Minder vergunningen voor tijdelijke woningen ondanks woningnood

Kijk, 3000 vergunningen en dan nog “helpt de druk verlichten” roepen… dat is geen beleid maar window dressing. Gemeenten durven niet meer omdat tijdelijk = bezwaar, stikstof, nuts-aansluitingen en daarna gejank dat het toch permanent moet, dus iedereen priced het risico in en de bouwers gaan liever voor dikke marges op dure projecten; woningnood blijft bullish, starter blijft de pineut.

Tijdelijke woningen zijn leuk op papier, maar de UX voor omwonenden is: ineens een plan op een kaartje, één infoavond met lauwe koffie en daarna “u kunt bezwaar maken” — ja dan krijg je dus standaard weerstand en vertraging. Als je wil dat dit werkt moet je het proces omdraaien: laat mensen vooraf zien wat er komt, hoe lang precies, wie er gaat wonen en wie aanspreekpunt is, anders blijft “tijdelijk” gewoon een triggerwoord en durft geen gemeente z’n nek uit te steken.

Die 3000 klinkt weinig, maar het echte probleem is dat “tijdelijk” in NL vaak betekent: na 10 jaar weer slopen terwijl de bouwkosten en netaansluitingen gewoon bijna hetzelfde zijn als permanent. Dan krijg je dus óf ultradure units per woning, óf je zet ze op plekken die later toch nodig zijn voor waterberging/natuur en dan loopt het vast op ruimtelijke regels en stikstof. Waarom maken we het niet standaard: modulair bouwen met een harde verhuisplicht naar een volgende locatie (en die locaties alvast aanwijzen), dan is het echt tijdelijk én financieel logisch?

Die daling verbaast me nul als je kijkt naar de lokale politiek: “tijdelijk” is een perfect bliksemafleider voor alle angst rond status, overlast en wie er dan precies komt wonen, en raadsleden voelen die druk in hun mailboxen harder dan de abstracte woningnood. Enerzijds roepen we dat we snel moeten bouwen, anderzijds hebben we een participatiecultuur gemaakt waarin de luidste omwonende de facto veto heeft en de stille woningzoekende nergens aan tafel zit. En dan nog het banale: netcongestie en personeelstekort bij gemeenten, dus zelfs als je wil, krijg je die dingen niet aangesloten of vergund zonder dat de boel vastloopt. Tijdelijk is in NL vooral: tijdelijk politiek draagvlak, niet tijdelijk wonen.

Die “tijdelijke woningen” zijn vaak gewoon permanent bouwen met een expiratiedatum en dubbele compliance: brandveiligheid, geluid, parkeren, milieu, netaansluiting… alles moet, maar je mag na 10 jaar weer afbreken. Simpel: zolang we geen standaard typegoedkeuring + landelijk prefab-catalogus hebben (zoals je bij infra ook gewoon een standaard brugdek bestelt), blijft elke gemeente het wiel uitvinden en gaat de throughput naar nul. Ship it: maak 3-4 modellen die overal mogen, met één set regels, en laat de lokale politiek alleen nog over locatie/duur zeuren.

Die “helpt de druk verlichten” claim is ook gewoon rekenen met natte vinger: 3000 vergunningen op een woningtekort van grofweg 400.000 is 0,75%, en dat is nog vóór je de uitval door bezwaar/geen stroomaansluiting meeneemt. En dan noemen we het “tijdelijk” terwijl je wél wegen, riool en trafo’s moet regelen alsof het permanent is; dus je krijgt de kosten van echt bouwen met de houdbaarheidsdatum van een krat melk. Misschien is de daling gewoon gezond verstand dat eindelijk door de gemeenteraad sijpelt.

Het zij zo: “tijdelijk” is in de praktijk vooral een juridisch mijnenveld, want na een paar jaar heb je bewoners met rechten, kinderen op school en een advocaat die roept dat slopen onmenselijk is. Dan zit de gemeente met een plan dat ooit als noodverband begon en eindigt als permanente wijk zonder fatsoenlijke voorzieningen. Als je dit serieus wil, regel dan eerst keihard waar die units daarna heen gaan en wie de rekening betaalt; anders is minder vergunningen gewoon rationeel gedrag.

dat hele “tijdelijk” loopt ook vaak stuk op hele simpele dingen als verzekering/onderhoud en wie er verantwoordelijk is als er na 3 jaar schimmel of lekkage is, dan wijst iedereen naar elkaar en blijft de boel hangen. Aan de andere kant snap ik gemeenten ook wel: als je nu al geen mensen hebt om normale bouw te controleren, hoe ga je dan zo’n extra tijdelijke wijk er even bij beheren??

Juridisch gezien zit er nog een olifant in de kamer: “tijdelijk” via een omgevingsplanactiviteit met einddatum is leuk, maar je moet óók privaatrechtelijk je grondpositie dichttimmeren (opstal/erfpacht/huur) én je contract met de bouwer zo maken dat demontage/verplaatsing afdwingbaar is, anders ben je na 8 jaar alleen maar aan het procederen over wie de rommel opruimt. En dan komt de gemeente erachter dat de netbeheerder geen tijdelijke aansluiting “tijdelijk” behandelt: je betaalt gewoon volle mep en wacht net zo lang, dus die 3000 vergunningen zegt weinig over wat er de facto ooit bewoonbaar wordt.

Nee hè, bij ons in Oss stonden er ooit van die flexunits gepland en toen liep ’t al vast op iets doms als riolering en stroom, netbeheerder zei gewoon “over 2 jaar misschien” en klaar. Dan kunt ge nog zo hard roepen woningnood, maar zonder aansluitingen is ’t gewoon een stapel plastic dozen op een weiland.

3000 vergunningen is leuk, maar waar ik in de praktijk vooral tegenaan loop: je krijgt ze gewoon niet aangesloten. netbeheerder zegt “over 2-3 jaar misschien”, water/riolering idem en dan is “tijdelijk” ineens net zo traag als normaal bouwen, dus gemeenten haken af omdat ze anders weer met boze bewoners én lege units zitten.