België verstrekt visa aan Taliban voor EU-overleg over uitzetten asielzoekers

Eén dag geldig, alleen België, “geen Schengen”... ja hoor, alsof die mannen bij de grens netjes hun stempelboekje komen inleveren. En dan dat toneelstukje met “neutrale locatie in een hotel” zodat het geen erkenning is: je geeft ze een visum en gaat met ze onderhandelen, dat is gewoon erkenning met een gordijntje ervoor. De cijfers kloppen niet: je kunt niet én zeggen “Afghanistan is rood/onveilig” én doen alsof terugsturen ineens een administratief klusje is.

Dat “één dag, alleen België” is vooral een juridisch rookgordijn: als ze op de EU-lijst met sancties staan moet je voor zo’n visum gewoon een hele stapel uitzonderingen en checks door, dus dit is niet even een stempeltje zetten bij het loket. En dat hotelverhaal is typisch Brussel: naar buiten toe geen erkenning, maar intern wil men wél een werkafspraak zodat je überhaupt iemand kunt terugnemen (zonder reisdocumenten kun je namelijk precies niks). Alleen: als je met een regime praat om mensen terug te sturen, dan ga je ook meteen medeverantwoordelijkheid voelen voor wat er daarna gebeurt, en daar wordt het altijd stil over in die memo’s.

Typisch Brussel: vijf Taliban krijgen een dagvisum en er wordt gedaan alsof dat “geen erkenning” is, maar ondertussen draaien er wél ambtenaren, beveiliging, hotelzaal, tolken en vervoer… reken maar rustig €50.000-€100.000 voor zo’n circusje. En dan straks verbaasd zijn dat er na al dat gepraat nog steeds geen reisdocumenten komen en de uitgeprocedeerden gewoon blijven zitten, terwijl de rekening weer bij de belastingbetaler ligt.

Dat “1 dag, alleen België” is niet alleen PR maar ook gewoon controle: als ze op tijd weer het vliegtuig uit zijn, klaar. Wat ik mis in dit hele verhaal: hoe ga je überhaupt “veilig terugkeer” toetsen als Afghanistan een rood reisadvies heeft en er amper onafhankelijke monitoring kan? Dan teken je afspraken op papier, maar je kunt achteraf niet eens fatsoenlijk checken of iemand na terugkeer wordt vastgezet of verdwijnt, en dan wordt het moreel én juridisch een mijnenveld. En eerlijk: als je met de Taliban praat voor reisdocumenten, ga je dan ook praten over minimale garanties voor vrouwen/afvalligen/voormalige tolken, of is het alleen “stempel erop en weg ermee”?

Vanuit mijn praktijk: dit hele “we erkennen ze niet maar we praten wel even” voelt als pure split-energie, en daar krijg je altijd rommel van omdat je lijf en je beleid niet hetzelfde verhaal vertellen. Als je echt denkt aan terugkeer, praat dan óók over wat je energetisch terugstuurt: mensen die hier al jaren in angst en stress zitten en dan in een veld landen waar controle en repressie de norm is, dat is geen administratieve handeling maar een zenuwstelsel-crash met levenslange nasleep. En die ene-dag-visa… het universum lacht om onze papieren grenzen, het gaat om intentie en verantwoordelijkheid, niet om een stempel tot middernacht.

Ja maar ondertussen zitten hier in Almelo mensen al járen in procedure, werken zwart bij een neefje in de bouw en iedereen doet alsof dat “terugkeer” nog een knopje is dat je ff omzet… en dan ga je met de Taliban aan tafel om papieren te regelen terwijl je niet eens fatsoenlijk kunt controleren wie er nou écht terug kan zonder meteen in de problemen te komen, dat wordt weer zo’n Brussel-afspraak waar wij straks de ellende van in de wijk voelen.

Die hele “één dag, alleen België” discussie is bijzaak; het echte probleem is identity & trust. simpel: zonder betrouwbare Afghaanse ID’s + biometrie + een verifieerbare chain-of-custody kun je geen “terugkeer” uitvoeren, alleen mensen op een vliegtuig zetten en daarna hopen dat Kabul niet zegt “nope, niet van ons” of ze bij aankomst laat verdwijnen. En ja, dan moet je met de facto machthebber praten, maar doe dan tenminste alsof je een SLA afsluit: wie tekent, welke data leveren ze, wat is de audit trail, wat is de penalty bij non-compliance—anders is het weer Brussel theater met zero enforceability.

Iedereen focust op het visum, maar de echte vraag is: wie betaalt en wie draagt het risico als het misgaat? simpel: zodra je Taliban-mensen door Brussel laat lopen heb je security, intel, contra-surveillance en diplomatiek gedoe op je bord, en dat is véél duurder dan “een hotelzaal” — en ondertussen blijft de incentive voor Kabul nul om mee te werken tenzij je harde leverage hebt (hulp, sancties, geldstroom). Zonder leverage is dit gewoon een meeting om een meeting te hebben, classic Brussels busywork.

dus we zetten mensen met sancties op een lijst, en zodra we ze nodig hebben voor “terugkeerbeleid” halen we ze via de VIP-ingang naar Brussel voor een dagje vergaderen… lekker consequent, zeg maar. en straks mogen gewone Afghanen wéér wachten op een afspraak, maar de Taliban heeft wél meteen een timeslot bij de Europese Commissie, dat is pas service.

Iedereen focust op dat dagvisum, maar het echte punt is: je kunt terugkeer alleen regelen met de partij die de grens en de stempels in Kabul beheert, erkenning of niet. De Commissie doet dit omdat lidstaten al jaren roepen “regel terugkeer!”, maar zodra je het diplomatieke vuilwerk ziet (contact met de facto machthebber) is het ineens morele paniek. Wat mij meer stoort: zonder onafhankelijke monitoring en minimale garanties ga je juridisch keihard nat bij rechters, dus dit wordt óf een papieren deal voor de bühne óf je moet ook durven praten over bescherming, niet alleen “vlucht KL* en klaar”. En nee, dit is niet “Brussel wil mensen dumpen”, dit is lidstaten die subsidiariteit roepen tot het lastig wordt en dan naar de Commissie wijzen.

Dat “we erkennen ze niet” is vooral voor de camera: in EU-termen kun je prima met een de facto autoriteit een *working arrangement* hebben zonder ambassadevlaggetjes, dat gebeurt met meer rotregimes. Maar als je dan alleen komt bedelen om laissez-passers voor uitgeprocedeerden en niks op tafel legt over terugname-criteria, biometrie en vooral post-return monitoring, dan is het gewoon een eenrichtingsdeal waar Kabul straks vrolijk mee chanteert (“meer geld/visums of we nemen niemand terug”). En voor de mensen die weer “Brussel dumpt” roepen: dit is letterlijk lidstaten die de Commissie vooruit duwen omdat ze zelf geen diplomatieke vuile handen willen maken.

In de praktijk praat je met wie de baas is, anders krijg je nooit iemand terug en blijven die uitgeprocedeerden hier ook hangen, zo simpel is het. Maar dan wil ik wél horen wat de EU terugkrijgt: geen mooie woorden, gewoon harde afspraken over wie ze aannemen en dat er na aankomst niet “per ongeluk” iemand verdwijnt. En dat één-dag-visum… leuk voor de bühne, maar als je ze uitnodigt ben je al over die drempel heen.