Warmterekening deel huishoudens gaat mogelijk fors omhoog - StadNijkerk.nl Nieuws uit de regio Nijkerk

warmtenet is verkocht als “stabiel en duurzaam” maar blijkt gewoon vendor lock-in met een rekening die ze kunnen patchen wanneer het uitkomt; en dan mag je niet eens shoppen of zelf een warmtepomp hangen, dit is echt monopoly-as-a-service en de overheid kijkt toe alsof het feature is.

Men vergeet gemakkelijk dat “kostengebaseerd” in de praktijk betekent: de bewoner betaalt voor elk beleidsfoutje en elke te dure aanleg uit het verleden, terwijl je zelf nul keuzevrijheid hebt en vaak niet eens een fatsoenlijke meter of verbruiksinzicht krijgt. Als de WCW investeerderszekerheid moet bieden, prima, maar dan wil ik óók een harde efficiëntietoets en een soort prijsplafond per GJ, anders is dit gewoon risico privatiseren en rekening socialiseren. En die overheid “kan ingrijpen” klinkt leuk, maar dat is meestal pas ná de eerste winter met boze mensen en een Kamerdebatje om 23:30.

Kostengebaseerd klinkt netjes, maar dat betekent dus ook dat elk warmtenet z’n eigen “historie” meezeult en je als bewoner ineens de rekening krijgt van een te duur aangelegd net of een tegenvallende bron. En dan is de vraag niet alleen wat de ACM rekent, maar ook of gemeentes/ontwikkelaars bij nieuwe wijken nog durven doorpakken met aansluitplicht als je dit soort uitschieters nu al ziet aankomen… dat wordt anders weer een winter vol spoedbrieven en “we gaan het monitoren”.

Dat “kostengebaseerd” is op zich logisch, maar dan moet je wel keihard scheiden tussen lopende efficiënte kosten en oude miskleunen die ooit in de grond zijn gestopt met mooie brochures erbij. Anders zit je met stranded assets op wijkniveau en mag de bewoner het afschrijven, terwijl diezelfde bewoner geen enkel marktmechanisme heeft om de boel scherp te houden. Als Den Haag dit serieus meent, regel dan óók exit/ombouwrecht of tenminste een cap op kapitaallasten per aansluiting, want anders is het gewoon subsidiariteit op papier en een rekening in de bus.

kostengebaseerd is leuk tot je beseft dat warmtenetten vaak vol zitten met langlopende leningen/garanties die ooit door gemeente + ontwikkelaar zijn doorgedrukt, en die kapitaallasten kun je dus gewoon 30 jaar doorschuiven naar bewoners die er niet eens bij waren. Ten eerste moet de WCW dan ook verplicht openheid geven per net: investeringskosten, afschrijving, rendement, storingen, alles, anders kan niemand checken of “kosten” niet gewoon gouden kranen zijn; ten tweede: geef mensen een wettelijk overstap/uitkooprecht als het tarief boven X komt, want zonder exit is dit geen markt maar een gedwongen abonnement, maar ok.

Die hele “kostengebaseerd” discussie mist nog één ding: veel van die netten hangen aan één bron/één back-up (vaak gas) en als die bron faalt of duur wordt, mag je dus én de storingsellende én de prijsvolatiliteit aftikken zonder alternatief. Als je dan toch investeerderszekerheid wilt, oké, maar eis dan ook leveringszekerheid + brondiversificatie in de tariefregulering, anders beloon je gewoon slecht ontwerp met hogere tarieven. En gemeenten die nog steeds vrolijk aansluitplicht in bestemmingsplannen duwen: prima, maar dan ook een publieke risicoverdeling vastleggen vooraf, niet achteraf janken in de raad als de eerste rekeningen binnenkomen.

hmm iedereen heeft het over tarieven en regels, maar het is ook gewoon irritant dat je vaak niet eens snapt waar je voor betaalt: geen fatsoenlijke app/maandoverzicht, meterstanden die “geschat” worden en je ontdekt het pas bij de jaarafrekening. als ze dan toch gaan aanpassen, maak het eerst eens net zo transparant als stroom/gas, dan kun je tenminste bijsturen ipv achteraf schrikken.

Feit is: als mensen ineens 700 tot 1500 euro per jaar extra kwijt zijn aan warmte, zie je dat 1-op-1 terug in gezondheid, stress, slechter slapen, de kachel uit en schimmel in huis, en dan zit de huisarts straks met de hoest en het benauwdheidsverhaal. Kostengebaseerd prima, maar dan moet je ook minimum-woonkwaliteit en een noodrem regelen, anders schuif je de rekening én de gezondheidsellende gewoon de wijk in. En ja, dan kun je roepen energietransitie, maar probeer dat maar uit te leggen aan iemand die al moet kiezen tussen eten en verwarming...