Amsterdamse D66-leider hield miljoenen-tegenvaller stil tot na verkiezingen: oppositie eist volledige openheid van zaken

Dit is niet eens “een foutje in de raming”, dit is info achterhouden als politieke techniek: even parkeren tot de stembus dicht is en daarna doen alsof het je overkomt. Enerzijds snap ik dat bij megaprojecten bedragen schuiven en je niet elke week met paniek naar buiten wil, anderzijds is de hele kern van democratische controle dat je juist de onzekerheid deelt zodat de raad kan bijsturen of STOP kan zeggen. En dan krijg je dat rare managementtaaltje van “we wilden geen onrust” terwijl het gewoon gaat om macht: wie weet wat wanneer. Als dit zonder harde consequenties wegwaait, kun je “open bestuur” voortaan net zo goed op een koffiemok printen.

Bij zo’n brug gaat het niet alleen om “openheid”, maar ook om wie er financieel aan het stuur zit: als je vóór de verkiezingen al weet dat de businesscase kantelt, dan hoort de raad meteen te kunnen heroverwegen of je fasering, scope of zelfs het hele project nog wel klopt. Echter als dit bewust is geparkeerd, dan moet je niet alleen een onderzoekje doen maar ook afspreken dat dit soort risico-info verplicht direct naar de raad gaat, daarentegen blijven we anders elk megaproject opblazen met achteraf-waarheden.

Dit riekt vooral naar kapotte governance: als je vóór de verkiezingen al weet dat je bandbreedte de verkeerde kant op schiet, dan hoort dat gewoon in een raadsbrief met risico’s en alternatieven, punt. En nee, “megaprojecten zijn onzeker” is geen vrijbrief om informatie-asymmetrie te creëren tussen college en raad, dat is precies waarom je stage gates en go/no-go momenten hebt. Ben ook benieuwd of de accountant/concerncontroller dit al had gezien en of er bewust is gewacht met een herijking van de MKBA, want dan is het niet alleen politiek gedoe maar ook gewoon interne controle die faalt. Als dit zonder consequenties blijft, gaat elk volgend project weer op dezelfde manier: eerst verkopen, daarna pas rekenen.

Feit is ook: dit gaat niet alleen over een brug, maar over welke zorg, schuldhulp en jeugdzorg je straks níet financiert omdat er ineens honderden miljoenen extra wegvloeien. In de spreekkamer zie je wat dat doet, stress door geld en onzekerheid maakt mensen letterlijk zieker, dus dat achterhouden tot na de stembus is niet alleen politiek spel maar gewoon schade in de stad. En kom niet met we wilden geen onrust, onrust is er juist als je pas achteraf de rekening presenteert…

Dit is precies waarom “megaprojecten” bij de overheid altijd ontsporen: geen stage gates, geen kill-switch, alleen een powerpoint die door moet naar de volgende verkiezing. Simpel: als je vóór de stembus al weet dat je raming knalt, dan is het geen communicatiekeuze maar gewoon governance-fail en moet de raad meteen de scope kunnen slopen of het project pauzeren. En kom niet met “complexiteit” — in tech noemen we dit bewust tech debt opbouwen en hopen dat de volgende sprint het oplost; spoiler: dat doet het nooit.

Altijd hetzelfde trucje: vóór de verkiezingen “nog onzeker”, erna ineens een keiharde tegenvaller. Ben vooral benieuwd wie er intern al aan de bel trok en vervolgens te horen kreeg dat het “even niet handig” was om te delen, want dáár zit meestal de echte rotzooi.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat dit soort “even niet handig voor de verkiezingen”-gedoe altijd begint met één mailtje en eindigt met een stad die vastzit aan een project dat niemand nog durft te stoppen omdat er al prestige en contracten in zitten. En dat is precies het punt: als je al wist dat die Oostbrug honderden miljoenen opschuift, dan is het niet alleen politiek smerig maar ook financieel roekeloos, want aannemers, adviseurs en lobbyclubs ruiken meteen dat de gemeente toch wel door móét. Laat ze maar eens alle stukken boven tafel trekken inclusief wie wanneer welke waarschuwing gaf, want anders wordt dit weer zo’n Amsterdamse traditie: eerst de maquette, daarna de rekening.

Nou ja, als je het “nog niet hard genoeg” vond voor de raad, dan zet je het toch gewoon als risico op papier met bandbreedtes, en dan beslist de raad, niet een wethouder met verkiezingskalender in d’r hoofd, en laat de accountant dan ook meteen uitleggen waarom dit niet gewoon in de kwartaalrapportage stond hoor, toch.