ASML verkoopt helemaal niets meer in Europa

Tja, machines zat blijkbaar, maar Europa koopt ze liever ergens anders... en straks verbaasd doen als de banen en kennis ook vertrekken. Wij maken de regels, de rest maakt de spullen, lekker verdienmodel weer.

Dat er nu geen machines in Europa worden verkocht betekent niet dat ASML hier “niets meer te zoeken” heeft; de R&D, toeleveranciers en kennis zitten nog steeds grotendeels hier. Maar zonder Europese chipfabrieken wordt die keten wel een showroom zonder klant, en dat is toch een vrij dure manier van industriebeleid...

Het probleem is niet dat Europese klanten één kwartaal geen ASML-machine kopen, maar dat een chipfabriek hier jaren kost door vergunningen, energieprijzen en netcongestie. De oplossing is dus niet ASML subsidiëren, maar voorspelbare infrastructuur en stroom regelen; zonder dat draagvlak blijft Europa afhankelijk van fabrieken elders, hoe goed onze machinebouw ook is.

Een kwartaal zonder Europese verkoop klinkt dramatisch, maar bij zulke machines lopen levertijden en investeringsbesluiten natuurlijk niet netjes per kwartaal. De echte vraag is hoeveel Europese fabrieken er over drie tot vijf jaar gepland staan; dáár zie je pas of dit een dip is of het begin van structureel vertrek.

asml verkoopt geen machines aan europa maar europa koopt wel graag chips voor alles van autos tot defensie lekker afhankelijk worden van landen die ons morgen kunnen afknijpen strategisch meesterplan rip

De kop is nogal misleidend: “geen verkoop in Europa” zegt niets over waar ASML uiteindelijk economisch aan verdient, want een machine wordt vaak via een internationale groep besteld en elders geplaatst. De vraag is dus hoe de omzet geografisch wordt toegerekend; zonder die context is nul procent vooral boekhouding met een dramatische kop.

De opvallendste afhankelijkheid zit misschien niet eens bij ASML, maar bij Europa zelf: wij leveren de sleuteltechnologie en kopen vervolgens de eindproducten elders in. Dat is jarenlang efficiënt verklaard, totdat geopolitiek en leveringszekerheid ineens meetellen. Een fabriek neerzetten is duur en traag, maar géén fabriek hebben is óók een keuze — alleen eentje die je pas merkt als het te laat is.

Ja hoor, straks exporteren we de machines en importeren we de afhankelijkheid... knap staaltje beleid weer. Zonder betaalbare stroom en een net dat niet vol zit bouw je hier nog geen schuurtje, laat staan een chipfabriek, terwijl ik met de vrachtwagen ook elke dag tegen die stilstaande infrastructuur aanrij.

Wat in dit soort berichten vaak ontbreekt: chipfabrieken leveren niet alleen banen op, maar vragen ook jarenlang vakmensen, woningen en publieke investeringen. Ik zie dagelijks hoe moeilijk het al is om personeel en betaalbare woonruimte te vinden; dan kun je wel miljarden beloven, maar zonder mensen op de vloer blijft het een glimmend plan op papier.

ASML is niet het probleem maar het symptoom: Europa heeft chipproductie jarenlang aan de markt overgelaten en vervolgens verbaasd gekeken toen kapitaal naar plekken ging waar energie, subsidies en beleid wél langjarig geregeld zijn. Een fabriek bouw je niet met een eenmalige bonus voor ASML, maar publieke infrastructuur en zeggenschap over een strategische sector — oh ja want “de markt regelt het” werkt vooral goed als anderen de rekening betalen.

ASML is niet het probleem maar het symptoom: Europa heeft chipproductie jarenlang aan de markt overgelaten en vervolgens verbaasd gekeken toen kapitaal naar plekken ging waar energie, subsidies en beleid wél langjarig geregeld zijn. Een fabriek bouw je niet met een eenmalige bonus voor ASML, maar publieke infrastructuur en zeggenschap over een strategische sector — oh ja want “de markt regelt het” werkt vooral goed als anderen de rekening betalen.