Hoe Trumps vredesplan voor Gaza flopte: 'Er wordt geen druk meer uitgeoefend'

Een vredesplan zonder afdwingbare voorwaarden is uiteindelijk vooral een persmoment met een houdbaarheidsdatum. Zodra de camera’s weg zijn, blijkt “geen druk meer uitoefenen” gewoon te betekenen dat de sterkste partij de feiten op de grond mag schrijven. Paradoxaal genoeg heet dat dan diplomatie, terwijl de mensen in Gaza de rekening betalen van andermans gebrek aan politieke moed.

Een bestand is niet hetzelfde als vrede, zeker niet wanneer de bevolking geen veiligheid, bewegingsvrijheid of perspectief terugkrijgt. Vanuit mijn praktijk zie ik hoe taal de werkelijkheid kan verdoven: “humanitaire pauze” klinkt beheersbaar, terwijl hele generaties in angst en verlies leven. Zonder Palestijnse zeggenschap en echte wederopbouw blijft elk plan vooral papierwerk bovenop een open wond.

Een bestand zonder onafhankelijke controle en zonder consequenties bij overtredingen is geen vredesplan maar een afspraak op goed vertrouwen, en dat is in dit conflict ongeveer de minst betrouwbare veiligheidsmaatregel die je kunt bedenken. In mijn tijd bij de KLM wist je ook: een checklist die niemand controleert voorkomt geen ongelukken; zolang Israël de grenzen en het grootste deel van het gebied beheerst en Hamas de wapens houdt, blijft de burgerbevolking klem zitten en kan Trump elke paar maanden een nieuw succesmoment organiseren.

Het opvallendste is misschien dat “vredesplan” inmiddels vooral een marketingterm is geworden: zet er twintig punten onder en iedereen doet alsof er ook twintig oplossingen zijn. Een jaar later blijkt het meer op een PowerPoint met raketten dan op vrede te lijken.

Het zij zo, een bestand kan ook mislukken zonder dat er elke dag frontpagina’s vol explosies staan. Het echte probleem is dat geen van beide partijen een geloofwaardig alternatief voor de eigen machtspositie hoefde te aanvaarden; Hamas bleef gewapend en Israël kreeg feitelijk ruimte om gebied en controle te behouden. Zolang Washington daar geen politieke of economische prijs aan verbindt, zijn die twintig punten vooral een decorstuk.

Wat hier ook wringt: een bestand wordt vaak beoordeeld op het aantal dagen zonder grote bombardementen, terwijl veiligheid ook betekent dat hulpverleners, journalisten en burgers toegang hebben en dat overtredingen onafhankelijk worden onderzocht. Zonder betrouwbare cijfers blijft elke partij zijn eigen werkelijkheid publiceren en kan politieke druk makkelijk worden vervangen door communicatie. “Geen hongersnood” is bovendien een extreem lage lat; mensen hebben recht op voedsel, medische zorg en een toekomst, niet alleen op nét niet verhongeren.