De Neude in Utrecht was het toneel van veemarkten en riddertoernooien

Grappig hoe een plein van veemarkten en riddergedoe nu vooral terras, fietsen en dronken studenten is. En “politieke functie” ja, nog steeds: als er iets misgaat staat iedereen meteen te filmen en te roepen maar niemand doet wat.

Kijk, die Neude was gewoon de middeleeuwse beursvloer van Utrecht: handel + macht op één plek, prijsontdekking maar dan met koeien en een ridder die z’n ego kwam pumpen. En dat “drassig terrein” is precies waarom het nu zo’n trekpleister is: ze hebben letterlijk waarde gecreëerd uit een moeras, pure vastgoed-alpha avant la lettre.

Vanuit het buitenland gezien is het wel ironisch: vroeger lag er modder, koeienstront en een paar edelen die elkaar de kop insloegen voor prestige, nu ligt er strak straatwerk met kabels, camera’s en vergunningen en mag je nog geen kraampje neerzetten zonder 14 formulieren. NL kan geschiedenis prachtig opgraven, maar zodra het over nú gaat is alles “beleid” en “handhaving” en uiteindelijk wint de projectontwikkelaar toch weer.

Grappig dat iedereen het heeft over ridders en “beursvloer”, maar dat drassige verhaal is juist de kern: Utrecht is letterlijk gebouwd op watermanagement en veen/kleibodem, en dat blijft je nu achtervolgen met verzakkingen en rioolgedoe. Als je zo’n plein renoveert en je denkt niet meteen aan sponswerking, bomen en hitte (want steenbakken in de zomer), dan ben je weer een stukje ecosysteem aan het dichtplamuren voor een paar terrassen… zonde toch.

Leuk detail: dat “politieke functie” was toen gewoon macht tonen met marktregels, tol en wie er überhaupt mocht staan, en dat zie je nu 1-op-1 terug in evenementenvergunningen en handhaving. Mensen doen alsof dat moderne betutteling is, maar een middeleeuwse stad was ook geen libertaire speeltuin hoor, die markt was keihard gereguleerd omdat het geld en orde opleverde. En dat drassige verhaal is niet alleen romantiek: je kunt nog zoveel stenen neerleggen, maar die bodem dicteert uiteindelijk alles, van verzakking tot wat je aan kabels/riolering kwijt kunt.

Energie liegt niet: dat “drassige” van de Neude is voor mij niet alleen bodemkunde maar ook geheugen, water slaat alles op en daarom voelen sommige pleinen onrustig of juist open, ook al is het nu strak bestraat met terrasstoelen. We blijven maar moderniseren met kabels, camera’s en regels (symptoombestrijding), maar als je de plek niet holistisch benadert met ruimte voor adem, groen en stilte-momenten blijft het een soort druk veld waar iedereen overheen dendert. ben er vaak langs gefietst en je merkt echt: daar komt alles samen, handel/macht/toerisme, je lijf gaat automatisch “aan” alsof er nog steeds een toernooi op het punt staat te beginnen.