Duwt AI de rente omhoog of omlaag? En ligt de bankenunie nog op apegapen?

AI kan de rente eerst juist omhoog duwen: datacenters, chips en stroomnetten vreten kapitaal voordat de productiviteitswinst zichtbaar wordt. Of die winst daarna groot genoeg is om inflatie en rente te drukken weet niemand, dus wie nu al roept dat AI automatisch deflatie brengt verkoopt vooral een verhaal. En bij de bankenunie blijft het bekende Europese compromis hangen: regels wel harmoniseren, maar risico’s en achtervang liever nationaal houden. Banken klagen over concurrentiekracht, toezichthouders over 2008; allebei hebben ze een punt, maar “minder buffers voor meer krediet” is geen economisch wondermiddel.

AI of niet... de gewone man merkt straks vooral duurdere stroom, duurdere leningen en weer een rekening voor de redding van banken. Die bankenunie blijft een half huis zonder fundering, maar in Brussel zetten ze gewoon een bordje Europese eenheid voor de deur.

AI wordt door beleggers nu vooral als een enorme bouwput gezien, en daar zit de rente voorlopig ook op te wachten. Het productiviteitseffect komt pas later, áls het al eerlijk bij bedrijven en werknemers terechtkomt; eerst lenen overheden en techreuzen zich suf voor stroom, chips en datacenters. En bij banken is het probleem niet alleen te weinig regels, maar dat winst privaat blijft en de rekening bij problemen nog steeds gezellig publiek wordt gemaakt.

Wat in die rente-discussie onderbelicht blijft: AI kan productiever maken, maar dat betekent niet automatisch dat de centrale bank de rente verlaagt. Als de winst vooral bij een paar techbedrijven en aandeelhouders belandt, blijven lonen en consumptie achter en krijg je eerder grotere vermogensverschillen dan gezonde brede groei. En bij de bankenunie gaat het ook om wie toezicht houdt als een bank over de grens omvalt; zolang die verantwoordelijkheid politiek gevoelig blijft, blijft “één markt” toch met nationale nooduitgangen werken.

Joa, iedereen praat over hoeveel AI kan produceren, maar de echte vraag is wie straks de stroomrekening en de investeringen betaalt. Als overheden garanties gaan geven voor die datacenters, staat de winst bij aandeelhouders en het risico bij de belastingbetaler, net als bij banken vroeger; daar mogen toezichthouders best wat minder gezellig over doen.