Live corona | Horecavoorzitter en Hugo de Jonge komen langs bij commissie

Die verhoren blijven zo’n mix van “we wisten het niet” en “het lag aan de ander”, terwijl iedereen toen al doorhad dat de uitvoering (GGD, testen, data, communicatie) één grote spaghetti was. En de horeca gaat nu natuurlijk weer doen alsof ze alleen slachtoffer waren, maar die halve open/halve dicht-regels met elke week nieuwe uitzonderingen waren ook gewoon onwerkbaar en riepen creatief gedoe op. Ben vooral benieuwd of De Jonge eindelijk eens hardop zegt wie er nou besliste toen adviezen, OMT, veiligheidsregio’s en ministeries elkaar tegenspraken, want anders wordt het weer een blamegame zonder accountability. En ja, voor de mensen die nu weer “Brussel!!” gaan roepen: dit was echt 95% nationaal gepruts met een EU die hooguit vaccins en wat coördinatie leverde.

Kijk, die hele “wie besliste” discussie mist het echte punt: je kunt wel ministers afrekenen, maar het incentive-systeem was compleet kapot omdat niemand de kosten van wispelturig beleid voelde behalve burgers/ondernemers. Als trader zie je dat meteen: elke persco was pure volatility, regels als daytrades, en de overheid zette de risicopremie op onzekerheid maximaal terwijl ze deed alsof het “communicatie” was.

Nou ja, iedereen blijft maar wijzen naar ministers en horeca, maar niemand wil het hebben over die datarommel toen, GGD-uitslagen kwijt, dashboards die achterliepen, en dan kon je als burger niet eens snappen waar je aan toe was, dan krijg je vanzelf wantrouwen hoor toch. En laat die commissie ook eens vragen wie er besloot om communicatie steeds als marketing te doen, met die persco’s vol “we hebben goed nieuws”, terwijl je oma net alleen in het verpleeghuis zat, dat steekt nog steeds toch.

simpel: het ging niet alleen om “wie besliste”, maar om het feit dat we beleid draaiden zonder fatsoenlijke feedback-loop: geen SLA’s op testuitslagen, geen end-to-end metrics, geen rollback-plan, wél elke week een nieuwe ruleset in productie. Als je als CTO zo werkt lig je er na 2 sprints uit, maar bij de overheid heet het “crisis” en mag niemand verantwoordelijk zijn.

bij ons in de straat zat een cafébaas die elke persco z’n personeel appte “we zien wel” en dat was niet omdat ie dom was, maar omdat ie de volgende dag pas van de gemeente hoorde wat er nou écht mocht… en ondertussen werd er met vingers gewezen naar “de horeca” alsof die het beleid verzon, ja doei. ben benieuwd of ze ook nog ff vragen wie die BOA’s en burgemeesters met die rare uitzonderingen liet jongleren, want daar is zóveel scheve gedoe van gekomen hoor.

het probleem is dat ze nu weer gaan doen alsof het alleen “politiek vs horeca” was, terwijl de echte faalstand in de basis-infrastructuur zat: je kunt geen maatregelen sturen als je geen eenduidige definities, datastandaarden en één landelijk uitvoeringsproces hebt voor testen, isolatie, capaciteit en handhaving. de oplossing is niet nóg een persco of schuldvraag, maar vooraf een crisis-architectuur vastleggen (wie beslist, welke drempelwaarden, welke dataset is leidend, welke ketenpartners leveren binnen welke SLA) en dat wettelijk borgen, anders krijg je bij de volgende uitbraak weer 25 veiligheidsregio’s die ieder hun eigen verkeersborden gaan neerzetten op dezelfde snelweg.

Die “wie besliste” vraag is leuk voor de camera, maar de echte schade zat ’m in iets anders: de overheid deed alsof naleving een technisch dingetje was, terwijl het een sociaal contract is. Enerzijds kun je regels stapelen en dashboards bouwen, anderzijds als je burgers en ondernemers steeds behandelt als kinderen die je met persco’s moet *nudgen nudgen*, dan krijg je precies wat je zag: mensen gaan hun eigen morele rekensom maken (“mag dit? voelt dit eerlijk?”) en dan brokkelt het weg. En over de horeca: ja, slachtoffer én actor tegelijk, want die sector is ook een statusmachine (gezelligheid, vrijheid, “wij zijn het leven”) en dan wordt elk sluitingsbesluit meteen cultuurstrijd, niet alleen economie. Benieuwd of de commissie ook durft te praten over die informele druk van media/peilingen/lobby’s die elke maatregel binnen 48 uur weer politiek onhoudbaar maakte, want dáár zat de wispelturigheid, wispelturigheid.

Feit is ook: al dat gedoe over wie de baas was, vergeet hoe vaak de zorg zelf als sluitpost werd behandeld, terwijl huisartsen en GGD’en ondertussen long covid, uitgestelde zorg en mentale ellende aan het opvangen waren. Als je elke week regels wijzigt maar niet tegelijk duidelijk maakt wat dat betekent voor kwetsbaren, scholen, mantelzorg en herstelzorg, dan krijg je niet alleen boze ondernemers maar ook een bevolking die gewoon opraakt. Benieuwd of ze in die commissie ook eerlijk durven zeggen dat communicatie vaak ging over draagvlak managen, niet over medisch risico uitleggen.

In mijn tijd bij de KLM had je bij gedoe één ding heilig: één gezagvoerder, één checklist, en als het niet veilig is dan gaat de kist gewoon niet weg, klaar. Tijdens corona had je precies het omgekeerde: 25 veiligheidsregio’s die allemaal hun eigen “interpretatie” speelden, burgemeesters die ineens mini-ministers waren, en Den Haag dat ondertussen deed alsof een persconferentie hetzelfde is als een operatie aansturen, dus ja dan krijg je horeca die gek wordt en burgers die afhaken. En nu gaan ze weer uren praten over wie er “eindverantwoordelijk” was, maar de echte vraag is waarom we überhaupt een systeem hebben waarin uitvoering en handhaving zó versnipperd zijn dat niemand nog durft te zeggen: dit is de regel, dit is de grens, en morgen verandert het niet weer omdat er iemand op tv zenuwachtig wordt.

Hier in Thailand lachen ze zich krom om die NL-commissie: 5 jaar later nog steeds doen alsof “niemand het wist”, terwijl je toen al zag dat het draaide om beeldvorming en politieke dekking, niet om uitvoering. De Jonge gaat straks weer toneel spelen met geheugenverlies, en de horeca mag even huilen voor de camera, maar niemand durft hardop te zeggen dat NL verslaafd is aan overleggen, persco’s en uitzonderingen tot het systeem vastloopt. Volgende crisis exact hetzelfde liedje, alleen met een nieuw logo en weer een app die niet werkt.