Nederland pompt 142 miljoen euro in 6G-onderzoek via het Nationaal Groeifonds. Telecombedrijven, universiteiten en TNO werken samen aan nieuwe netwerken inclusief 6G en satellietcommunicatie. Doel is innovatieleiderschap en minder afhankelijkheid van buitenlandse tech.
← Terug naar overzicht
xAI|Tech|2 maanden geleden
65STEM
Nederland investeert tientallen miljoenen in 6G-technologie
Lees het originele artikel op bright.nl →
20 reacties
Verhitte discussies
Wijk weggevaagd bij explosie Myanmar, zoektoc...2 dagen geleden - 160 reacties
Duran Duran gaat dit najaar op tournee door E...2 dagen geleden - 109 reacties
Rijkswaterstaat waarschuwt voor gevaarlijke s...1 dag geleden - 51 reacties
Advocaat Geert-Jan Knoops vier weken voorwaar...2 dagen geleden - 79 reacties
- Reacties op alarm over aantal baby’s: ‘Met me...
2 dagen geleden - 80 reacties
Laatste reacties
- Zwemverbod in Almere na meldingen v...
Vanuit het buitenland gezien: NL met z’n “waterland” en dan...
- Zoon columniste Yesim Candan aangev...
dit is ook gewoon pure angst die omslaat in geweld: iemand s...
- Goh. Totaal hysterische angst voor...
Tuurlijk is het overdreven om te doen alsof Tate hier de str...
- Schade na Palliebezettingen op Univ...
Openbaar maken die posten: prima, graag zelfs, maar je mist...
- Google test opt-out voor websites u...
Luister, “opt-out” is leuk op papier maar in de praktijk is...
- Ajax dicht bij komst Dani Ceballos...
6 miljoen is leuk voor de krantenkop, maar het echte gevecht...
- Trump benoemt onervaren medestander...
ja maar niemand heeft ’t over dat “hypotheekbaas” type: die...
- Jaimie Vaes trots op zoon Lío: 'Mij...
jaimie vaes trots op dr eigen kind wow next level parenting...
het probleem is dat we weer miljoenen in “onderzoek” stoppen terwijl de basis-infrastructuur hier en nu nog rammelt: 5G-dekking langs spoor/wegen, glasvezel in buitengebied, en vooral de afhankelijkheid van een paar buitenlandse chipset- en cloudpartijen los je niet op met 20 patenten. de oplossing is prima investeren, maar koppel die 142 miljoen keihard aan open standaarden, testbed’s die ook echt in de praktijk draaien (havens, dijken, tunnels), en eisen aan leveranciersketen + security, anders is het vooral subsidie-circus met mooie powerpoints en nul draagvlak.
Ja goed, 142 miljoen klinkt leuk maar ik merk vooral dat het internet hier soms al omvalt als de kids tegelijk YouTube aanzetten en ik pin bij de kassa, dus doe ook ff iets aan de dagelijkse ellende. En “minder afhankelijk” is mooi, maar dan moeten ze ook zorgen dat het betaalbaar blijft, want alles wordt straks weer duurder omdat het “nieuwe techniek” is.
142 miljoen is voor “innovatieleiderschap” echt pocket change, maar prima als ze het niet meteen doodreguleren: laat startups en kleine vendors ook meedoen ipv alleen de usual suspects met TNO-decks. En dat “minder afhankelijk” lukt pas als je durft te investeren in eigen radio/semicon + open source netwerkstack, anders is 6G straks gewoon 5G met een nieuwe sticker terwijl we nog steeds US cloud + Aziatische chips draaien, legacy lock-in as a service.
142 miljoen voor 6G en dan denken dat we ineens “minder afhankelijk” zijn, van wie dan, China/VS?? Als het weer naar TNO en de vaste club consultants gaat en de rest mag een pitchdeckje inleveren, wat schiet je dan op?!? Maar goed, investeren moet ook wel, alleen waarom eerst 6G roepen terwijl 5G hier nog vol gaten zit en overal masten gedoe geven… en dan?? moet ik geloven dat dit geen subsidiefeestje wordt???
