Deze man bevocht apartheid én organiseerde Afrika's eerste Pride | Pride-special

Feit is: Zuid-Afrika heeft op papier superprogressieve LHBT-rechten, maar op straat kun je nog steeds keihard de klos zijn, zeker buiten de grote steden. Nkoli’s punt dat vrijheid niet in hokjes past is nog steeds raak, je ziet hetzelfde bij anti-trans paniek nu, het begint met wetjes en eindigt met geweld en schaamte. En ja, dat doet ook medisch wat: stress, depressie, middelengebruik, het is niet alleen een culture war op twitter.

Sterk verhaal, maar het wringt dat we in Amsterdam twee weken World Pride vieren terwijl we tegelijk zaken doen met landen waar je voor “anders zijn” gewoon de cel in gaat. Vier het vooral, echter koppel er ook harde diplomatie en steun aan lokale activisten aan, anders blijft het hier een leuk feestje met confetti en daarentegen daarbuiten gewoon stilte. En eerlijk: die link tussen vrijheid en veiligheid op straat geldt ook hier, in elke stad, niet alleen in Johannesburg.

Mooi en belangrijk, maar laten we ook even eerlijk zijn: World Pride is óók big business voor Amsterdam, hotels en horeca cashen flink. Prima, de markt bepaalt, maar zet dan een deel van die opbrengst structureel weg voor security en voor clubs/organisaties in landen waar Pride nog een arrestatierisico is, anders is het vooral marketing met een regenboogsausje.

Ik rij al 30 jaar door Mokum en ik zie met Pride elk jaar hetzelfde: overdag “liefde is liefde” op de boot, ’s nachts staan er weer gasten bij de taxi’s te sissen en te spugen als twee kerels hand in hand lopen. Vier het, prima, maar zorg dan ook dat handhaving en horeca die tuig meteen eruit knikkert, anders is ’t alleen vlaggetjes en cashen.

Joa, voor mij is Pride pas echt geslaagd als je in je eigen stamkroeg of op ’t terras in Heerlen/Meerssen ook gewoon hand in hand kunt lopen zonder dat er meteen een paar “stoere” gasten gaan grinniken of lastig doen. Amsterdam is sjön voor de camera’s, maar die normale doordeweekse acceptatie in elke wijk, daar zit ’t echte werk, en daar mogen scholen, sportclubs én ouders best wat minder rustig aan mee zijn.

Simpel: Pride als festival is prima, maar stop met doen alsof “awareness” genoeg is terwijl de overheid ondertussen weer overal datahonger en morele paniek combineert. Vandaag is het LHBT, morgen is het “ongewenst gedrag” in het algemeen en heb je gezichtsherkenning + extra bevoegdheden op straat “voor de veiligheid”; rights are like uptime: je merkt pas dat ze weg zijn als het systeem al down is. Nkoli snapte dat: vrijheid is niet een sticker op je laptop, het is keiharde checks & balances, en die moeten we hier net zo hard verdedigen.

Mooi dat zo’n Nkoli in beeld komt, maar ik mis vaak het stuk ná de Pride: waar kunnen mensen die nu nog in de kast zitten of met gedoe thuis/werk zitten terecht als het feest voorbij is. Aan de andere kant snap ik ook wel dat een evenement vooral aandacht trekt, alleen zonder laagdrempelige hulp en normale gesprekken op scholen en werkvloer blijft het bij 2 weken drukte en daarna weer stil.