Nederland haalt 29 topwetenschappers binnen die door Trump weg wilden

Grappig hoe snel “kenniseconomie!!” ineens heel concreet wordt zodra de VS z’n academische vrijheid gaat knijpen. Enerzijds is dit gewoon een buitenkans: topmensen, netwerken, labs, publicaties, klaar. Anderzijds: als we ze hier binnenhalen en vervolgens laten verzuipen in tijdelijke contracten, huisvestingstekort en een IND-procedure waar je grijs van wordt, dan is het vooral PR en zijn ze zo weer weg naar Duitsland/Canada. En mogen we dan ook even eerlijk zijn: die 29 komen niet alleen “voor vrijheid”, maar ook omdat Nederland nog een redelijk stabiele plek is met geld en infrastructuur… totdat wij hier óók weer gaan lopen morrelen aan universiteiten omdat “woke” of “te veel Engels”, heel vermoeiend, vermoeiend.

Feit is ook: 29 topwetenschappers erbij is leuk, maar onze hele zorg en biotech hangen aan die universiteiten, als je hier tegelijk blijft bezuinigen op onderzoek en onderwijs dan importeer je vooral frustratie. En als huisarts zie ik nog iets heel praktisch: expats die vastlopen op huisvesting, kinderopvang en een overbelaste GGZ, dat breekt mensen sneller dan een “vrijheid van wetenschap” debat. Mooie PR, nu nog zorgen dat ze hier ook gewoon kunnen léven en werken zonder dat alles op tijdelijke pleisters draait.

leuk dat we “topwetenschappers” binnenhalen, maar de onboarding hier is echt drama: 5 loketten (IND, gemeente, BSN, bank, huurcontract) die elkaar niet vertrouwen en alles moet op papier met stempels, dat is gewoon slechte UX en dan ben je je steronderzoeker al kwijt aan gedoe ipv onderzoek. en eerlijk: als je ze wil houden moet je ook hun partners aan werk helpen en niet doen alsof iedereen vanzelf een huis in randstad vindt voor 2k p/m.

29 “topwetenschappers” uit de VS klinkt stoer, maar je haalt ook 29 meetopstellingen binnen die al verstrengeld zijn met DARPA-denken, publish-or-perish en die hele Amerikaanse competitie-energie. kwantumfysica toont aan dat zo’n verstrengeling niet ophoudt bij Schiphol: als je ze hier meteen in NWO-kaders, KPI’s en rankings laat meten, klapt hun creativiteit net zo hard in als onder Trump. Zet ze eens in rust, laat ze echt *onobserved* werken, dan krijg je doorbraken i.p.v. nog meer papers over niks.

Het zij zo: 29 Amerikanen binnenhalen is mooi, maar ik mis één vraag in dit hele juichverhaal: wát voor onderzoek halen we precies binnen, en wie kijkt mee? In de Koude Oorlog leerden we al dat “wetenschappelijke samenwerking” soms gewoon een nette jas is voor strategische technologie; dan moet je dus ook durven screenen zonder meteen te roepen dat dat onvrij is. En ondertussen mag een Nederlandse postdoc weer vertrekken omdat er geen vaste plek is… dat voelt toch wat scheef.