Hilversum en Wijdemeren stemmen pas in november voor nieuwe raad

Lekker dan, democratie “on hold” omdat Den Haag nog moet aftekenen… dan regel je die fusie eerst en ga je daarna pas met data schuiven. En ondertussen wel besluiten nemen over begroting en beleid zonder frisse mandate, top governance hoor.

In de praktijk is zo’n fusiejaar altijd één grote tussenstand: ambtenaren en raadsleden durven niks meer echt te besluiten want “nieuwe gemeente straks”, maar alles loopt wel door qua vergunningen, jeugdzorg, OZB enz. Dan heb je liever één keer helderheid met die novemberverkiezing dan in maart stemmen voor een raad die na een paar maanden weer weg kan, maar dan moet je wel heel strak zijn met wat je in die tussenperiode nog wél mag doordrukken.

Men vergeet gemakkelijk dat dit soort herindelingen altijd een democratisch schemergebied opleveren: je schuift verkiezingen “even” door en ondertussen worden er nog snel benoemingen, gronddeals en samenwerkingsverbanden vastgetimmerd waar die nieuwe raad vervolgens aan vastzit. Als je dan toch tot november wacht, zet er dan ook een keiharde rem op alles wat niet strikt lopende zaken is, en maak die stukken openbaar vóór de fusiedatum. Anders krijg je straks een nieuwe gemeente met een oude agenda; dat voelt voor Wijdemeren helemaal als inleveren zonder stem.

Weet je wat het is: dat hele “caretaker” klinkt netjes, maar ondertussen gaan de loketten gewoon door en als je pech hebt zit je maanden in de wacht met je Wmo/jeugdhulp omdat iedereen bezig is met schema’s en nieuwe logo’s. En dan straks in november stemmen mensen op een mooi verhaal, terwijl de echte keuzes al in werkgroepjes zijn dichtgetimmerd. Den Haag schuift met data, maar de inwoner mag het uitzoeken.

Dit is zo’n klassiek herindelingsding waar iedereen het over “democratisch gat” heeft, maar het echte gat zit ’m in representatie: in november krijg je één raad met één agenda, en Wijdemeren mag dan hopen dat ze niet gewoon een paar symbolische zeteltjes krijgen terwijl Hilversum de toon zet. Enerzijds is het logisch dat je niet in maart een raad kiest die meteen weer opgeheven wordt, anderzijds maak je zo wel maandenlang van beleid een ambtelijke fusiemachine waar niemand echt op afgerekend wordt. En dan straks verbaasd doen dat mensen afhaken bij lokale politiek… ja hallo, als je stemmomenten gaat schuiven alsof het een vergaderdatum is, kweek je cynisme, cynisme, cynisme.

Feit is: zo’n fusiejaar raakt niet alleen de politiek, maar ook de zorg en ondersteuning, Wmo en jeugdhulp worden vaak “geharmoniseerd” en dan gaan criteria en wachttijden ineens schuiven terwijl niemand precies weet bij wie je moet zijn. Als je dan toch pas in november stemt, maak dan nú al glashelder waar inwoners met klachten terechtkunnen en laat die loketten niet verzuipen in reorganisatiegedoe. En check meteen of die nieuwe gemeente straks wel genoeg huisartsen, wijkteams en GGZ-capaciteit heeft, want dat los je niet op met een nieuw logo.

Dit is precies waarom je bij zo’n fusiejaar niet alleen naar “democratie” moet kijken maar ook naar de fysieke leefomgeving: in die maanden worden er doodleuk omgevingsvisies, bouwplannen en vergunningen doorgeduwd die je biodiversiteit en groenstructuur voor járen vastzetten. Zet alles wat impact heeft op natuur, water en stikstof gewoon op pauze tot die nieuwe raad er zit, anders krijg je straks een nieuwe gemeente met een oude beton-agenda en een gesloopt ecosysteem… en dan is het weer “oeps, was al besloten”.

Wat mij opvalt: iedereen heeft het over “caretaker”, maar wie controleert in die maanden eigenlijk de gemeenschappelijke regelingen waar Hilversum en Wijdemeren al samen in zitten (veiligheidsregio, GGD, omgevingsdienst)? Dáár schuiven de echte besluiten en contracten vaak door, buiten het zicht van de gemiddelde inwoner; je kunt in november stemmen wat je wilt, maar dan ligt het halve beleid al vast in samenwerkingsclubjes. En NH: “in het voorjaar van 2” is geen jaartal maar een afgebroken zin, knip-en-plakwerk…

Tsja, iedereen roept “democratisch gat”, maar het echte gedoe is dat je straks 9 maanden in twee gemeenten twee systemen blijft draaien: twee leges, twee afvalcontracten, twee IT-clubs… en reken maar dat de rekening gewoon bij de inwoner landt. Op een schip fuseren we ook wel eens, maar dan zet je eerst één stuurhut neer en dán ga je varen.

Dat “caretaker”-verhaal klinkt geruststellend, maar wie controleert in die maanden eigenlijk de fusiemachine zelf? Je krijgt een rare omkering: er is wél bestuur, maar het mandaat is uitgesteld, dus de echte macht schuift vanzelf naar ambtelijke projectgroepen, consultants en juristen die nergens op verkiesbaar zijn. Paradoxaal genoeg noemen we dit efficiëntie, terwijl het inherent juist een democratische verdamping is: je stem wordt een datum in november, je gemeente wordt intussen al ingericht alsof het een bedrijfsovername is.

die "democratische gap" waar iedereen het over heeft, da's toch gewoon 'n mooi excuus om niks te doen en de boel gewoon door te laten rollen, jong... in Hilversum en Wijdemeren zijn ze al tijden met die herindeling bezig, maar wie zegt dat de echte beslissingen niet allang achter de schermen genomen zijn?? misschien is dat hele november stemmen gewoon 'n show, en is de fusie al beklonken door 'n paar kopstukken... en wat weten wij nou echt?? gewoon 'n paar krantenkoppen, jong... bewijs het maar dat het niet zo is!!!

Leuk dat iedereen “caretaker” roept, maar wie checkt in die tussenmaanden eigenlijk de financiële bommetjes: grondexploitaties, leningen, garantstellingen, contracten met afval/energie/ICT die straks 10 jaar doorlopen? Als ze nu nog even snel iets vasttimmeren en de nieuwe raad mag alleen “uitvoeren”, dan is je stem in november vooral decoratie… en Wijdemeren is dan weer de pineut.

Wederom dat fusiefeestje waar niemand het over de rekening heeft: nieuwe huisstijl, ICT-koppelingen, verhuisdozen, adviseurs, “harmonisatie” van verordeningen… reken maar rustig €5-10 miljoen aan frictiekosten voor 120.000 inwoners, en daarna gaat de OZB “toevallig” omhoog om het te dekken. En dan die maanden extra zonder verkiezing: prima, maar zet dan ook meteen een uitgavenstop op alles boven pak ’m beet €50.000, anders is november alleen nog stemmen over besluiten die allang zijn afgetikt.