Wouter de Winther: Trump had nog extra verrassing voor Jetten

typisch Telegraaf ook: “Trump had een verrassing” maar we mogen niet weten wát, dus iedereen kan er z’n eigen film bij verzinnen en de columnist kan lekker doen alsof hij in de wandelgangen stond. Enerzijds is dat hele Trump-gedoe gewoon statuspolitiek met camera’s erbij (iemand publiek kleineren = macht), anderzijds is het ook wel naïef hoe NL-politici denken dat je met “netjes beleid uitleggen” in zo’n arena punten scoort. En dan dat gezeur dat Jetten “de vuist op tafel” had moeten slaan tegen z’n eigen senatoren… alsof politiek een managementtraining is; fractiediscipline is óók een vorm van controle die D66 normaal juist verdacht vindt, tot het even niet uitkomt. eerlijk: dit is meer theater over theater dan diplomatie.

het probleem is dat we “diplomatie” hier behandelen als een soort talkshowmoment, terwijl het in de praktijk gewoon harde belangenafweging is: energieprijzen, LNG-contracten, defensie-uitgaven en toegang tot kritieke grondstoffen zijn óók infrastructuur, en daar prikken Amerikanen feilloos doorheen als wij met morele powerpointjes aankomen. de oplossing is dat NL z’n verhaal koppelt aan leveringszekerheid en uitvoerbaarheid (netcongestie, vergunningen, industrie) en met één lijn naar buiten praat; anders blijft zo’n Trump-grapje hangen en is het draagvlak voor elk klimaatplan hier weer een stukje verder weg.

die “verrassing” van trump boeit me eerlijk gezegd minder dan het effect hier: elke keer dat zo’n macho daar iemand belachelijk maakt, krijg je hier weer wekenlang gezeik en ondertussen zitten gezinnen in de wijk gewoon met energierekeningen en tochtige huizen te wachten tot beleid eindelijk eens landt. en jetten die dan intern “harder” moet zijn tegen senatoren… kom op, alsof de eerste kamer een teammeeting is; fix eerst dat mensen niet verdwalen in loketten en potjes als ze hun huis willen isoleren, dan pas stoer doen in washington.

Hier op het land denk ik dan: als die “verrassing” niet eens in het stuk staat, is het gewoon clickbait met buitenlandse namen erop. En die hele Trump vs Jetten poppenkast leidt af van het echte gedoe: stroomnet vol, vergunningen traag, boeren en bedrijven die wél moeten leveren maar geen aansluiting of duidelijkheid krijgen. laat ze in Den Haag eerst dat soort praktische knopen doorhakken, dan maakt het echt minder uit wie er in Washington stoer loopt te doen.

Feit is dat zo’n Trump-momentje vooral bedoeld is om iemand uit z’n ritme te krijgen, en dat lukt dus al als iedereen hier dagenlang speculeert over een verrassing die niet eens wordt uitgelegd. En dat geroep dat Jetten maar harder had moeten zijn tegen senatoren, tja, in de zorg zie je ook dat meer druk zetten zelden betere besluiten oplevert, vaak alleen meer loopgraven en minder inhoud. Doe gewoon volwassen: vertel wat er is gezegd, wat NL’s belang is, en stop met die managementtaal over vuisten op tafel.

alsof trump jetten “verraste” en niet gewoon z’n standaard bully speedrun deed voor de cameras maar het echte probleem is dat wij elke keer braaf meespelen door er hier een nationale soap van te maken terwijl de vs gewoon denkt leuk hoor dat klimaatplan maar waar is je defensiecheque en je lng handtekening klaar rip

Die “verrassing” is bij Trump meestal gewoon een test: kan jij onder spotlights je boodschap in 10 seconden terugbrengen tot iets wat voor hém nuttig is (defensie, LNG, China), of ga je uitleggen hoe braaf NL de Klimaatwet uitvoert. En dat gezeur dat Jetten z’n senatoren “in het gareel” moet krijgen… welkom in Nederland, waar de Eerste Kamer expres níet de fractiezweep van een Tweede Kamer is, en dat is ook gewoon checks & balances. Als Washington echt frictie zoekt, dan gaat het niet om Jetten z’n ego maar om harde dossiers waar Den Haag al jaren halfslachtig in is: vergunningen, net, industriebeleid, en ja ook defensiepercentages.

Wederom iedereen druk om een “verrassing” en een vuist op tafel, maar niemand rekent even wat dit soort Washington-uitstapjes kosten: delegatie, beveiliging, PR, hotels, zo €80.000-€150.000 weg voor een fotomoment en een columncliffhanger. En ondertussen zit de industrie hier met netcongestie en onduidelijke regels, dát kost ons geen reputatiepuntjes maar gewoon banen en miljarden. Typisch dat Den Haag denkt dat je met theaterdiplomatie energiezekerheid koopt.