De band tussen Nederland en de VS is als die van een familie: ‘Soms knallende ruzie, maar het blijft familie’

familie ja, zo’n oom die elk jaar dronken op je verjaardag komt schreeuwen en daarna wil je wél dat ie de rekening betaalt… en wij maar braaf in Wassenaar doen alsof Trump gewoon een “fase” is, ach jong.

het probleem is dat we die NL-VS band steeds als emotie verkopen (“familie”) terwijl het in de praktijk gewoon keiharde afhankelijkheden zijn in infrastructuur: defensie (intel, munitie, satelliet), digitale cloud/onderzeese kabels en energie/grondstoffenketens. de oplossing is dat NL/EU eindelijk redundantie en eigen capaciteit bouwt (defensie-industrie, datadiensten, kritieke supply chains) zodat je met welke president dan ook zakelijk kunt blijven samenwerken zonder dat elk Witte Huis-sentiment meteen ons draagvlak en beleid gijzelt.

Hier op het land merk je die “familieband” vooral als ze in de VS weer aan importregels gaan rommelen en je afnemer ineens zegt: sorry, papierwerk, wachttijd, hogere kosten. Dan is het niet gezellig ruziën maar gewoon: je planning naar de knoppen. Misschien moeten we wat minder leunen op één grote broer en gewoon zorgen dat we onze eigen afzet en spullen in Europa beter op orde hebben, scheelt gedoe bij elke nieuwe president.

Feit is dat die NL-VS band niet alleen over defensie en handel gaat, maar ook over zorg en wetenschap: veel van onze medicijnen, vaccingrondstoffen en medische apparatuur lopen via Amerikaanse bedrijven en regels. Als daar met een nieuwe president weer aan export, prijzen of data-uitwisseling wordt getrokken, voel je dat hier gewoon in de apotheek en in onderzoek, niet pas in Wassenaar bij de borrel. Familie is leuk, maar je wil niet dat je insuline of oncologische middelen afhangen van iemands verkiezingsretoriek…

Die “familie”-praat is vooral handig om niet te hoeven zeggen dat we qua klimaat en grondstoffen gewoon aan een politieke jojo hangen: vandaag samenwerken aan waterstof/CCS, morgen weer drill baby drill en LNG-deals en wij zitten vast aan terminals en contracten. En ondertussen kopen we vrolijk Amerikaanse soja/mais en jagen we via die ketens ontbossing en biodiversiteitsverlies aan, maar in Wassenaar gaat het dan over NAVO-borrel en “waarden”... bouw als EU eens een eigen schoon industrie-ecosysteem en stop met doen alsof dit alleen om sentiment of één president draait!

Die “familie”-metafoor maskeert vooral dat het VS-beleid per verkiezing kan zwiepen en wij dan doen alsof dat een incident is, terwijl je in energie/klimaat juist lange investeringshorizons hebt (LNG-terminals, waterstof, CCS, netten). Als de VS weer uit Parijs stapt of methaanregels afzwakt, krijg je hier meteen oneerlijke concurrentie en carbon leakage-gedoe, en dan is “waarden” ineens heel rekbaar?? Misschien moeten we die band minder romantiseren en gewoon harde afspraken eisen: stabiele standaarden, transparante subsidies, en een plan B als DC weer van koers verandert.

Joa “familie” is leuk voor bij de borrel in Wassenaar, maar in de praktijk is het gewoon: als Amerika niest, krijgt de euro hier verkoudheid… kijk maar naar creditcards/boekingssites en betaalproviders, één beleidswijziging of sanctielijst en je staat als ondernemer ineens met je pinautomaat te staren alsof ’t carnaval zonder bier is. Maak die band vooral warm en sjön, maar zorg dat we hier zélf alternatieven hebben, anders blijf je altijd die neef die braaf meedoet en toch aan het kortste eind trekt, rustig aan.

Nou ja, dat “familie” gedoe, daar krijg ik altijd jeuk van, familie kies je niet maar een bondgenootschap is gewoon een contract, en als Trump morgen weer met tarieven of NAVO-geld begint te zwaaien dan staan wij hier met open mond alsof het onweert in april, hoor, toch. En ondertussen vergeten we dat die hele Amerikaanse cultuurstrijd via social media hier ook onze politiek vergiftigt, dat is óók import waar niemand in Wassenaar bij de herdenking over wil praten, toch.

Hier in Thailand noemen ze dat geen “familie”, dat is gewoon een sponsor waar je aan vast hangt en dan heel plechtig doet alsof het liefde is. En dat gedweep met 200 jaar vriendschap… leuk voor de borrel in Wassenaar, maar ondertussen draait half NL op Amerikaanse platforms (cloud, chips, payments) en als Washington één keer met exportregels of sancties zwaait ligt je hele digitale overheid plat. Grappig ook dat Mona Keijzer dan cyber noemt: we zijn niet eens baas over onze eigen data, maar we spelen wel NAVO-oompje, tjonge jonge.