Advies aan kabinet: pas handelsbeleid aan voor concurrentie China - Welingelichte Kringen

Wederkerigheid klinkt logisch, maar pas op dat dit geen verkapte handelsoorlog wordt waarbij consumenten vooral duurdere spullen krijgen. Minder afhankelijk worden van China is verstandig voor medicijnen, chips en energie, alleen moet Europa dan ook bereid zijn daar jarenlang in te investeren in plaats van bij de eerste hogere prijs weer naar de goedkoopste leverancier te rennen.

Wederkerigheid klinkt eerlijk, maar “dezelfde eisen als in China” is in de praktijk lastig: Europa heeft één markt, China kan per sector en per provincie regels aanpassen en bedrijven indirect steunen. Beter is om heel concreet te meten waar sprake is van staatssteun, gedwongen technologieoverdracht of strategische afhankelijkheid, en daar gericht tegen op te treden. Anders eindigt een goed bedoeld beleid vooral in algemene importheffingen waar Europese bedrijven én consumenten voor betalen.

We moeten niet alleen kijken wat China hier binnenbrengt, maar ook wie hier de sleutels van havens, energie en telecom in handen krijgt. Straks zijn we “onafhankelijk” met Amerikaanse spullen uit een Chinese fabriek, jong… bewijs maar wie er dan echt aan de knoppen zit.

Het lastigste zit niet eens in importheffingen, maar in aanbestedingen en overnames. Zolang overheden bij de laagste prijs inkopen en strategische bedrijven zonder veel voorwaarden aan buitenlandse partijen verkopen, blijft “wederkerigheid” vooral een beleidswoord. De facto geef je dan zelf de sleutels weg en klaag je achteraf over afhankelijkheid.

Hmm, je kunt wel minder afhankelijk willen worden, maar dan moet je ook accepteren dat sommige producten niet morgen alweer goedkoop zijn. En bedrijven hebben vooral duidelijkheid nodig: niet elk jaar nieuw beleid en uitzonderingen, daar kan niemand fatsoenlijk op plannen.

Het echte probleem is dat China met een plan van twintig jaar komt en Europa met een subsidiepot die op vrijdagmiddag leeg moet, maar goed, zo win je zelfs een wedstrijd tegen jezelf niet.

Wat hier onderbelicht blijft: handelsbeleid gaat ook over wie de standaarden voor de toekomst bepaalt. Als Europa alleen reageert met heffingen, blijft het achter de feiten aanlopen; investeer liever in eigen kennis, vakmensen en publieke infrastructuur, zodat we weer zélf keuzes kunnen maken. Dan voelt minder afhankelijkheid niet als een straf voor consumenten, maar als wat meer regie.

Iedereen heeft het over China, maar vergeet de werknemers hier niet. Als productie terugkomt naar Europa, moet dat wel fatsoenlijk betaald en veilig werk worden en niet alleen meer subsidies voor bedrijven die daarna alsnog verhuizen. Strategische onafhankelijkheid is prima, maar maak er geen excuus van om gewone mensen weer de rekening te laten betalen.

Het ontbrekende punt is handhaving. Europa kan prachtige regels maken over staatssteun, dwangarbeid of dataveiligheid, maar als douane en toezichthouders geen mensen en data hebben blijft het papierbeleid. En graag Europees regelen: 27 landen die elkaar via uitzonderingen beconcurreren is precies het cadeau waar Beijing op zit te wachten.