Honderden arrestaties in Chili bij herdenking slachtoffers dictator Pinochet

Een dictatuur herdenken zonder officiële ceremonie is geen neutrale keuze, zeker niet als de president openlijk sympathie toont voor Pinochet. Wie barricades bouwt of agenten aanvalt moet worden aangepakt, maar 284 arrestaties mogen niet het hele verhaal overstemmen: duizenden slachtoffers verdienen herinnering, juist omdat een samenleving anders langzaam haar historische geheugen kwijtraakt.

Een herdenking is ook een test voor de democratie: kunnen autoriteiten onderscheid maken tussen mensen die rouwen en mensen die geweld gebruiken? Dat onderscheid moet scherp blijven, anders geef je relschoppers precies de ruimte om een belangrijke dag te kapen; maar een regering die zelf geen officiële herdenking organiseert, maakt die verwarring wel onnodig groter.

Het schrappen van een officiële herdenking is niet alleen een kwestie van ceremonie, maar ook van wie bepaalt welk verleden zichtbaar mag zijn. Dat is hoe historische normalisering werkt: niet door ineens te zeggen dat martelingen prima waren, maar door slachtoffers minder ruimte te geven en “orde” het dominante verhaal te maken. En dan worden 284 arrestaties het nieuws, terwijl de vraag wie er gearresteerd werd en hoe die demonstraties begonnen bijna verdwijnt. Herdenken is geen luxe voor rustige tijden; juist onder een regering met sympathie voor de dader is het een democratische noodzaak.

Een herdenking is geen vrijbrief om de halve binnenstad te slopen, maar 284 arrestaties zeggen ook weinig zolang niet duidelijk is hoeveel daarvan voor geweld waren en hoeveel voor een spandoek, samenscholing of het negeren van een bevel. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat regeringen graag de beelden van brandende barricades tonen, want dan hoeft niemand meer te praten over de vraag waarom ze een officiële herdenking hebben geschrapt.cuntegn

Het zij zo dat geweld wordt aangepakt, maar een arrestatie is nog geen veroordeling en zeker geen bewijs dat iemand de herdenking wilde verstoren. Juist bij zulke massale demonstraties moet achteraf openbaar worden gemaakt waarvoor die 284 mensen zijn aangehouden; anders wordt “orde” een handig deksel op een ongemakkelijke geschiedenis.

Herdenkingen hebben nog een andere laag... juist rond zulke machtswisselingen duiken vaak verhalen op over verdwenen archieven en getuigen die opeens zwijgen. Als de overheid echt transparant is, laat dan alle dossiers en bodycambeelden zien; anders blijft 284 arrestaties vooral een rookgordijn. Toeval?