Kabinet haalt Nederland van het stikstofslot met stevig pakket

Wat mij opvalt: weer een “juridisch houdbare ondergrens” in 2035; dus nog negen jaar doormodderen en ondertussen de bouw stil en boeren in de stress, lekker dan. En die zones van 500/1000 meter rond Natura 2000: dat wordt een nieuwe postcodeloterij, met 9 miljard pleisters en eindeloze procedures; trouwens, “stikstofslot” is een metafoor die vooral verhult dat we al jaren te veel uitstoten.

€20 miljard en dan vooral weer een nieuw laagje regels, zones en loketten… het blijft typisch Nederlands: we durven niet te zeggen waar de echte klap moet vallen, dus we gaan het “managen” met geld en modellen. In mijn tijd bij de KLM had je ook milieuregels, maar dan wist je tenminste: dit is de norm, hier teken je voor, klaar; nu krijg je boeren die moeten investeren in BAT-spul dat over 5 jaar weer “niet genoeg” is en bouwers die nog steeds geen schop in de grond krijgen omdat elke vergunning straks weer bij de rechter landt. En dat verhaal dat industrie en mobiliteit 50% reductie doen “mede door ander beleid” klinkt als wensdenken: zolang Schiphol, snelwegen en havens gewoon doordraaien, mag Henk op 800 meter van een Natura-gebied z’n stal verbouwen met een jurist erbij, ja dag.

Leuk dat “bouw weer ruimte krijgt”, maar zolang gemeenten/ontwikkelaars bij elk project nog een stapel ecologen en juristen moeten inkopen blijft de doorlooptijd gewoon 2-3 jaar en stijgt de prijs per woning, bottom line. Zet één landelijk, simpel toetsingskader neer met harde doorlooptijden en een fast track voor binnenstedelijk, anders is dit vooral consultancy business en geen huizen.

20 miljard en iedereen heeft het over boeren vs bouw, maar niemand over de mensen die straks weer de rekening betalen: huurders met schimmelwoningen en jongeren die al 5 jaar op een kamer wachten. op de werkvloer zie ik dat “ruimte voor bouw” vooral luxe nieuwbouw wordt, en de sociale woningbouw blijft hangen in procedures én grondprijzen, stikstof of niet. en die zones rond Natura 2000? leuk op papier, maar de stress en schulden bij gezinnen die daar wonen/werken zijn morgen al echt, niet pas in 2035.

Wat moet je, iedereen roept “boeren vs bouw”, maar ondertussen betaal je als gewone huurder de rekening omdat er weer niks opschiet en alles duurder wordt. zet dan ook meteen een simpele regel neer voor kleine klussen en woningbouw, want anders blijft het voor de grote jongens met juristen en voor de rest: pech gehad.

Die 500/1000 meter zones zijn nog tot daar aan toe, maar in de uitvoering krijg je straks vooral gedoe omdat elke gemeente/provincie z’n eigen kaartlaag, peildatum en “uitzonderingetje” gaat hanteren. Dan mag je als boer of bouwer eerst 4 loketten langs (natuur, water, omgevingsplan, vergunning) en als één schakel nee zegt kun je weer opnieuw rekenen, dat is precies waar de doorlooptijd en de frustratie vandaan komen. En dat “€9 miljard ondersteuning” klinkt fijn, maar probeer maar eens planschade/nadeelcompensatie fatsoenlijk af te bakenen… daar gaan juristen héél goed op.

Die 500/1000m-zones klinken “gericht”, maar depositie houdt zich niet aan een cirkel: een flink deel komt van verder weg en zelfs uit het buitenland, dus als je binnen die zones alles aanscherpt maar landelijk weinig verandert, blijft het juridisch wankel. En die bedrijfsnorm 0,164 kg NH3 per fosfaatrecht in 2035: leuk op papier, maar meten/handhaven op bedrijfsniveau is nu nog zó indirect (modellen, aannames over voer/stal) dat je weer zo’n AERIUS-ruzie krijgt, alleen dan in de stal. Waarom niet nu al keihard inzetten op NOx bij bouw/mobiliteit (elektrisch materieel, snelheidsmaatregelen) omdat dat directer te borgen is, in plaats van alles naar 2035 te parkeren??

Simpel: je krijgt NL niet “van het slot” met zones en miljarden zolang je de vergunningen-machine niet deterministic maakt. Nu is het: zelfde project, andere adviseur, andere AERIUS-input, andere uitkomst, en dan mag de rechter het weer debuggen alsof het production is zonder tests. Zet één landelijke reken-/meetstandaard neer met audit trail en harde SLA’s op besluitvorming, anders is dit vooral feature creep voor juristen en een backlog die nooit afkomt.