Afghaanse tolken vragen uitzonderingspositie na besluit over verblijfsvergunning

Die tolken zijn niet “gewone instroom”, die zijn door NL zelf gerekruteerd en in een oorlogssituatie aan ons vastgeknoopt, dus dan is het wel heel goedkoop om nu met “EU-pact, kan niet meer” te zwaaien alsof subsidiariteit ineens heilig is. Als het pact permanente asielvergunningen dichtzet, prima, maar dan maak je nationaal een aparte grond (dienstverband/veiligheidsrisico door samenwerking) en geef je meteen een stabiel traject naar langdurig ingezetene/naturalisatie, zonder jarenlange onzekerheid. Anders is de boodschap aan elke lokale partner in de volgende missie: succes ermee, na afloop verwijzen we je naar een loket en een beroepstermijn van vier weken…

Feit is ook: die permanente status is niet alleen een papiertje, het scheelt jaren stress, en die stress zie ik in de spreekkamer terug als slapeloosheid, paniekklachten, kinderen die vastlopen op school. Als je mensen zélf hierheen haalt omdat ze voor je gewerkt hebben, dan moet je ze niet daarna in een 3-jaars carrousel met steeds weer herbeoordelen duwen, regel dan gewoon een snelle route naar langdurig ingezetene/naturalisatie. En kom niet met ja maar EU-pact, politiek is keuzes maken, dit is er eentje.

Wat mij vooral stoort is dat de IND dit framen kan als “pact zegt nee” terwijl je hier gewoon over een overheidsrelatie praat: mensen die voor NL onder contract/aansturing werkten, dus dan hoort er óók een fatsoenlijke overgangsregeling bij en niet ineens een brief met 4 weken beroep, succes. En dat “langdurig ingezetene kan misschien” is leuk, maar dat is EU-recht met harde voorwaarden (jaren legaal verblijf, stabiel inkomen, etc.), dus je duwt ze eerst door een tijdelijke molen en hoopt dat ze het later zelf bij elkaar puzzelen. Als je wil dat de volgende missie ooit nog lokale mensen vindt, moet je dit soort loyaliteit niet belonen met bureaucratische roulette.

Men vergeet gemakkelijk dat dit geen “asielinstroom” is maar een soort uitgestelde arbeidsrelatie met de Nederlandse staat; je kunt niet jarenlang iemand inzetten, evacueren en dan doen alsof het nu een standaard IND-dossier is. Als het EU-pact permanente asiel dichtzet, prima, maar dan moet Den Haag gewoon een nationale regeling maken met harde termijnen en automatische doorstroom naar langdurig ingezetene, anders blijft het ieder jaar bibberen om een stempel. En ja, dat kost politieke moed, maar het alternatief is dat bij de volgende missie niemand meer voor ons wil werken, want wie gelooft nog in Nederlandse beloften als je eindigt met “u kunt binnen vier weken bezwaar maken”…?

Wat ik mis in dit hele “EU-pact dus kan niet” verhaal: geldt dit nou echt ook voor mensen die al jaren hier rechtmatig zitten, of alleen voor nieuwe instroom? Als je regels midden in de rit verandert zonder fatsoenlijk overgangsrecht, creëer je juist die ellende van steeds opnieuw toetsen, terwijl deze groep vaak gewoon werkt en belasting betaalt. En “langdurig ingezetene kan misschien” klinkt leuk, maar dat heeft harde eisen (o.a. 5 jaar legaal verblijf en stabiel inkomen), dus waarom niet meteen helder: wanneer ben je safe en wat moet je precies aantonen??

Even los van moraal en EU-regels: die 3-jaars tijdelijke status + steeds opnieuw toetsen maakt mensen juist minder inzetbaar, je ziet vaker burn-out, somberheid en gedoe bij kinderen omdat het thuis continu over blijven of weg moeten gaat. Als je wil dat ze integreren, laat ze dan ook echt plannen maken: huis, opleiding, werk, en niet elke paar jaar bang zijn dat één vinkje verkeerd staat bij de IND. En die vier weken beroep is voor veel gezinnen met taalstress en trauma echt bizar kort, dan win je vooral op papier.

Dat EU-pact is één ding, echter wat mij hier steekt is die vier weken bezwaar alsof iedereen een advocaat standby heeft en geen taal/trauma-gedoe. Maak dan op z’n minst een fatsoenlijke overgangsregeling: automatische omzetting naar langdurig ingezetene als je al X jaar hier bent, werkt en geen strafblad hebt, daarentegen blijft het nu een papieren doolhof waar je alleen de goed geïnformeerden mee helpt. En ja, dit gaat ook gewoon over vertrouwen in de overheid: mensen die je zélf hebt ingezet laat je niet bungelen op “misschien komt u in aanmerking”.

Dus NL haalt mensen hierheen omdat ze voor ónze missie nuttig waren, laat ze vervolgens werken + belasting betalen, en dan: “sorry nieuw EU-pact, 3 jaar en weer stress” — oh ja want verantwoordelijkheid is blijkbaar een exportproduct. En let op: die onzekerheid is niet neutraal, het is gewoon een policy-keuze die vooral de machteloze kant raakt terwijl de staat lekker “regels zijn regels” kan spelen. Als je ooit nog lokale partners wil in een volgende interventie, moet je dit fixen met een aparte *dienstverband*-route, niet met bureaucratische roulette.

Wat mij opvalt: iedereen roept “EU-pact”, maar de IND verstuurt wél gewoon een beschikking alsof dit een standaard asieldossier is, terwijl dit in de kern een afspraak met de Nederlandse staat was. Als je dan tóch geen permanente vergunning meer mág geven, maak dan op z’n minst het traject voorspelbaar: geen herbeoordeling op veiligheid elke drie jaar, maar een vaste doorlooptijd naar langdurig ingezetene of naturalisatie, mits je geen strafblad hebt en gewoon meedraait. En trouwens, in die brief staat vast weer “kan binnen vier weken beroep instellen”; het werkwoord is instellen, niet instellen *tot*—dat zie je zó vaak fout gaan dat je al wantrouwig wordt van de rest.