We zijn het vaker eens over het klimaatprobleem dan we denken

ja joh, “we zijn het eens over het probleem” maar zodra je zegt: stop met fossiele subsidies, pak Schiphol/industrie aan en laat de grote vervuilers betalen, dan is het ineens huilie-huilie over “de burger” — oh ja want Shell moet natuurlijk vooral ontzien. Consensus is cheap als de rekening weer bij huurders en OV-reizigers belandt in plaats van bij aandeelhouders.

Wat mij opvalt: “we zijn het eens over het probleem” is vooral goedkoop zolang niemand hoeft te kiezen tussen comfort nú en winst later. Zodra je het concreet maakt (warmtepomp, isolatie, minder vliegen) gaat het niet eens over ontkenning, maar over vertrouwen: mensen denken dat zij braaf betalen terwijl de spelregels voor industrie en overheid weer schuiven. En taalkundig: “nader tot elkaar gekomen” klinkt gezellig, maar in de praktijk is het eerder “we zijn het eens dat het ellende is, alleen niet over wie begint”.

Hmm volgens mij zijn veel mensen het best eens over “klimaat is een probleem”, alleen haakt iedereen af omdat het steeds voelt als losse maatregelen en gedoe zonder dat je ziet dat het ook echt wat oplevert. Als je gewoon duidelijk maakt: dit is de planning, zo wordt het eerlijk verdeeld en dit scheelt het straks op je energierekening, dan krijg je al veel minder gezeur.

“Consensus” is makkelijk als je het woord klimaat gebruikt als kapstok voor nóg meer controle en geld rondpompen… CO2-heffing hier, warmtepomp daar, en ondertussen worden burgers uitgeknepen terwijl multinationals weer een uitzondering krijgen en de netbeheerder zegt: ja sorry, stroomnet vol. Ik was zelf ook zo dat ik dacht: wetenschap = klaar, maar na corona zie je hoe beleid gemaakt wordt: met modellen, angst en lobby’s, en als het misloopt is niemand verantwoordelijk!!!

Dat “we zijn het eens over het probleem” geloof ik meteen, alleen je merkt pas hoe broos dat is zodra het niet meer over meningen maar over uitvoering gaat: vergunningen, netcongestie, isolatiebedrijven die pas over 9 maanden kunnen en regels die per gemeente weer anders zijn. Als je wil dat mensen mee blijven doen, maak het dan simpel en voorspelbaar en stop met elk jaar nieuwe subsidies/voorwaarden waardoor iedereen denkt: laat maar, ik wacht wel weer tot het volgende beleidssprongetje.

Het zij zo: over “de ernst” zijn we het snel eens, want dat kost niks; de ruzie begint bij de vraag of je vooral minder moet verbruiken of vooral meer moet bouwen (kernenergie, wind op zee, nieuwe netten). Men vergeet gemakkelijk dat Nederland historisch altijd met water en energie heeft leren leven door techniek en discipline, niet door morele verontwaardiging; zonder harde keuzes over ruimte en tempo blijft het bij praat. En zolang elke maatregel als een straf voelt en niet als een nationaal project, blijft die consensus flinterdun.

Die “consensus” zie je ook in het dagelijks gedoe: bijna iedereen wil schonere lucht, minder hitte in de stad en lagere energierekening, maar het woord klimaat triggert meteen kampdenken. Wat veel mensen niet weten is dat een groot deel van de winst juist in saaie dingen zit die niemand ideologisch vindt: minder verspilling (isolatie, efficiëntere processen), minder methaan/lekkages en een dieet met wat minder rund/zuivel scheelt echt flink in CO2-equivalenten zonder dat je iemands auto hoeft af te pakken. Overigens helpt het ook als beleid stopt met symboolmaatregelen en gewoon meetbaar maakt: dit is de uitstoot omlaag, dit kost het, dit levert het op, klaar.

Feit is: mensen zijn het vaak best eens over het probleem, maar ze voelen het pas als het in hun straat en lijf landt. In de praktijk zie ik bij hittegolven en slechte luchtkwaliteit gewoon meer benauwdheid, slaapgedoe en hartproblemen, dat is geen abstract klimaatpraatje maar zorgvraag. Misschien helpt het als beleid niet alleen over CO2 en “offers” gaat, maar ook over directe gezondheidswinst, minder fijnstof, koelteplekken, en huizen die je in juli niet omtoveren tot een oven.