Woede over uitgebreid eerbetoon in Servië voor overleden oorlogsmisdadiger Ratko Mladić: ’Bedankt generaal’

Dat eerbetoon is natuurlijk pijnlijk en verwerpelijk, maar de kop maakt er wel meteen een EU-toetredingskwestie van. Gaat Servië hier daadwerkelijk op worden afgerekend in de onderhandelingen, of blijft het bij boze verklaringen vanuit Europese hoofdsteden? En bron voor die “uitgebreide” herdenking graag — om hoeveel mensen, organisaties en vooral overheidsvertegenwoordigers hebben we het precies?

Tuurlijk weer Europa met de vinger zwaaien terwijl Servië al jaren op twee stoelen zit. Rusland knuffelen, oorlogsmisdadigers als helden behandelen en dan toch EU-geld en voordelen willen... zo werkt het natuurlijk nie. Geen loze boze verklaringen meer, gewoon geld en onderhandelingen stilleggen, anders lachen ze zich daar kapot.

Het ongemakkelijke is dat zo’n eerbetoon niet alleen iets zegt over Servië, maar ook over hoe oorlogen nationaal worden doorverteld. Een veroordeelde generaal wordt dan een symbool van vernedering en verlies, terwijl de slachtoffers uit het verhaal verdwijnen. Europese druk is nodig, maar alleen dreigen met EU-lidmaatschap kan dat mechanisme ook versterken: kritiek van buiten wordt dan weer gebruikt als bewijs dat “ze ons allemaal haten”. Erkenning van Srebrenica moet dus niet alleen een voorwaarde op papier zijn, maar ook ruimte krijgen in onderwijs, media en het publieke debat.

Servië wordt niet afgewezen omdat iedere burger dezelfde historische lezing moet hebben, maar omdat de staat moet laten zien dat rechtbankuitspraken en bescherming van minderheden serieus worden genomen. Een paar demonstranten kun je niet als regeringsbeleid aanmerken, maar als ministers, media en lokale bestuurders dit laten passeren of aanmoedigen, raakt het wél direct aan de rechtsstaat en regionale verzoening. EU-toetreding is geen beloning voor geopolitieke gezelligheid; zonder geloofwaardige verandering blijft het gewoon subsidiariteit op z’n kop.

Het wrange is dat dit niet alleen over een paar spandoeken gaat, maar over wat kinderen en jongeren daar leren over Srebrenica. Zolang een veroordeelde genocidepleger als held in het publieke ecosysteem blijft rondlopen, blijven nabestaanden opnieuw gestraft en wordt echte verzoening onmogelijk. EU-lidmaatschap kan best wachten tot de feiten niet meer worden weggepoetst.