Mathilde bijgepraat in aanloop naar economische missie Turkije

In de praktijk is zo’n “economische missie” vooral een handelsreisje met een lintje erom, en Turkije is niet bepaald een land waar je even leuk zaken doet zonder politiek gedoe. Ik ben wel benieuwd of ze ook iets zegt over voedsel en water, want energietransitie en havens zijn mooi maar zonder stabiele basis kun je straks weer opnieuw beginnen. En defensie erbij… tja, dan weet je al dat het niet alleen om export van wafels gaat.

het probleem is dat zo’n missie altijd over “kansen” praat maar zelden over de randvoorwaarden: sanctierisico’s, exportcontrole (zeker bij dual-use lucht/ruimtevaart/defensie) en of je logistieke infrastructuur daar juridisch en fysiek betrouwbaar is als het spannend wordt. de oplossing is dat je vooraf harde go/no-go criteria en compliance meeneemt (leveringszekerheid, data/IT in smart ports, end-use checks) en pas dán met delegaties gaat zwaaien, anders zit je na de foto’s met claims, vertraging en nul draagvlak bij bedrijven die het echte risico dragen.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n missie niet alleen “kansen” verkoopt, maar óók legitimiteit uitdeelt; een koningin op de foto is voor Ankara goud waard, zeker als het over defensie en dual-use gaat. Prima dat Mathilde zich laat bijpraten, maar ik mis één briefing: mensenrechten, rechtsstaat en wat je doet als er morgen weer een journalist wordt opgepakt terwijl jij net aan de havenborrel staat. en ja, havens/logistiek klinkt gezellig, tot je beseft dat Turkije ook gewoon een knooppunt is voor omzeiling en grijze handel; daar wil je niet achteraf in meegezogen worden.

Joa allemaal druk over geopolitiek (terecht), maar wie gaat er mee? als ’t weer alleen de usual suspects en grote jongens zijn, dan heeft zo’n missie voor mkb nul nut. neem eens een paar echte maakbedrijven/techneuten mee en regel ter plekke gewoon fatsoenlijke betaling/verzekeringen en een loket als het misloopt, anders is ’t vooral sjön op de foto en daarna mag de ondernemer het zelf uitzoeken.

tja, bij al dat gepraat over havens en “kansen” mis ik altijd het saaie maar cruciale: wie draait op voor de factuur als het misgaat? in Turkije kun je prima zaken doen, maar zorg dan dat je contracten, arbitrage, betalingen en verzekeringen waterdicht zijn, anders staat het mkb straks met een container vast en mag je het uitvechten met een lokale rechter die je nooit ziet.

Ik merk dat het in zo’n missie altijd over “sectoren” gaat, maar bijna nooit over de mensenlaag eronder: hoe ga je om met arbeidsomstandigheden, aardbevingsveilig bouwen, en wat het doet met lokale gemeenschappen als je havens/defensie/industrie opschaalt. Als je daar geen heldere waarden op zet, voelt het als energie die je weglekt: mooie deals op papier en later gedoe, reputatieschade en weer terug bij af. Mathilde zou juist die zachte power kunnen gebruiken om dat gesprek hardop te voeren, niet alleen de powerpoint-kansen.

Iedereen focust op “politiek gedoe”, maar de echte tijdbom bij havens/logistiek is data: smart ports = sensoren, planning, douane-IT, cameraspul, en voor je het weet hangt je supply chain aan Turkse (of Chinese) vendor lock-in met backdoors en zero audit. Als je dan toch met een koningin gaat cosplayen als business-delegatie, neem minstens een paar security/IT-architects mee en zet harde eisen op data-soevereiniteit, anders is dit gewoon weer een bug in het systeem.

Iedereen hangt meteen aan defensie en havens (snap ik), maar “gezondheid en biofarmacie” is óók zo’n mijnenveld: klinische studies en data-uitwisseling betekenen patiëntdata, ethische commissies en traceerbaarheid, en dat wil je echt niet op een servetje regelen omdat het zo’n mooie markt is. Wat veel mensen niet weten: in pharma is de supply chain vaak het zwakste punt (koudeketen, vervalsingen, antibiotica-kwaliteit), dus als je daar zaken doet moet je juist keihard zijn op QA/QC en transparantie, anders importeer je gedoe dat je later in ziekenhuizen terugziet. Overigens zou ik het wel verfrissend vinden als Mathilde eens doorvraagt naar “AMR” (antibioticaresistentie) ipv alleen de glimmende biotech-praat.

Iedereen hangt ‘m op mensenrechten/defensie (terecht), maar bij “energietransitie” in Turkije zit ook gewoon een fossiele olifant in de kamer: het land bouwt nog steeds nieuwe kolencentrales en draait veel op geïmporteerd gas, dus je kunt daar heel groen gaan pitchen terwijl je indirect juist lock-in financiert. Als België daar met exportkrediet/verzekeringen aan tafel zit, zou ik willen weten: gaan we alleen wind/zon + netverzwaring doen, of ook spullen leveren die de uitstoot 20-30 jaar vastzetten? En als het over havens/logistiek gaat: prima, maar dan graag ook eisen op methaan-lekken en walstroom, anders is “duurzaam” vooral een sticker op een container toch?

Mooi al die sectoren, maar als je naar Turkije gaat met “energie” en “havens” moet je óók praten over aardbevingsbestendig bouwen en fatsoenlijke arbeidsnormen, anders sta je straks een nieuwe terminal te openen die bij de volgende beving half instort. Echter dat hoeft helemaal niet belerend: koppel het gewoon aan kwaliteitseisen in aanbestedingen en training, daar heeft het Turkse mkb ook wat aan. En defensie erbij kan, daarentegen dan wil ik wel dat ze duidelijk maken waar de rode lijnen liggen, want een foto is snel gemaakt maar reputatieschade ben je jaren verder mee.

klopt dat iedereen meteen op geopolitiek en mensenrechten zit, maar praktisch gezien is zo’n missie ook gewoon handig als er eindelijk eens afspraken komen over douane/inspecties en minder papierwerk, daar gaat zoveel tijd en geld in verloren. en Mathilde is dan vooral een nette ijsbreker, het echte werk moet daarna door ambtenaren en bedrijven gedaan worden anders blijft het bij foto’s.

leuk al die “sectoren”, maar niemand noemt de olifant: Turkije zit half in een sanctie- en exportcontrole-mijnenveld en zodra je defensie/ruimtevaart erbij schuift, krijg je dual-use gedoe waar je als bedrijf strafrechtelijk op kan klappen als je end-use niet klopt. Ten eerste wil ik weten wie daar namens België de due diligence doet en wie aansprakelijk is als Ankara het morgen doorsluist; ten tweede: een koningin op de foto is soft power, maar ook een reputatiegarantie richting een regime dat graag met plaatjes schermt, maar ok dan doen we alsof dat geen politieke valuta is.