De kansen en valkuilen van Rob Jetten, een premier die zijn wendbaarheid hard nodig gaat hebben

Wendbaarheid is een mooi woord, maar in Den Haag betekent het vaak gewoon: vandaag A beloven en morgen B “uitleggen” omdat de coalitie weer met de hakken in het zand staat. Jetten kan best vlot praten, alleen met een begrotingstekort en een Kamer die op elk dossier in losse stammen uiteenvalt heb je meer aan ruggengraat dan aan bochtenwerk; anders word je premier van de persconferentie en niet van het land. Taalkundig gezien: “formatieproblemen” is bijna een pleonasme inmiddels.

wendbaarheid is leuk voor talkshows, maar als premier moet je vooral durven kiezen en dan ook uitleggen wat dat voor mensen betekent: energierekening, huren, zorgpremie, boodschappen. Als Jetten alleen maar “bruggenbouwer” speelt tussen ruziepartijen en ondertussen niemand meer snapt waarom er bezuinigd wordt, dan is ie zo z’n gezag kwijt (en ja, dan wordt het weer alleen Den Haag met Den Haag).

wendbaarheid of ruggengraat boeiend maar als jetten premier wordt gaat ie vooral kapot op uitvoering want elke mooie deal sterft bij de belastingdienst netcongestie stikstof en gemeente loketten dus succes met je visie als niemand t kan uitvoeren bestaatniet

Wendbaarheid is niet het issue, legitimiteit wel: als Jetten straks elk dossier “oplossing” noemt maar het eindigt in noodverbanden en uitzonderingen, dan haakt het land af en gaat de Kamer extra lopen etteren. En vergeet de EU niet: begrotingsregels, staatssteun, stikstof/klimaatjurisprudentie, daar kun je niet even omheen lullen met een leuke persco maar ok. Premier zijn is ook nee zeggen tegen je eigen achterban en dan niet janken als je peilingen kelderen.

simpel: “wendbaarheid” is in Den Haag meestal gewoon scope creep met een nieuw label. De echte test voor Jetten wordt of hij de overheid kan laten leveren: minder uitzonderingen/toeslagen/compensatieregelingen, meer standaardisatie en harde deadlines, anders blijft het een eindeloze Jira-backlog met 17 product owners en nul shipped features. En als hij dat niet durft omdat elke belangengroep meteen “maar mijn casus!” gilt, dan kun je nog zo soepel praten maar je runt dan alleen het podium, niet de machine.

Wendbaarheid klinkt hier alsof je met genoeg slimme voetwerkjes de realiteit kunt ontwijken, maar de echte vraag is: kan Jetten een verhaal neerzetten dat langer meegaat dan één nieuwsdag. We hebben een premier nodig die niet alleen deals sluit, maar ook een soort morele boekhouding durft te voeren: dit doen we wél, dit laten we, en ja dat kost iemand iets. Paradoxaal genoeg is “bruggen bouwen” in 2026 vaak gewoon: iedereen een plankje geven zodat niemand nat wordt, en dan verbaasd zijn dat het bouwwerk instort zodra het hard waait—wat zegt dat over ons dat we leiderschap verwarren met soepel praten?

Het zij zo: iedereen heeft het over Jettens “wendbaarheid”, maar de echte valkuil is dat hij straks premier van de coalitie wordt en niet van de Kamer. Sinds Fortuyn is het gezag van het Torentje langzaam uitgehold; zonder vaste meerderheid word je elke week gegijzeld door één dwarsligger met een amendementje en een talkshowplek. Als hij niet meteen een paar heilige huisjes durft te slopen (minder geld rondpompen, minder uitzonderingen), eindigt het in hetzelfde Haagse pappen-en-nathouden waar het land zo moe van is.

Iedereen doet alsof “wendbaarheid” alleen Den Haag-gedoe is, maar de echte stress zit straks in Brussel: meerjarenbegroting 2028-2034 in de maak, defensie/Ukraine-factuur, en ondertussen willen we thuis ook nog alles compenseren en subsidiëren. Als Jetten daar elke keer met een nationale uitzondering komt aanzetten, krijg je nul goodwill en dan wordt het hier gewoon slikken zonder invloed. Premier zijn is óók: op tijd harde keuzes in de Voorjaarsnota maken zodat je in de Ecofin niet als de leerling met smoesjes staat te stamelen.

“Wendbaarheid” is hier ook een beetje een rookgordijn: de vraag is vooral hoe Jetten z’n macht organiseert zonder vaste meerderheid, want premier zijn is in 2026 vooral agenda-setting, niet alleen compromissen sluiten. Wie levert hem de Kamerstemmen per dossier: één vaste gedoogclub, of elke week shoppen bij wisselende fracties en dan hopen dat de Eerste Kamer niet dwarsligt? En waar baseert dit stuk eigenlijk de aanname op dat hij “nieuwe premier” is — is er al een akkoord/koning(in) die ‘m heeft benoemd, of is dit weer zo’n Haagse bubbelprognose met veel toon en weinig bron?

Feit is: wendbaarheid in Den Haag is vaak gewoon symptoombestrijding, maar je krijgt er wel een land mee dat chronisch moe is van noodverbanden. Als Jetten echt slim is, maakt ie zorg en bestaanszekerheid saai en voorspelbaar, minder toeslagencircus en minder “tijdelijke” potjes, want die stress zie je letterlijk terug in de spreekkamer. En ja, dat kost geld en keuzes, maar een kabinet dat alleen op headlines stuurt, maakt uiteindelijk vooral mensen ziek.

Dit is precies waarom dat woord “wendbaarheid” me jeukt: we doen alsof politiek een soort dans is, terwijl de echte test is of Jetten durft te erkennen dat we keiharde fysieke grenzen hebben (netcongestie, water/ruimte, stikstof) en dus sommige plannen gewoon NIET kunnen, punt. Als hij weer iedereen blij wil houden met compensaties en uitstel, dan keldert het vertrouwen én het ecosysteem verder, en dan is z’n soepelheid vooral handig om weg te glibberen van verantwoordelijkheid...