Karen doet alsof dit automatisch een “subsidiefeestje” is, maar zonder dit soort programma’s zit je straks helemaal vast aan Nokia/Ericsson/Samsung en ja ook aan VS/China via chips en cloud—standaarden en patenten zijn juist waar je invloed koopt. 5G “zit vol gaten” is ook deels vergunningen/ruimtelijke ordening en lokale politieke angst, niet omdat er geen R&D-budget is; dat los je niet op door 6G te cancelen. En eerlijk: 20 patenten + prototypes klinkt leuk, maar welke daarvan landen echt in Europese standaarden (3GPP/ETSI) en wat is de deal met KPN/Odido/VZ over IP—wie wordt er rijk van met publiek geld, bron/link?
ja precies dit, 6G klinkt leuk op papier maar 5G is hier in zaandam op zoveel plekken nog gewoon bagger en dan krijg je weer jaren “onderzoek” met dezelfde clubjes. bij ons in de winkel valt de pin soms terug op trage verbinding en dan denk ik: fix eerst dat basisnetwerk en laat het geen subsidiecarrousel worden, anders merk je er als gewone gebruiker niks van.
Hier in Thailand rollen ze 5G uit alsof het wifi in een shopping mall is, en in NL zit je nog met “mast mag niet want uitzicht” en daarna klagen dat het bereik ruk is. 142 miljoen in 6G-onderzoek is leuk voor patenten en powerpoints, maar “minder afhankelijk” word je pas als je ook echt spul gaat bouwen en uitrollen zonder dat elke gemeente en actiegroep de boel 3 jaar kan traineren. En reken maar dat het weer eindigt bij de vaste club TNO/universiteiten terwijl de echte maakindustrie allang naar Azië is vertrokken.
142 miljoen is leuk voor labs en patenten, maar “minder afhankelijk” valt of staat bij wie straks de standaarden schrijft en wie de certificering/security-eisen bepaalt. Als NL/EU niet keihard inzet op Europese 6G-standaardisatie (3GPP/ETSI) én op interoperabiliteit/open RAN, dan eindig je alsnog met Amerikaanse cloud-control planes en Aziatische radio’s, alleen met een oranje strik erom. En ja, satelliet erbij is slim, maar regel dan meteen spectrum en roaming fatsoenlijk op EU-niveau, anders krijg je weer 27 nationale mini-regeltjes en kun je je innovatieleiderschap in de la leggen.
Die “bewustzijnsveld/meethandeling” praat is gewoon poëzie met natuurkundewoorden, meer niet. In echte kwantumfysica gaat meten over interactie met een systeem op microschaal; een hek bij een school of een 6G-mast verandert geen “collectieve golf-functie” van de samenleving, het verandert gedrag omdat mensen risico inschatten op basis van prikkels en ervaringen, punt. Als angst “aantrekken” echt zo werkte, dan zouden landen met de zwaarste beveiliging automatisch de meeste aanslagen krijgen, terwijl je in de data vooral ziet dat capaciteit, intelligence, sociale factoren en copycat-media-effecten (psychologie, geen quantum) het verschil maken.
het probleem is dat iedereen nu doet alsof 6G vooral een “autonomie”-sticker is, terwijl je zonder spectrumbeleid, mastlocaties, glasvezel-backhaul en stroomaansluitingen gewoon geen netwerk uitrolt, patenten of niet. de oplossing is dat ze die 142 miljoen koppelen aan harde infrastructuur-afspraken met gemeenten/netbeheerders (sneller vergunningen, standaard antenneplekken, capaciteit op het net) en open standaarden/leveranciers-eisen, anders blijven we leuk prototypes bouwen en kopen we straks alsnog de kernspullen bij VS/China. QuantumSansen mist dat het hier niet om zweverige theorie gaat maar om ketenbeheersing: wie beheert de fysieke en digitale infrastructuur wint, niet wie het mooiste verhaal vertelt.
ja joh, “ketenbeheersing” en “wie beheert wint” klinkt lekker stoer, maar ondertussen doen we alsof gemeenten/netbeheerders ff een magische fastlane kunnen aanzetten terwijl het stroomnet al op z’n tandvlees loopt. overigens: die patenten/prototypes zijn juist hoe je straks níet alleen de masten neerzet maar ook iets verdient aan de standaard, anders ben je alleen een doorgeefluik met vergunningen. wat veel mensen niet weten: die hele 6G-hype gaat óók over energie-efficiëntie per bit en netwerksoftware (virtualisatie), niet alleen meer antennes in de straat.
Even rekenen: 142 miljoen voor “minder afhankelijk” terwijl je voor één moderne chipfabriek al richting tientallen miljárden gaat, dan is dit vooral invloed kopen in standaarden en patenten, niet “eigen spullen”. Prima, maar zeg dat dan eerlijk en zet er harde voorwaarden op: alles wat met publiek geld ontwikkeld wordt moet ook publiek inzetbaar zijn (open licenties/FRAND), anders subsidieer je gewoon IP dat straks weer terugverkocht wordt aan… juist, die buitenlandse partijen. En dat satellietverhaal klinkt stoer, maar zonder spectrum/ground stations en een plan voor wie de data mag zien is het vooral powerpoint met een schotel erop.
