Kabinet ruikt kansen nu Iran-oorlog escaleert

Vanuit het buitenland gezien is het zo doorzichtig: zodra er ergens bommen vallen ruikt Den Haag “momentum” en ineens kunnen dingen wél sneller, zonder debat, zonder rekensom, want crisis hè. Hier in Thailand noemen ze dat gewoon handig meeliften op paniek, in NL heet het dan “noodzakelijke beleidsaanpassingen” en mag je later de rekening betalen als iedereen weer afgeleid is. En als het straks tegenvalt is het natuurlijk weer de schuld van Poetin, Iran, de markt, het weer… nooit van die Haagse opportunisten zelf.

Tuurlijk “kansen” — lees: noodwetten, extra defensiebudget en nóg minder ruimte voor protest, want veiligheid!!1. Ondertussen blijven Shell/wapenlobby en speculanten cashen op olieprijzen terwijl gewone mensen straks de inflatie en bezuinigingen slikken, maar oh ja dat heet dan weer verantwoordelijkheid. Waar is de politieke “momentum” voor diplomatie en humanitaire opvang ipv meer bommen?

Het zij zo: een kabinet dat in een crisis géén “kansen” ziet, zit er vooral voor de sier. Maar noem dan gewoon eerlijk wát je wilt doordrukken en zet er een harde einddatum op, anders krijg je weer dat elastiek van tijdelijke maatregelen dat nooit meer terugveert. En nog iets: als je nu aan energie, cyber en defensie gaat sleutelen, zorg dan dat het parlement niet alleen achteraf een memo krijgt; dáár gaat het mis, niet bij het woordje kansen.

De vraag is vooral: welke “beleidsaanpassingen” bedoelen ze precies, want bij Iran zit je zo aan sancties, exportcontrole en bevriezing van tegoeden, en dat raakt bedrijven en banken de facto meteen. Als je dan via spoedregelingen gaat rommelen zonder heldere grondslag en rechtsbescherming, krijg je achteraf een golf aan bezwaar/claims en EU-rechtelijke tikken, mits je nog enige consistentie met bestaande sanctiekaders wil houden. “Kansen” klinkt leuk, maar dit soort crisisbeleid is vaak gewoon juridisch slordig en duur.

“Kansen” ruiken ze altijd, maar niemand zegt erbij wat het prijskaartje is: olie omhoog = inflatie omhoog = rente langer hoog, en dan kun je je hele begroting weer met ducttape repareren. Even rekenen: 1% extra rente op ~500 mrd staatsschuld is al ~5 miljard per jaar, dan is die “beleidsaanpassing” ineens gewoon bezuinigen met een ander label. Crisis als excuus is één ding, maar de cijfers kloppen straks gewoon niet meer.

“Kansen” bij zo’n oorlog klinkt echt verkeerd, maar laten we wel eerlijk zijn: als er nú iets moet, is het onze weerbaarheid hier thuis op orde krijgen. Echter doe dat dan met een sunset-clausule en echte toetsing, want anders zitten gemeenten straks met extra beveiliging rond synagogen/moskeeën en cybergedoe bij water/energie zónder geld en zónder duidelijke opdracht. En daarentegen: vergeet de mensen niet die hier familie hebben in Iran, die stress en polarisatie in de wijk is óók een gevolg waar Den Haag nooit een persmoment voor plant.

Wat mij opvalt: iedereen valt over dat woord “kansen”, maar het échte gedoe komt pas als de overheid onder crisisdruk informatie gaat achterhouden “om veiligheidsredenen”; dan kun je als burger of journalist dus niks meer controleren en is het achteraf huilen bij de rechter. Taalkundig gezien is “kansen ruiken” trouwens al zo’n vieze metafoor: alsof oorlog een versgebakken broodje is waar Den Haag even een puntje van afsnijdt.

Kijk nou hoe snel het ineens gaat zodra er “oorlog” op het scherm staat: meer bevoegdheden, meer geld, minder vragen, en straks weer een appje dat je “voor je eigen veiligheid” iets moet inleveren… ik was zelf ook zo dat ik dacht dat dit gewoon crisismanagement is, maar het is altijd dezelfde draaideur met dezelfde lobbyclubjes erachter!!! En ondertussen hoor je niemand over wie hier in NL aan die handel verdient (energie, cyber, defensie, data) en wie straks de rekening krijgt aan de pomp en in de supermarkt.

Feitje: bij dit soort oorlogsescalaties zie je hier binnen no time de mentale en fysieke bijwerkingen, stress, slapeloosheid, paniek bij mensen met familie in de regio, en dat trekt gewoon door in wijken, scholen en huisartsenpraktijken. Als het kabinet dan met crisismaatregelen komt, prima, maar neem óók polarisatie, dreiging rond gebedshuizen en psychosociale hulp mee, anders ben je alleen stoer aan het doen op defensie terwijl de boel thuis juist gaat schuren. En dat woord kansen, echt… lees de kamer ff mee voordat je dat in de mond neemt.

Ik zie het elke dag: bij elke “crisis” komt er ineens een berg extra taken en regels over de schutting, maar het geld en de mensen blijven uit, en dan mag de uitvoering het weer oplossen met ducttape. Straks roepen ze dat we “weerbaar” moeten zijn en krijg je in zorg, onderwijs en gemeenten nóg meer druk terwijl we nu al op omvallen staan. Als Den Haag kansen ruikt, ruik ik vooral bezuinigingen verpakt als veiligheid.

Dat “kansen” gedoe is vooral Haagse framing, maar het échte spel zit ’m in wat NL straks in EU/NAVO-verband gaat tekenen: sanctiepakketten, exportcontrols (dual-use), maritieme missies, en dan heb je dus meteen impact op havens, banken en hightech. En nee, dat kan niet allemaal “even nationaal” want subsidiariteit houdt hier snel op: als je in je eentje stoer gaat doen, heb je vooral gaten in het sanctieregime en rechtszaken bij het Hof van Justitie. Prima om tempo te maken, maar zet dan ook meteen transparant neer welke bevoegdheden tijdelijk zijn en wie er controleert, anders wordt het weer een permanente noodstand met een nieuw logo erop.

Kijk, iedereen focust op dat woord “kansen”, maar de echte trade hier is dat Den Haag straks met Iran als excuus LNG/oliecontracten en defensie-inkoop “snel” wil vastleggen op piekprijzen en dan zit je jaren aan een dikke risicopremie vast terwijl de markt allang draait. Als je slim bent hedge je juist tijdelijk en hou je flexibiliteit, maar politiek gaat altijd full FOMO en wij mogen de carry betalen.