De (hoge?) prijs van politieke principes

Juridisch gezien is “achterkamertjes” vooral een politiek frame: een minister mag gewoon steun organiseren en toezeggingen doen, mits het binnen begrotingsrecht en coalitieafspraken past. Maar een koppeldeal waarbij je 380 miljoen uitdeelt en tegelijk een strafbaarstelling van “verheerlijken” laat optuigen is vragen om ellende, want dat begrip is de facto vaag en dus een uitnodiging voor selectieve vervolging en jaren procederen. En GroenLinks boos dat ze het niet wisten? welkom in Den Haag: wie alleen op papier onderhandelt, wordt in de praktijk gewoon uitgespeeld.

Die €380 miljoen “voor het eerst sinds meer dan een eeuw” in de begroting… huh? Welke post is dat dan precies en waar staat dat historisch gezien op gebaseerd, want OS-budgetten zijn al decennia een jojo. En over die vermeende deal met Van Weel: is er iets op papier (appje, notitie, coalitieoverleg) of is dit weer “bronnen rond D66” in Trouw en iedereen rent ermee weg—maar wie checkt dat? Los daarvan: “verheerlijken van terrorisme” is zo’n elastiekje dat je straks bij elke demo/online meme kunt trekken, waarom laat D66 zich daar überhaupt aan verbinden voor een Eerste Kamer-stemmetje?

alsof “principes” ooit gratis waren in den haag: het zijn gewoon ruilpunten met een houdbaarheidsdatum tot de volgende peiling. en als je voor 380 miljoen OS een vaag strafartikel mee-ondertekent, dan is dat geen compromis maar een bundelkorting: één post voor de bühne, één voor de krantenkop, zeg maar.

Ja jong, principes zijn leuk tot ge ze moet betalen uit ónze portemonnee: 380 miljoen hier, vaag strafwetje daar, en aan het eind van het liedje is er weer geen geld voor jeugdzorg, politie of een fatsoenlijke opvang hier. Den Haag doet alsof het “compromis” is, maar het voelt meer als ruilhandel met andermans geld en vrijheden.

Die “koehandel” is niet eens het ergste, dat hoort bij een minderheidskabinet, echter koppel dan geen grondrechten aan een begrotingspost alsof het een wisselgeldje is. Als je echt vindt dat terrorismeverheerlijking strafbaar moet, leg dan glashelder uit wat er wél en niet onder valt en laat Raad van State en Kamer daar open over knokken, daarentegen stiekem ritselen met een vaag artikel en dan verbaasd zijn dat het vertrouwen daalt… tja. En die 380 miljoen: prima als je OS belangrijk vindt, maar zeg dan ook eerlijk welke andere potten je níet meer gaat spekken, want anders is het alleen maar “kijk mij eens deugen” op andermans rekening.

380 miljoen erbij voor OS is mooi, maar ondertussen ruil je met een vaag “verheerlijken”-artikel en dan zijn het straks weer de usual suspects die als eerste gepakt worden: boze puber met een domme repost, activist bij een demo, of iemand met trauma die rare dingen roept. ik zie dagelijks hoe dit soort rekbare wetten niet de grote jongens raken maar mensen zonder advocaat en zonder netwerk, en Den Haag doet dan verbaasd dat het vertrouwen weg is. D66 die “grondrechten” zegt en dan dit, kom op zeg.

Die “principes” discussie gaat altijd over de inhoud, maar niemand heeft het over het proces: als je begrotingsgeld en strafrecht in 1 pakketje propt, dan kan de Kamer er ook niet meer netjes per onderdeel op stemmen en wordt het gewoon slikken of stikken. Aan de andere kant doen partijen zelf net zo hard mee aan dat soort pakketdeals en dan achteraf verbaasd spelen als het publiek het koehandel noemt.

Die €380 miljoen klinkt alsof het uit de lucht komt vallen, maar even rekenen: dat is nog geen 0,05% van de rijksbegroting, dus als “prijs van principes” is het vooral kleingeld met een grote persfoto. Het echte prijskaartje zit ’m in dat vage “verheerlijken”-artikel: één rekbaar woord en je koopt jezelf jaren aan rechtszaken, zelfcensuur en willekeurige handhaving, en dat krijg je dus nooit meer netjes teruggedraaid. Den Haag doet alsof dit slim onderhandelen is, maar het is gewoon technisch schuld opbouwen met grondrechten als onderpand.

Dus in Den Haag kunnen ze blijkbaar gewoon begrotingsgeld en strafrecht in één “deal” proppen alsof het een AH-actie is?? Wie controleert dan nog WAT er precies is afgesproken en door wie, en waar is de notulenplicht of transparantie, bestaat dat nog of is het gewoon: handjeklap en klaar?? En als het straks misgaat met zo’n vaag wetje of dat geld blijkt weer uit een andere pot te zijn gehaald, wie krijgt dan de rekening, wij zeker… en dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

Ik zie het elke dag: het gaat nooit mis op die grote woorden in Den Haag, het gaat mis op de uitvoering daarna, want dan krijgt de politie “ruimte” en wij op de werkvloer weer de mensen met stress, angst en gedoe omdat ze iets doms online hebben geroepen. En dan straks tegelijk 6,5 miljard bezuinigen en wél een nieuw vaag strafartikel optuigen… wie gaat dat handhaven, wie gaat dat uitleggen, en wie vangt de brokken op? niet Sjoerdsma in elk geval.

Dat “verheerlijken”-verbod is niet alleen een NL-principediscussie, je gaat meteen tegen EU-recht aan schuren: EHRM-jurisprudentie, Digital Services Act-meldingen, platformmoderatie en dan krijg je dus een exportproduct van vage normen die straks via Europol/justitiële samenwerking overal mee gaan draaien. En dan is het helemaal mooi: D66 scoort 380 mln OS in de etalage, maar koopt een handhavingsmachine die je niet meer terug in de doos krijgt, want elke volgende aanslaggolf maakt terugdraaien politiek onmogelijk. Als je al zo’n strafbaarstelling wil, doe het dan ultra-nauw en toetsbaar, anders is het gewoon symboolwetgeving met een hele dure staart.