Gratis afvalprik, screenen en vaccineren: D66 wil dat alle Nederlanders 90 kunnen worden

Een doel van 90 jaar klinkt mooi, maar de overheid kan hooguit de gemiddelde levensverwachting beïnvloeden, niet garanderen dat iedere burger gezond die leeftijd haalt. Die afvalprik gratis verstrekken mits medisch geïndiceerd is verdedigbaar; een algemene gezondheids-apk wordt al snel dure schijnzekerheid met veel fout-positieve uitslagen. En wie betaalt daarna alle vervolgonderzoeken?

90 als politieke doelstelling is vooral een recept voor cosmetische KPI’s: meer check-ups, meer pillen, en vervolgens doen alsof preventie hetzelfde is als gezondheid. De grootste winst zit waarschijnlijk veel saaier in leefomgeving, armoede, arbeidsomstandigheden en ouderenzorg; daar heeft Den Haag minder leuke persplaatjes aan. En een gratis prik voor obesitas zonder fatsoenlijke begeleiding is geen gezondheidsbeleid maar een abonnement op symptoombestrijding.

Een hogere gezonde levensverwachting begint niet pas bij de huisarts, maar bij de eerste levensjaren: goed onderwijs, bestaanszekerheid, bewegen en een veilige buurt. Daarentegen kan een preventieve gezondheidscheck voor ouderen wél nuttig zijn als die leidt tot praktische hulp, zoals valpreventie of betere voeding, en niet alleen tot een extra formulier en doorverwijzing.

90 gezond worden is geen knop waar je als overheid aan draait. Medisch gezien zit er ook een lastige blinde vlek in dit plan: preventie kan mensen langer laten leven, maar niet altijd langer zonder beperkingen. Investeer dus ook in revalidatie, hulpmiddelen en mantelzorg, anders vieren we straks vooral dat mensen ouder worden terwijl de zorgvraag alleen maar opschuift.

Een doel kan best helpen om beleid richting te geven, maar 2040 is wel erg ver weg en ondertussen zitten veel mensen nu al maanden te wachten op een huisarts of specialist. Zorg eerst dat de basis op orde is, anders heb je weinig aan een mooie leeftijd op papier.

90 worden... ja leuk, maar wie gaat dat betalen en wie moet al die extra jaren zorg leveren? Op de vrachtwagen zie ik genoeg mensen kapotgaan door ploegendiensten en stress, daar helpt geen prik of gezondheids-apk tegen.

Op de bus zie je hoe snel mensen afhaken als een afspraak alleen tijdens werktijd kan en je drie formulieren moet invullen. Maak die gezondheidscheck dus op plekken waar mensen toch komen en regel meteen vervoer of werktijd, anders worden het vooral de fitte mensen die netjes 90 proberen te halen.

Een gezonde 90-jarige begint niet met een prik, maar met eten dat betaalbaar is en ruimte om te bewegen. Geef kinderen en ouderen toegang tot goed voedsel, ook buiten de Randstad; bij ons op het land zie je hoeveel verschil een fatsoenlijke maaltijd maakt. En laat mensen met obesitas niet eerst door een bureaucratische molen voordat ze hulp krijgen.

Een gezonde levensverwachting is geen puur medische maatstaf: hitte, luchtvervuiling en extreem weer gaan de komende decennia ook bepalen hoe fit mensen oud worden. Vooral kwetsbare ouderen hebben daar last van; tijdens de Europese hittegolf van 2022 vielen in Nederland naar schatting duizenden extra sterfgevallen. Een prik of apk helpt dan weinig als woningen te heet zijn en buurten weinig groen of schaduw hebben.

Goh, 90 gezond klinkt prachtig, maar vergeet de mensen niet die door pech, ziekte of een beperking nooit aan dat plaatje kunnen voldoen. Die moeten niet het gevoel krijgen dat ze hun eigen schuld zijn omdat ze geen “gezonde negentiger” worden, toch?