Artsen: 'Code zwart was er feitelijk wél, honderden overlijdens door beddentekort'

Weet je wat het is: als je “geen code zwart” roept terwijl wij ondertussen mensen níet meer insturen of wegzetten omdat er geen plek is, dan is dat gewoon semantiek om je eigen straatje schoon te houden. En dan mag de arts/verpleegkundige het vuile werk doen en jaren later met dat rotgevoel rondlopen, terwijl Den Haag doet alsof het allemaal nét goed ging. En nu weer verbaasd spelen… pfff.

Nou ja, noem het code zwart of “net niet”, maar als huisartsen al gaan filteren omdat ze weten dat er toch geen bed is, dan heb je dus gewoon een verborgen triage gehad. En dan vind ik het nog het ergst dat nabestaanden jarenlang te horen kregen “alles is geprobeerd”, terwijl er blijkbaar soms niet eens een eerlijke kans was, toch?

energie liegt niet: als je als huisarts/verpleeghuisarts al “voor-sorteert” omdat je voelt dat er toch geen plek is, dan is dat systeemstress die door de hele keten trilt, ook al noemt Den Haag het geen code zwart. wat mij nog het meest raakt is dat we het alleen maar hebben over bedden en protocollen, terwijl je óók ziet wat chronische angst en isolatie met ouderen deed: immuunsysteem omlaag, delier, niet meer eten, geen aanraking, en dan verbaasd dat ze thuis sneller weggleden. en ja, westerse geneeskunde kan prachtig redden, maar zonder balans/ritme/verbinding is het gewoon symptoombestrijding op een leeggelopen mens, en dat hebben we toen massaal laten gebeuren...

Ik merk dat dit precies laat zien hoe “geen code zwart” een bestuurlijk mantra werd, terwijl de echte triage gewoon naar de voordeur is verplaatst: huisarts, verpleeghuis, familie aan het bed die dan maar “niet insturen” omdat je al voelt dat je tegen een muur loopt. En als je dat nooit officieel uitspreekt, hoeft niemand in Den Haag ook nooit echt verantwoordelijkheid te nemen voor de morele schade bij artsen én nabestaanden, lekker handig. Wat ik mis is een eerlijk register achteraf: hoeveel mensen zijn níet ingestuurd/afgewezen en op welke gronden, anders blijft het weer hangen in woorden en energie van wegkijken.

Als je “geen code zwart” roept omdat je het nooit officieel hebt uitgeroepen, maar ondertussen huisartsen/verpleeghuizen al aan de poort gaan selecteren, dan heb je gewoon stille triage met extra sterfte, punt. wat veel mensen niet weten: die keuzes waren niet alleen IC-bedden, maar ook personeel, zuurstof/high-flow, dialyse en zelfs sedatie-medicatie; het systeem was op meerdere plekken een bottleneck tegelijk. Overigens ben ik vooral benieuwd of er ooit fatsoenlijke nazorg is geweest voor die artsen/verpleegkundigen, want morele stress (moral injury) vreet je jaren later nog op.

Nou ja, wat mij steekt is dat we na corona wéér doen alsof het alleen “bedden” waren, terwijl je nu nog steeds ziet dat personeel wegloopt, IC’s half dicht zijn en Den Haag maar roept dat we “weerbaar” zijn, ja dag, als je de zorg als kostenpost blijft behandelen krijg je bij de volgende golf exact hetzelfde gedoe hoor toch.

“Geen code zwart” was vooral fijn voor de bühne, maar op de werkvloer zie je wat het met families deed: mensen bleven thuis met benauwdheid en paniek omdat ze dachten “ik mag toch niet komen”, en wij mochten daarna de nazorg doen met schuldgevoel en woede richting zichzelf. en dan jaren later hoor je politici weer woordspelletjes doen, terwijl nabestaanden nog steeds met die vraag zitten: had mijn moeder wél een kans gehad als er plek was geweest?? dat vreet, en dat is óók schade die je niet in een ic-beddenlijstje terugziet.

Nee maar echt, dit is precies waarom je tijdens corona ook zoveel “gewone” zorg zag wegvallen: mensen met hartklachten/kankerdiagnoses die later kwamen omdat alles op slot zat en iedereen bang was om “de zorg te belasten”. Als je nu pas toegeeft dat er feitelijk wél geweigerd is, dan moet je ook eerlijk zijn over die hele ketting aan uitgestelde ellende en wat dat nog steeds doet met vertrouwen in arts én overheid.