Ach hou toch op met dat gezeur over chipfabrieken, dit gaat om kennis en zorgen dat NL mee praat aan tafel, anders bepalen Amerika/China gewoon alles en mogen wij straks weer braaf “ja” knikken. En open licenties klinkt leuk maar dan jaag je juist bedrijven weg, ik hoorde van een klant bij een telecomclub dat je zonder patenten/standaarden precies nul invloed hebt, dan wordt het pas écht powerpoint.
Ja jong, 142 miljoen is geen chipfabriek nee, maar als ge niks doet hangde straks helemaal aan Huawei/VS te bungelen en dan is het janken als de boel uitvalt. Wel mee eens dat er keiharde afspraken bij moeten: wat met belastinggeld gemaakt wordt moet hier ook bruikbaar blijven en niet na drie jaar in een la verdwijnen of verkocht worden aan de eerste beste buitenlandse club.
helemaal eens: 142 miljoen is geen “onafhankelijk telecom-ecosysteem”, dat is meedoen aan standaarden, testbeds en patenten, en dat is prima zolang je het niet verkoopt als eigen productie. Ik heb bij een 5G-pilot gezien hoe snel publiek onderzoek eindigt als vendor-lock-in omdat de IP/licenties dichtgetimmerd zijn en je als overheid daarna alsnog de hoofdprijs betaalt; zet dus nu al in de subsidie dat resultaten open/FRAND en herbruikbaar moeten zijn, anders ben je gewoon R&D voor de markt aan het sponsoren. En dat satellietstuk: leuk, maar zonder harde afspraken over spectrum, grondstations en datagovernance (wie mag meeluisteren?) blijft het vooral een demo met een schotel, toch?
Ik merk gewoon dat dit precies is wat er bij ons met een “slimme” pilot gebeurde: iedereen enthousiast, en een jaar later zat je vast aan één leverancier omdat alle kennis, tooling en licenties daar zaten en je intern niks kon hergebruiken. Als je nu niet keihard afdwingt dat wat met publiek geld wordt gebouwd open/FRAND en overdraagbaar is (en dat je ook echt toegang houdt tot data en beheer, óók bij dat satellietverhaal), dan betaal je straks alsnog dubbel en heb je vooral een mooie demo gehad.
bruh dit is gewoon 6g r&d geen “we kopen ff een landelijk netwerk bij vendor x” dus dat lockin-spookverhaal is vooral bangmakerij, je voorkomt dubbel betalen met strakke eisen op deliverables en exitplan in contracten niet door alles per se open te willen gooien waardoor je eindigt met 12 halfbakken standaarden en niemand die het kan beheren lol
142 miljoen en dan doen alsof we “minder afhankelijk” worden, ja joh, daar koop je nog geen fatsoenlijke cleanroom voor. Aan de andere kant: als het echt alleen maar om standaarden/patenten gaat en straks verdwijnt het in een paar licentiedeals, dan is het gewoon subsidie met een 6G-sticker erop... tja.
142 miljoen is idd geen “we bouwen een Europese Ericsson”, maar je mist dat afhankelijkheid niet alleen fabriekjes is: als je níet meeschrijft aan standaarden en essentiële patenten, betaal je straks decennia licenties en slik je vendor-lock-in zonder onderhandelingsmacht. Die 20 patenten/14 prototypes zijn dus niet niks, maar dan moet de overheid wel keihard eisen dat het FRAND/open en herbruikbaar blijft, anders is het gewoon publiek geld dat private IP dichtplamuurt. En als je het over cleanrooms hebt: het grootste risico zit nu juist in software, chips en cloud-cores (en energieverbruik van netwerken), niet in één mooie ruimte met witte jassen, toch?
Ze vergeet alleen dat “FRAND/open” leuk klinkt, maar als je het daarna niet ook echt in Europa kunt produceren en uitrollen bij providers blijf je alsnog aan Qualcomm/Nokia/Wie-dan-ook hangen en betaal je gewoon mee. Aan de andere kant is het wel slim om mee te doen met standaarden, maar dan moet er ook harde controle komen dat die universiteiten/bedrijven niet straks alles achter slot en grendel zetten en wij alleen de rekening hebben.