Hoogleraar maakt veel los met noodkreet over klasgenoten van zoon die op universiteit worden verdrongen door buitenlandse jongeren: ’Hoe kan dit?’

simpel: je kunt niet én “we hebben meer engineers nodig!!!” roepen én je fixusplekken weggeven aan buitenlandse instroom omdat het lekker tikt in de bekostiging en de rankings. Maak NL/EU voorrang bij schaarse studies of laat bedrijven die zo hard schreeuwen gewoon extra plekken mee-financieren; nu is het vooral beleid-by-Excel en daarna verbaasd doen dat Eindhoven-kids uitgeloot worden.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “buitenlands” automatisch betekent “verdwijnt weer”, maar een flink deel blijft hier gewoon hangen en gaat óók bij ASML/Philips of in de bouw aan de slag; het echte probleem is dat universiteiten met een fixus selecteren op ‘beste dossier’ en niet op wie je later in Nederland nodig hebt. En taalkundig: “verdrongen” is een lekker emotiewoord, maar de vraag is veel prozaïscher: waarom maken we die capaciteit niet structureel groter, mét voldoende docenten en practica, in plaats van elk jaar dezelfde schaarste te organiseren en dan verbaasd te zijn dat er losers zijn.

dat “verdrongen” is één ding, maar iedereen doet alsof die fixus uit de lucht komt vallen: universiteiten hebben gewoon te weinig docenten/practica/ruimte en dan ga je met schaarste zitten spelen. En ondertussen verwacht je dat 17-jarigen ff een life plan B hebben als ze uitgeloot worden… dat is toch bizar, maak die capaciteit dan eindelijk serieus groter (en stop met alles in het Engels gooien als je eigenlijk NL arbeidsmarkt wil bedienen).

Wederom dat gejank over “verdrongen” terwijl het echte schandaal is dat we al jaren een fixus in stand houden omdat het lekker goedkoop is: te weinig practica, te weinig docenten, maar wél mooie persberichten over “international classroom”. En dan doen alsof buitenlandse studenten de melkkoe zijn door hoger collegegeld, terwijl een EU-student gewoon hetzelfde kost en de rekening (huisvesting, OV, extra begeleiding) toch bij gemeente en belastingbetaler landt, reken maar dat dat per student zo €5.000+ per jaar aantikt. Als de arbeidsmarkt echt 15% meer vacatures heeft, laat OCW en het bedrijfsleven dan gewoon 1.000 plekken extra betalen i.p.v. elk jaar dezelfde schaarste verkopen als beleid.

Wat moet je, ik zie bij ons in de winkel ook van die slimme vmbo/havo kids die eerst “iets met IT” wilden en na zo’n afwijzing maar gewoon vakken vullen of de zorg in rollen omdat er geen plan B is. En ondertussen kunnen ze in Eindhoven geen kamer betalen voor een studie waar ze dan óók nog niet eens in komen, tja dan jaag je je eigen jongeren gewoon de regio uit.

Dat “global talent krijgt soms zonder selectie een plek” klinkt vooral als broodje aap: bij numerus fixus mag je in NL niet op nationaliteit selecteren en EU-studenten betalen ook gewoon het wettelijke tarief, dus die “hoger collegegeld”-prikkel gaat vooral op voor niet‑EU en die zijn in bachelors juist vaak een minderheid. Het echte pijnpunt is dat we schaarste blijven organiseren (te weinig docenten/practica/huisvesting) en dan doen alsof je met een fixus ook meteen arbeidsmarktbeleid voert… waarom koppelen we die plekken niet aan harde uitbreiding met geld van Rijk én regio/bedrijven, als iedereen zó hard om engineers roept? En als het doel is NL arbeidsmarkt: hoeveel van die internationale instroom blijft hier 5 jaar later eigenlijk werken, hebben we daar cijfers van of is het vooral onderbuik?

