Mediawaakhond wil dat kabinet ingrijpt: ‘Algoritmes sociale media bedreigen onze democratie’

Typisch: nu zijn algoritmes ineens “een bedreiging”, maar ondertussen pompt de overheid zelf al jaren tonnen aan campagnes en voorlichting via diezelfde platforms, lekker goedkoop bereik scoren. En dan moet het kabinet “ingrijpen” met weer een nieuw loket, werkgroep en toezichthouder erbij… reken maar op €10-€20 miljoen per jaar aan vergaderuren en rapportjes, terwijl die techreuzen gewoon een boete als bedrijfsrisico boeken en doorgaan. Misschien eerst eens stoppen met alles naar socials te verplaatsen en weer normaal nieuws en debat op orde brengen, scheelt een hoop ellende.

Juridisch gezien kan het kabinet hier maar beperkt “ingrijpen” zonder tegen EU-recht aan te lopen: de DSA ligt er al en geeft juist de Commissie/DSC de tanden bij VLOP’s, niet Den Haag die even rankingregels gaat dicteren. Het CvdM kan hooguit duwen op transparantie en risico-audits, maar als je echt aan het algoritme wil sleutelen kom je meteen bij vrijheid van meningsuiting én bedrijfsgeheimen uit, en dan wordt het snel modderen. De vraag is dus: willen ze handhaven wat er al is, of weer een nationaal symbooldossier optuigen terwijl de facto Brussel beslist.

Het zij zo: het probleem is niet alleen “nepnieuws”, maar dat die platforms politieke microtargeting verkopen alsof het postzegels zijn; je ziet dus niet eens meer wát de ander te zien krijgt, laat staan dat je het kunt tegenspreken. Vroeger kon je een krant openslaan en iedereen had min of meer dezelfde feitenbasis, nu leeft elke bubbel in z’n eigen foldertje. Begin eens met een verbod op politieke advertenties en targeting op basis van profieldata, dan haal je tenminste de brandstof uit dat algoritme-circus.

bij ons in de salon merk je vooral dat mensen niet eens doorhebben dat ze al in zo’n fuik zitten: “ik zie alleen maar boze filmpjes” ja gek, jij kijkt ze ook tot het einde en dan denkt dat ding: more pls… kabinet kan roepen wat ze wil, maar begin eens met die standaard autoplay en eindeloos doorknallen uit te zetten of op z’n minst verplicht een knop “waarom zie ik dit” die je snapt, anders blijft iedereen lekker verslaafd aan drama en noemen we het daarna democratie-probleem.

Het ongemakkelijke is dat die platforms niet “nieuws” verkopen maar aandacht, en aandacht krijg je met woede en angst, dus ja dan krijg je een land vol mensen die elkaar alleen nog als karikatuur zien. Den Haag kan wel stoer roepen dat ze het algoritme gaan temmen, maar zolang scholen, omroepen en zelfs ministeries zelf alles in snackformaat de wereld in slingeren omdat het lekker scoort, blijf je dweilen met de kraan open. Begin eens met iets simpels: verplicht echte herkomstlabels en een openbare advertentiebibliotheek waar je per dag kunt zien wie welke politieke boodschap aan wie laat zien, dan wordt het voor dat schimmige micro-gedoe meteen een stuk minder aantrekkelijk.

ja hoor, “algoritmes bedreigen de democratie” en dan gaat het kabinet zeker weer roepen dat WIJ mediawijs moeten zijn terwijl die platforms gewoon geld verdienen aan ruzie en doordraaien?? Waarom is het altijd: burger opvoeden, maar nooit: verslavings-trucjes verbieden zoals autoplay, eindeloos scrollen en die pushmeldingen die je teruglokken?? En als je dat niet durft aan te pakken, wat ga je dan precies “ingrijpen”, weer een rapportje en een loket… en dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

Iedereen heeft het over “nepnieuws” en microtargeting, maar de echte macht zit ’m in wie er überhaupt nog bereik krijgt: platforms kunnen met één tweak hele media/partijen de nek omdraaien zonder uitleg en zonder bezwaarprocedure. Ten eerste is dat gewoon private censuur-by-design (geen rechter, geen hoor/wederhoor), ten tweede is het economisch: uitgevers en journalisten worden afhankelijk van een black box voor clicks en advertentie-inkomsten. kabinet “ingrijpen” betekent dan: afdwingen van transparantie én een fatsoenlijke appeal/klachtenroute met termijnen, anders blijft het huilen om democratie terwijl Meta de poortwachter speelt, maar ok.