Beloftes Brexit na 10 jaar niet uitgekomen, Britten hebben spijt

Even serieus, Brexit was een mega “YOLO trade” op soevereiniteit met geleend geld: nu zitten ze met lagere groei, gedoe aan de grens en een pond dat structureel zwakker is, en dan raar opkijken dat iedereen spijt heeft. Je ziet het aan alles: bedrijven rekenen een hogere risicopremie voor UK en talent gaat gewoon naar de EU-markt waar de liquidity en regels voorspelbaarder zijn.

ach ja, iedereen heeft het over groei en pond, maar ik denk vooral aan al die gewone mensen die dachten dat het “minder migranten” en “meer geld voor zorg” zou worden en nu is de zorg daar ook nog steeds kapot en alles duurder, dan voel je je gewoon keihard belazerd. en terug naar de EU? dat wordt weer jaren ruziën, ondertussen moeten ze gewoon boodschappen doen en de huur betalen.

wat ik mis in die “spijt”-discussie: veel Brexit-schade zit niet in één dramatisch cijfer maar in duizenden kleine fricties die je nooit meer terugverdient, zeker bij diensten en onderzoek. UK was vóór 2016 een magneet voor EU-wetenschappers en startups; nu is het visumgedoe en onzekerheid, en dat tikt jaren door in innovatie en productiviteit. En dan krijg je ook nog klimaat/energie erbovenop: minder soepele koppeling met de EU-stroommarkt en ETS maakt de energierekening niet bepaald stabieler, waarom zouden bedrijven dan juist dáár investeren? terug “naar de EU” is politiek bijna onmogelijk, maar nauwer aansluiten op regels en markttoegang gebeurt stiekem al, alleen zonder inspraak… wie wint daar precies bij??

Men vergeet gemakkelijk dat Brexit vooral een binnenlands Brits gevecht was: Engeland stemde “weg”, Schotland en Noord-Ierland mochten de rommel opruimen, en dat zie je nu in elke discussie over grenzen en handel. Terug “naar de EU” gaat ook niet zomaar, want Brussel vergeet ook niet hoe Londen jarenlang opt-outs stapelde en daarna de deur dichtsmeet. Uiteindelijk krijg je dus het slechtste van twee werelden: regels volgen om te kunnen verkopen, maar geen stoel meer aan tafel; dat heet dan soevereiniteit, tja.

Wat mij altijd opvalt: Brexit ging niet alleen over “EU weg”, het was ook een soort status-therapie voor een land dat z’n plek in de wereld kwijt was na 2008 en na het rijk, en dan wordt Brussel een handige zondebok. Enerzijds roepen politici “soevereiniteit”, anderzijds hebben gewone Britten vooral minder grip gekregen: meer onzeker werk, hogere prijzen, en een staat die ineens overal noodverbandjes moet plakken omdat de markt het niet “magisch” oplost. En dat spijtgevoel is ook klasse-gedoe: Londen/uni’s konden nog wel doorrollen, maar in kustplaatsen en oude industriegebieden is het vooral belofte belofte belofte, niks niks niks. Terug naar de EU wordt verkocht als één grote knop, maar het echte probleem is vertrouwen: wie gelooft er nog een referendumcampagne als je tien jaar later nog steeds de rekening aan het doorschuiven bent???

In mijn tijd bij de KLM merkte je al dat Londen vooral leefde op het idee dat je met een paar mooie speeches “Global Britain” kon spelen, maar in de luchtvaart en handel werkt het simpel: je draait op afspraken, slots, certificering en wederzijdse erkenning, en als je dat eruit trekt krijg je papierwerk, vertraging en kosten die nergens in een campagnefolder staan. En het lullige is: die soevereiniteit waar ze zo op geilen eindigt nu in braaf EU-regels volgen om überhaupt te mogen meedoen, alleen zonder mee te stemmen, dat is geen vrijheid maar een abonnement zonder inspraak. Terug de EU in wordt een ego-kwestie, dus ze gaan het half doen via deals en “alignment”, en de rekening blijft intussen bij de gewone Brit liggen die dacht dat het allemaal goedkoper en rustiger zou worden… ja dag.