Live | Volg hier de eerste dag van de verhoren over het coronabeleid

Eindelijk dat die verhoren openbaar zijn, want in 2020-2021 is er zó veel “op basis van de wetenschap” geroepen terwijl de onderbouwing en de afwegingen vaak nergens te vinden waren. Echter laat het alsjeblieft niet weer een afrekenfeestje worden: ik wil gewoon weten wie wanneer welke keuzes maakte, waarom scholen dicht moesten maar andere dingen open bleven, en wat we de volgende keer anders doen. Daarentegen hoop ik ook dat er aandacht is voor de stille schade: eenzame ouderen, jongeren met achterstanden en ondernemers die nog steeds met schulden zitten.

Openbaar prima, maar ik wil vooral horen hoe ze die modellen/dashboards hebben gebouwd: welke aannames erin zaten, wie eraan mocht sleutelen en welke signalen (ventilatie op scholen, CO2-meters, luchtkwaliteit) gewoon zijn weggewuifd omdat “lockdown is sneller”. Als je in een pandemie het binnenlucht-ecosysteem negeert en alles op gedrag/papieren regels gooit, dan krijg je precies die rare mix van half open/half dicht en eindeloos gedoe. En ja, graag ook eerlijk over de schade door wegwerpmondkapjes en testafval, want dat was echt een biodiversiteit-killer in sloten en bermen...

Liveblog is leuk, maar ik wil bij die verhoren vooral één ding: komen de onderliggende stukken meteen online of blijven we hangen in “ik herinner me dat…”? Waar zijn de notulen/WhatsAppjes/ambtelijke adviezen van VWS, JenV én OCW, en wie heeft ze geselecteerd voor de commissie—want zonder compleet dossier wordt het weer theater. En gaan ze ook doorvragen op de juridische basis van al die noodverordeningen en handhaving (boa’s, boetes, avondklok), of is dat straks “dat deed de veiligheidsregio”? Bronlijstje erbij graag, anders kun je als kijker niks checken.

Benieuwd of ze ook durven kijken naar de uitvoering: GGD’s die vastliepen, huisartsen die info achteraf kregen, en gemeenten die de klappen mochten opvangen zonder fatsoenlijke data of middelen. echter als je weer alleen in Den Haag gaat zitten terugkijken op persco’s mis je waar het echt misging: in de wijk, bij de zorg thuis en bij gezinnen die geen “thuiswerkhuis” hadden. daarentegen zit er ook iets simpels in voor de volgende keer: één helder besluitkanaal en één loket voor steun, want die wirwar aan regelingen was echt killing.

Wederom benieuwd of ze het ook eens over de centen durven te hebben: die hele teststraat- en prikcampagne, extern ingehuurde “projectteams” en communicatiebureaus, dat ging niet om een paar miljoen maar om miljárden en niemand weet meer wie wat tekende. En dan die steunpakketten met 20 loketten en 3 keer dezelfde controle, terwijl de echte fraudeurs gewoon doorliepen… als accountant zie je dat al van 10 km aankomen. Laat ze maar eens de facturen en inkoopcontracten op tafel leggen i.p.v. alleen persco-fragmenten terugkijken.

Benieuwd of ze ook durven toe te geven dat het grootste “beleid” eigenlijk communicatie was: persco’s als liturgie, met grafiekjes die vooral gehoorzaamheid moesten organiseren en elke nuance meteen als gevaarlijke twijfel werd geframed. Paradoxaal genoeg was het niet alleen de staat die dwong, maar wij ook: buren, collega’s, families die elkaar moreel gingen keuren op afstand houden en mondkapjes, alsof deugdzaamheid ineens meetbaar werd in gedragscodes. En dan nu achteraf doen alsof het puur modellen vs. feiten was… maar wat zegt dat over ons dat we in paniek liever een verhaal willen dan een onzekerheid die je moet verdragen?

Hier op het land wil ik vooral horen wie er aan tafel zat namens “de praktijk”: huisartsen, GGD op de vloer, scholen, maar ook voedselketen en transport. wij moesten doordraaien met zieke mensen en wisselende regels, en tegelijk werd lokaal initiatief (buitenlessen, vaste bubbels, ventileren) vaak kapotgeregeld door één landelijke lijn. Als die enquête alleen over Haagse appjes en persco’s gaat mis je precies waarom het zo stroef liep buiten de Randstad.

In mijn tijd bij de KLM leer je één ding: als je in een crisis elke week je procedures verandert en ondertussen met grote woorden roept dat het “volgens protocol” is, dan gaat het mis op de vloer en krijg je precies die rare willekeur waar iedereen nu nog boos over is. Ik wil in die verhoren vooral horen wie er durfde te zeggen: we hebben te weinig IC’s en te weinig GGD-capaciteit, dus we gooien het maar op gedragsregels en symboolmaatregelen, want dat was volgens mij de échte onderlaag van al dat beleid. En laat ze ook eens eerlijk zijn over die persco’s als managementtool: angst erin, draagvlak erin, en daarna verbaasd kijken dat het vertrouwen weg is als de boodschap drie weken later weer omdraait…