Kabinet grijpt in tegen illegale vapehandel, probleem veel groter dan gedacht

87% illegale vapes… dat is echt een bizarre claim, maar wat noemen ze “illegaal” hier: smaakjes die niet mogen, te veel nicotine, geen accijnszegel, of gewoon niet bij een NL-verkoper gekocht? Bron/link naar dat onderzoek en de steekproef graag, want dit klinkt als een getal dat lekker werkt in een persbericht. En hogere boetes leuk, maar wie gaat dit handhaven dan—NVWA die nu al overal te weinig mensen voor heeft, of gaan ze eindelijk bij groothandels/online platforms dichttimmeren i.p.v. weer achter scholieren aan?

Juridisch gezien kun je de boetes nog zo hoog maken, maar als je “illegaal” vooral als administratief label (smaakjes/etikettering/TPD) invult, ga je in bezwaar en bij de rechter alsnog discussies krijgen over bewijs, herkomst en wie de “aanbieder” is in casu. Pak dan de keten: importeurs, fulfilment, betaalproviders en platforms, want dáár zit de de facto schaal en daar kun je met bestuursdwang en sluiting echt pijn doen, mits je het dossier op orde hebt. Anders wordt het weer een paar losse boetes bij een nachtwinkel en de rest lacht zich rot.

Goh, je hoort nooit dat ze ook eens achter de ouders aangaan: al die wegwerpvapes liggen gewoon op de keukentafel bij 13-jarigen en niemand die ingrijpt, toch? Maak het bezit/verkoop aan minderjarigen echt pijnlijk voor de “leveranciers” én geef scholen/jeugdwerk tools om die handel meteen plat te leggen.

ik zie het elke dag op de longpoli: 16-jarigen met benauwdheid en hoest alsof ze al 20 jaar roken, en dan blijkt het zo’n felgekleurde wegwerp uit Telegram te zijn met weet-ik-veel-wat erin. Boetes omhoog is leuk voor de bühne, maar zolang je de NVWA en douane kapot bezuinigt blijft het gewoon handel met nul risico. en ondertussen mogen wij in het ziekenhuis weer uitleggen dat “alleen vapen” echt niet onschuldig is.

87% illegaal of niet, het hele verdienmodel is gewoon “wegwerp-zooi met kinder-smaakjes” en wij doen alsof je dat met een boetebedrag oplost, zeg maar. maak die dingen gewoon technisch saai: max puffs laag, geen neonverpakking, geen zoete aroma’s en verplicht statiegeld op wegwerpvapes… dan is het ineens een stuk minder aantrekkelijk om ze uit een rugtas te toveren alsof het Pokémon-kaarten zijn.

Die boetes zijn prima, maar je moet vooral bij de geldkant gaan zitten: betaalproviders, bezorgdiensten en verhuurders van die “afhaalpuntjes” in winkelstraten, want zolang je met iDEAL/contant en een scooter binnen 20 min kan leveren blijft het gewoon een normale markt. En maak het voor legale winkels ook niet zo’n doolhof dat iedereen automatisch naar de achterdeur gaat, want dat is nu precies wat je ziet gebeuren.

De vraag is ook: wat ga je precies sanctioneren, het product of de verkoop? Als je alleen “illegaal” definieert als verkeerde verpakking/smaakje, dan heb je vooral een bewijsprobleem en een eindeloze stroom bezwaren, want herleidbaarheid en ketenbewijs zijn bij die wegwerpjes vaak nul. Wil je echt effect, dan moet je de handel financieel droogleggen (betaalproviders, bankrekeningen, bezorg- en opslaglocaties) en gewoon bestuursrechtelijk sluiten/afpakken, anders is een hogere boete gewoon een bedrijfsrisico.

Die 87% kan best kloppen of niet, maar het echte probleem is dat we doen alsof dit alleen “handhaving” is terwijl jeugdzorg en scholen ondertussen met verslaafde 14-jarigen zitten die de hele dag aan zo’n ding lurken. Verhoog boetes prima, echter maak het ook praktisch: verplicht platforms en bezorgdiensten om verkopers te blokkeren en gooi winkels die het spul onder de toonbank hebben gewoon tijdelijk dicht, dan voelt het ineens wél. En ja, stop met alleen pamfletjes; ouders krijgen nu pas door wat het is als het al misgaat.

Die 87%-discussie is leuk, maar het echte gat zit ’m in de keten: zolang je via betaalproviders, fulfilment en platforms (Telegram/Marktplaats-achtige handel, dropship) gewoon kunt afrekenen en laten bezorgen, kun je boetes blijven stapelen en verandert er niks. En ja, dat is niet “Brussel die weer wat wil”, de EU-regels (TPD) zijn er juist om dit te kunnen handhaven, maar NL kiest al jaren voor halfslachtige capaciteit bij NVWA en douane en dan verbaasd doen dat de markt naar de schaduw schuift. Maak het voor legale winkels ook niet zo idioot ingewikkeld dat je de hele vraag automatisch richting black market duwt, proportionaliteit heet dat.