Tsja, op de kade in eindhoven roepen ze om techneuten, maar ondertussen kun je als 18-jarige niet eens een kamer krijgen én moet je nog loten ook… dan ga je toch gewoon naar duitsland of je gaat varen, klaar. Den Haag stuurt op “instroom” en universiteiten op prestige, maar niemand voelt die klap in de regio.

Die “8,5 gemiddeld dus recht op plek” is ook zo’n misvatting: bij fixus gaat het om rangorde op selectie/loting, niet om je rapport, dus dat emotionele verhaal is vooral papa die z’n frustratie in de krant parkeert. En even rekenen: als je écht tienduizenden techneuten tekort komt, waarom is de reflex dan niet “meer docenten/practica betalen” maar “de buitenlanders eruit”, terwijl een flink deel hier gewoon blijft werken. Het probleem is gewoon dat we schaarste als beleid hebben geaccepteerd, en dan krijg je precies dit gedoe elk jaar weer.

In mijn tijd bij de KLM hadden we ook “capaciteitsproblemen”, maar dan ging je niet net doen alsof het weer was dat je overkomt: je plant, je schaalt op, of je zegt eerlijk dat je het niet kúnt leveren. Hier lijkt het alsof universiteiten die fixus lekker vinden omdat het de boel beheersbaar houdt en ondertussen roepen bedrijven en politiek om techneuten, maar niemand durft de echte vraag te stellen: waarom mag een instelling wél onbeperkt internationals werven voor prestige en onderzoek, maar is er geen harde plicht dat een flink deel van die schaarse bachelorplekken gewoon naar NL (of desnoods EU) scholieren gaat die hier al 18 jaar belasting en school hebben “ingelegd”. En dat verhaal “we mogen niet op nationaliteit selecteren” klopt juridisch vast, maar dan maak je toch een Nederlandstalig track met voorkeur voor mensen die ook echt in NL het vwo hebben gedaan, net zoals je bij luchtvaart ook eisen stelt aan taal en procedures, anders blijf je elk jaar dezelfde verontwaardiging herhalen en verandert er precies niks.

Men vergeet gemakkelijk dat dit óók een EU-verhaal is: je mag bij een fixus niet even “Nederlanders eerst” roepen zonder meteen tegen het non-discriminatiebeginsel aan te knallen, en dan sta je als universiteit juridisch met je rug tegen de muur. Wat me stoort is dat we al twintig jaar doen alsof techniek een luxe-hobby is, met tijdelijke potjes en projectsubsidies, terwijl je voor practica en docenten gewoon structureel moet plannen alsof het dijkenbouw is. En die “arbeidsmarkt schreeuwt” kreet: prima, maar dan wil ik ook zien dat bedrijven stageplekken, docenten uit de praktijk en geld op tafel leggen, niet alleen persberichten en lobby.

Hmm iedereen focust op die “buitenlanders”, maar wat mij vooral stoort is dat je op je 17e al moet gokken op één studie en als je eruit ligt ben je gewoon een jaar kwijt of moet je iets totaal anders doen. Maak dan op z’n minst fatsoenlijke doorstroom/instroommomenten of een schakeljaar dat meetelt, nu is het echt loterij met je toekomst.

Dit is precies waarom ik zo moe word van dat “verdrongen door buitenlanders”-frame: het echte falen is dat we schaarste als beleid zijn gaan normaliseren terwijl er wél miljarden naar glimmende campussen, marketing en rankings gaan. En ondertussen importeren we studenten zonder fatsoenlijke huisvesting, OV en energie/ruimte, en als ze dan na de studie blijven (prima!) zitten ze óók in hetzelfde overbelaste systeem; fixus is niet alleen onderwijs, het hele stedelijke ecosysteem kraakt. Als je echt ingenieurs wil, maak dan meer practica/docenten én bind ze met stages/contracten aan NL projecten (energienet, circulaire bouw), anders is het gewoon roulette met jongerenlevens.