Huis kopen wordt ook in Spanje steeds lastiger

Spanje heeft jarenlang expats en buitenlandse investeerders binnengehaald, maar ondertussen nauwelijks woningen bijgebouwd waar normale mensen iets aan hebben. Als vergunningen, grondregels en bezwaarprocedures een simpele woning in een jarenlange projectqueue veranderen, krijg je vanzelf deze housing-bug.

Dat 40 procent van het bruto-inkomen is trouwens geen luxeprobleem maar een alarmsignaal: na belasting blijft er weinig over voor leven, sparen en tegenvallers. Zolang wonen als beleggingsproduct meer oplevert dan bouwen voor bewoners, blijft de lokale starter de rekening betalen.

In Spanje komt er nog een probleem bij: water, brandverzekering en onderhoud worden aan de kust steeds duurder door droogte en extreem weer, dus goedkoop kopen blijkt achteraf vaak een dure hobby.

Wat hier vaak ontbreekt is dat wonen niet alleen om stenen draait. In Spanje worden dorpen leeggetrokken doordat werk, scholen en zorg verdwijnen, terwijl aan de kust appartementen voor een paar weken toeristenverhuur staan. Bouw daar dus niet alleen meer, zorg ook dat mensen er het hele jaar kunnen wonen en werken.

Wat ook meespeelt: kopen wordt niet alleen duurder door de prijs, maar ook door de financiering. Spaanse banken zijn bij tijdelijke contracten, seizoenswerk en variabele inkomens vaak extra voorzichtig, terwijl juist veel jongeren daarvan afhankelijk zijn. Een woning kan op papier betaalbaar lijken, maar als je eerst een flinke aanbetaling en stabiel arbeidsverleden moet hebben, kom je er alsnog niet tussen.

Een onderschatte factor is dat Spanje niet één woningmarkt heeft. Madrid, Barcelona en de populaire kustregio’s kun je niet zomaar vergelijken met Extremadura of delen van Castilla y León, waar huizen soms goedkoop zijn maar werk en voorzieningen ontbreken. Een nationaal bouwdoel klinkt dus mooi, maar zonder regionale planning en banen bouw je vooral tweede woningen en geen leefbare gemeenschappen.

Het wrange is dat wonen steeds meer als individueel financieel project wordt behandeld, terwijl de waarde ervan collectief ontstaat: wegen, scholen, zorg en banen maken een plek aantrekkelijk — en vervolgens strijkt een eigenaar de winst op. Jongeren moeten zich maar dieper in de schulden steken voor een basisbehoefte, oh ja want de markt zou dit vanzelf eerlijk oplossen.

Wat mij zorgen baart is dat betaalbaarheid meestal pas wordt besproken bij de aankoop, terwijl mensen daarna nog jaren met hoge woonlasten, onderhoud en verzekeringen zitten. Een woning is geen veilige investering als je elke maand wakker ligt van de hypotheek; wonen hoort geen wedstrijd te zijn voor wie de grootste financiële buffer heeft.

Wat bijna niemand meeneemt: regels voor langdurige verhuur zijn vaak zo onvoorspelbaar dat eigenaren liever leegstand of toeristenverhuur kiezen. Als een verhuurder bang is dat een wanbetaler jarenlang blijft zitten, is die woning voor de lokale starter praktisch uit de markt; maak huurrecht voorspelbaar en bouw meer, anders blijf je aan symptoombestrijding doen.

Wat in dit verhaal onderbelicht blijft: Spanje heeft jarenlang gerekend op toerisme, tijdelijke banen en goedkope arbeid, maar een samenleving kan daar geen normale woonmarkt op bouwen. Wie een huis alleen kan betalen met een contract voor zes maanden en een inkomen dat in augustus piekt, krijgt bij de bank nul op het rekest; dat is niet alleen een huizenprobleem maar ook een arbeidsmarkt die mensen bewust onzeker houdt. In mijn tijd bij de KLM zag je op sommige eilanden al hoe personeel wel nodig was maar er voor hen geen fatsoenlijke woning beschikbaar was, en dat eindigt altijd met mensen die uren moeten reizen of vertrekken.

Iedereen praat over koopprijzen, maar vergeet de verborgen rekening: belastingen, makelaarskosten, notarissen, renovatie en soms belachelijk dure VvE-bijdragen. Een huis van 200.000 euro is dan ineens geen 200.000 meer, en banken financieren die extra kosten vaak niet eens. EIGEN ONDERZOEK DOEN voordat je in zo’n Spaanse droom stapt!!!