Kabinet wil politie meer ruimte geven om burgers online te volgen, óók zonder verdenking

ik werk in het UMCG en ik heb al gezien hoe snel “alleen voor veiligheid” verandert in: alles loggen, alles bewaren, niemand die nog weet wie er meekijkt. Zonder verdenking mensen volgen omdat ze een demo plannen… dat is gewoon mensen afleren om hun mond open te doen. En ondertussen bezuinigen ze de boel kapot maar voor digitale sleepnetten is er wél geld, tuurlijk.

Men vergeet gemakkelijk dat “open bronnen” in 2026 allang geen krant meer zijn maar een gepersonaliseerde fuik: likes, contacten, locatie-hints, alles aan elkaar te knopen; en dan heet het ineens preventie. Zonder verdenking data opslaan is niet alleen een privacykwestie, het wordt een bestuursinstrument tegen ongewenste meningen, zeker rond demonstraties. Als dit erdoor komt, wil ik dus keiharde eisen: korte bewaartermijnen, echte rechterlijke toetsing vooraf en achteraf inzage voor burgers, anders is het gewoon een digitaal schaduwdossier voor iedereen. En ja, ik vertrouw de overheid daar na toeslagen en “foutjes in systemen” echt niet meer blind in.

Wat mij hier vooral stoort is dat “open bronnen” in de praktijk meteen “profiling” wordt: met een paar datakoppelingen (vriendennetwerk, tijdstip/locatie, taalgebruik) bouw je alsnog een risicoscore zonder dat iemand ooit iets strafbaars deed. En dan krijg je het bekende effect: false positives, waarna politiecapaciteit naar de luidruchtige maar onschuldige groepen gaat, terwijl echte rotzakken juist leren om minder zichtbaar te zijn. Als dit echt om openbare orde gaat, waarom dan niet keihard in de wet: géén geautomatiseerde besluitvorming, verplichte logging + onafhankelijke audit, en burgers achteraf informeren dat ze in zo’n dataset zaten? anders is het gewoon een permanente chill op demonstreren en online je bek opentrekken.

Het venijn zit ’m niet eens in “open bronnen” maar in de stap erna: zodra de staat een preventieve dataset mág bouwen, gaat alles wat afwijkt automatisch voelen als een risico, en dan wordt demonstreren een soort sollicitatiegesprek met een onzichtbare HR-afdeling. Paradoxaal genoeg maak je zo de openbare orde juist kwetsbaarder, want je duwt normale mensen uit het zicht en je leert de echte relschoppers alleen maar beter maskeren. En wat zegt dit over ons dat we na toeslagen en alle algoritme-ellende nog steeds denken dat méér data gelijkstaat aan méér wijsheid, terwijl het meestal gewoon meer angst is met een dashboard erbij??

zonder verdenking gaan “volgen” klinkt lekker stoer, maar wie gaat dat allemaal doen dan? de politie krijgt nu al de basisdingen amper rond door personeel/ICT-gedoe, dus dit wordt of een papieren bevoegdheid of weer een extern bedrijfje dat half Nederland gaat scannen en dan mag je later gaan uitleggen waarom jij “op een lijstje” stond... doe dan liever gewoon: concreet doel, korte termijn, rechter erbij en klaar.

Leuk hoor “online volgen zonder verdenking”, maar goed de overheid krijgt nog niet eens m’n adres overal hetzelfde in de systemen dus straks word jij preventief in de gaten gehouden omdat een algoritme dacht dat je tante Truus’ kattenaccount een radicale cel is en succes met dat ooit rechtzetten.

zonder verdenking online volgen is gewoon fishing expedition maar dan met belastinggeld en straks is “open bronnen” ineens ook whatsapp screenshots van je ex in een wijkagent inbox want iemand vond je vibe verdacht bestaatniet

ach ja, voor je het weet gaan ze straks “preventief” bij de verkeerde aan de deur staan omdat je een keer in een buurtapp over vuurwerk klaagt, en dan mag jij weer weken bellen om het recht te zetten terwijl de echte lui allang een nieuw account hebben. doe dan liever gewoon normaal wijkagentwerk en snel reageren op meldingen, dat geeft tenminste nog echt rust op straat.

Ten eerste: “open bronnen” klinkt onschuldig, maar zodra de politie het mag opslaan en analyseren zit je juridisch in een grijs gebied waar je niet eens meer onder de normale strafvorderlijke waarborgen valt. Ten tweede: wie gaat dit controleren als je nooit te horen krijgt dat je in zo’n dataset zat? dan heb je dus geen inzage, geen correctie, geen rechter, niks — maar ok, noem het vooral openbare orde terwijl het in de praktijk gewoon een chill op demonstreren en journalistiek is.

“Open bronnen” klinkt onschuldig, maar zodra je dat structureel gaat verzamelen en bewaren heb je in feite een Wiv-achtig inlichtingeninstrument bij de politie neergelegd, zonder dezelfde zware waarborgen. En dan is het risico niet alleen misbruik, maar ook datalekken: de politie/overheid heeft de afgelopen jaren zó vaak ICT-gedoe gehad dat je je serieus moet afvragen wie straks de schade draagt als die preventieve lijsten op straat liggen? Als het echt om openbare orde gaat, waarom staat er dan niet keihard in: geen bulk-opslag, max bewaartermijn in dagen, en verplicht achteraf melden aan mensen dat ze zijn geregistreerd?

Feit is: online volgen zonder verdenking gaat ook gewoon over gezondheid en zorg, mensen googelen op depressie, verslaving of SOA’s en durven dan straks minder te zoeken of te praten, dat is een echte chill op hulp vragen. En als je eenmaal preventief gaat verzamelen, is de stap naar koppelen met andere registraties zó gemaakt, met alle toeslagen-achtige ellende van dien. Als dit al moet, dan minimaal keihard afbakenen wat er níet mag en verplicht achteraf melden dat je gescand bent, anders is het gewoon stiekem dossierbouwen.

Luister, ze willen “online preventief volgen”, maar op straat mag je nu al blij zijn als er na een woninginbraak überhaupt iemand langskomt… straks zitten ze met z’n allen achter een schermpje tweets te turven terwijl de boef gewoon op een fatbike langsrijdt met je laptop in z’n rugtas, godverdomme. Geef die wijkagenten eerst eens mensen en tijd, niet nóg een digitale hobby waar niemand verantwoordelijkheid voor pakt.