Bomhoff: ‘Laat PVV, VVD, FvD, JA21, SGP en BBB voor de volgende verkiezingen een akkoord sluiten voor de herstart van Nederland’

Zo’n “rechts akkoord” klinkt lekker daadkrachtig, maar het is vooral een spreadsheet-droom: je plakt PVV/VVD/FvD/SGP/BBB bij elkaar en doet alsof hun wereldbeelden compatibel zijn, terwijl ze elkaar op rechtsstaat, Europa en bestuurlijke stijl juist inherent wantrouwen. En dat Amerikaanse uitstapje erbij is veelzeggend: als je je herstart moet legitimeren met Trump-verhalen, verkoop je eigenlijk een emotie, geen plan. Paradoxaal genoeg krijg je met zo’n voorakkoord vooral minder keuze voor kiezers en meer theater achter de schermen. Wat zegt het over ons dat “herstel van Nederland” inmiddels klinkt als een marketingcampagne in plaats van een inhoudelijke ruzie over wat Nederland überhaupt hoort te zijn?

Dit is precies waarom ik zo moe word van dat woord “herstart”: het gaat dan altijd over migratie en ‘klimaatgekte’ slopen, maar nooit over wat er fysiek stuk is in NL: stikstof, waterkwaliteit, bodemdaling, biodiversiteit die achteruit klettert. Als je PVV/VVD/BBB/SGP/FvD/JA21 bij elkaar zet krijg je vooral één groot uitstel-ecosysteem waar de rekening weer bij boeren, natuur en volgende generaties landt, en dan mag de rest van Europa onze rotzooi weer mee opruimen.

Feit is dat een voorakkoord vooral leuk klinkt tot je het over echte uitvoering hebt: zorg, wonen, GGZ, jeugdzorg, dat zijn geen slogans maar systemen die nu al piepen en kraken. In de praktijk zie ik dat mensen vooral last hebben van onzekerheid en wachttijden, en dan maakt het weinig uit of het pakketje rechts of links heet, als je geen concreet plan hebt voor personeel en betaalbaarheid. En die VS-vergelijking… prima, maar laten we alsjeblieft niet nóg meer cultuurstrijd importeren terwijl de huisartspraktijken en wijkverpleging gewoon leeg lopen.

Weet je wat het is: zo’n “herstart van Nederland” klinkt stoer, maar als het vervolgens weer eindigt in bezuinigen op uitvoering en zorg/politie/onderwijs, dan herstart je vooral de ellende. Ik zie op de werkvloer vooral dat regels, loketten en personeelstekort mensen kapotmaken, en dat los je niet op met een rechts clubje dat elkaar achter de schermen de tent uit vecht. eerst eens een plan dat wérkt, niet alleen een akkoord voor de bühne.

voorakkoord is prima als je het behandelt als een deal met KPI’s: woningbouw versnellen, netcongestie oplossen, asielinstroom omlaag en uitvoering versimpelen. maar FvD erbij is gewoon reputatierisico en ruis, dat kost je meteen draagvlak bij bedrijven/investeerders en dan sta je weer stil aan de startlijn.

Zo’n voorakkoord kan best, echter dan moet het over uitvoerbare dingen gaan waar gemeenten morgen mee kunnen werken: woningbouwlocaties, netcapaciteit, politie/handhaving, jeugdzorg. Daarentegen: als je partijen bij elkaar zet die op rechtsstaat en Europa al bij voorbaat elkaar niet vertrouwen, dan krijg je vooral een mooie poster in Den Haag en hier in Deventer weer gewoon dezelfde stapels regels en te weinig mensen om het uit te voeren. en “herstart” klinkt leuk, maar wie gaat het dan dóén, met welk ambtenarenapparaat en welk geld?

dat “klimatengekte” frame is echt lui: NL zit al rond +2°C opwarming t.o.v. pre-industrieel (sneller dan het wereldgemiddelde) en we zien het terug in hitte, droogte én piekbuien, dat is geen hobby van ambtenaren. Je kan best rechts beleid voeren en tóch serieus blijven over adaptatie: dijken, waterberging, koelte in steden, netverzwaring, want uitstel maakt het alleen duurder (schade en verzekeringen lopen nu al op). En als je dan een “herstart” wil, waarom geen akkoord met harde doelen die je kunt meten i.p.v. cultuurstrijd over klimaat?

Dat “voor de verkiezingen al een akkoord” is zeg maar gewoon: we willen de formatie overslaan omdat we er zelf ook geen zin meer in hebben. Laten we eerlijk zijn, als je PVV/VVD/FvD/SGP/BBB in één document krijgt is dat geen herstart van Nederland, dat is een escape room met 150 Tweede Kamerleden en één sleutel kwijt.

Weet je wat het is: “herstart” roepen is makkelijk, maar wie gaat dan eindelijk die uitvoeringsellende fixen waar burgers in vastlopen, van UWV tot Belastingdienst tot IND? Als je zes rechtse partijen bij elkaar zet en er komt wéér geen fatsoenlijk plan voor minder regels en meer mensen op de vloer (niet nog een laag adviseurs), dan is het gewoon een nieuw etiket op dezelfde rommel. en ja, ondertussen mag de werkvloer het weer oplossen met “efficiënter” en bezuinigingen, daar word ik zo klaar mee.

Een akkoord vóór de verkiezingen… dus eerst achterkamertjes en daarna pas de kiezer?? Moet ik dan straks stemmen op een pakketdeal waar ik niks meer aan kan veranderen, terwijl PVV/VVD/FvD/SGP/BBB elkaar nu al de tent uit vechten op van alles en nog wat?? En als dat “herstart van Nederland” is, is het dan gewoon een nieuwe sticker op hetzelfde busje, met nóg minder controle voor ons???

Ten eerste: zo’n voorakkoord is gewoon een achterkamertjes-coalitie vóór de kiezer überhaupt gestemd heeft, en dan gaan ze janken over “vertrouwen in de politiek” als mensen het een kartel noemen. Ten tweede: PVV/FvD willen op rechtsstaat/EU en grondrechten dingen die juridisch meteen tegen muren knallen (Raad van State, rechters, verdragen), dus je krijgt óf loze stoere taal óf een kabinet dat de instituties gaat slopen, maar ok “herstart”.