Waarom de Duitse economie al jaren zo matig presteert, en toch goede vooruitzichten heeft

Ach duitsland kan nog zo’n mooie “heimliche winnaar” zijn maar als de energie duur blijft en al dat papierwerk de boel smoort, komt er bij ons in rotterdam gewoon minder spul van de band en meer gelul in de boardroom, zo simpel is t toch

Duitsland blijft maar doen alsof “maakindustrie” = auto’s en staal, terwijl de echte winst straks zit in wie z’n energie- en supplychain-gedoe het slimst ontwerpt: netaansluitingen, batterijspul, warmtepompen, industriële software. En ja, NL leunt op diensten, maar als de Duitse fabrieken haperen voelt onze logistiek/portefeuille dat meteen; dat is gewoon één systeem en nu is de UX ervan: veel frictie, weinig voorspelbaarheid.

Die “heimliche Gewinner” zijn leuk, maar als je in Duitsland voor een nieuwe fabriekshal of netaansluiting eerst 18 maanden langs loketten moet, dan win je geen race meer, hoe goed je product ook is. Daarentegen zie je in onze regio juist dat samenwerking over de grens (arbeidsmarkt, opleidingen, spoor/weg, energie) echt verschil kan maken, alleen blijft het vaak hangen in praatclubs zonder harde keuzes. Misschien moeten we minder romantiseren over de Mittelstand en gewoon eisen: sneller vergunningen, genoeg vakmensen en een fatsoenlijk stroomnet, anders voelt NL die 0,6% meteen in orders en banen.

Wat hier nog mist: duitsland heeft jarenlang geleund op goedkoop russisch gas + china-afzet + “wij maken de beste machines”, en dat model is gewoon geknakt tegelijk. En wij hangen er met toelevering en orders zó aan vast dat als daar 0,6% wordt, je het hier op de planning meteen ziet: minder projecten, meer uitstel “tot na de zomer” en iedereen weer wachten op duidelijkheid.

Die 0,6% is niet alleen “energie duur” en “te oud”, het is ook dat Duitsland z’n investeringsmachine heeft vastgezet met de Schuldenbremse: infrastructuur, netten, digitalisering, defensie-industrie, alles op de pof mag niet en dus gebeurt het half. En dan krijg je dat we in de EU wel mooie strategieën hebben (Green Deal/Net-Zero/Chips), maar de uitvoering hangt alsnog aan Duitse deelstaten, vergunningen en een bank die liever Mittelstand veilig financiert dan risico neemt. Ironisch genoeg is NL dan die doorvoer- en dienstenmotor, maar als Duitsland niet investeert in z’n eigen backbone, kun je hier nog zoveel “logistieke hub” spelen, dan schuift de groei gewoon naar de VS/Asia en zitten wij met de files en de uitstoot.

Wat ook meespeelt en hier amper genoemd wordt: Duitsland heeft z’n energiemix niet alleen duurder gemaakt, maar ook onvoorspelbaar voor industrie door netcongestie en regionale verschillen, en dat jaagt investeringsbeslissingen naar Tsjechië/VS alsof het niks is. Die “heimliche Gewinner” zijn top, maar veel daarvan hangen aan één ding: goedkope, stabiele stroom én snelle uitbreiding van het net, en precies daar faalt de federale coördinatie (Länder + Bundesnetzagentur + procedures = stroop). En NL kan wel lekker diensten draaien, maar als Duitse OEM’s hun capex elders parkeren, dan is onze “verwevenheid” vooral: minder orders en meer doorvoer van spullen die niet meer hier gemaakt worden.

Die “hoge energieprijzen door Midden-Oosten” wordt hier wel heel groot gemaakt: in DE komt een flink deel van de stroomprijs gewoon uit netkosten + heffingen, en gas is sinds 2023 juist hard gezakt t.o.v. de piek; het probleem is vooral dat industrie geen zekerheid krijgt voor 10–15 jaar, dus capex gaat in de wacht. En vergrijzing is niet alleen “te weinig jongeren”, maar ook krankzinnig veel uren die verdwijnen: als de arbeidsdeelname niet omhoog gaat (vrouwen, migratie, ouderen) kun je met 0,6% groei nog blij zijn. Vraag is: durven ze echt te kiezen voor snelle netuitbreiding en elektrificatie, of blijft het half werk waardoor die Mittelstand straks gewoon in de VS gaat bouwen?

altijd maar “groei” en “maakindustrie” alsof dat het enige is… ik zie hier in Zeist vooral ouders die kapotgaan aan twee banen, kinderopvangstress en kinderen die steeds vroeger achter schermen belanden omdat het systeem zo “efficiënt” moet. misschien is die Duitse traagheid ook gewoon een kans om bewuster te kiezen: minder rommelproductie, meer lokale vakmensen, gezonde spullen zonder E-nummers en minder afhankelijk van die geopolitieke energiemolen waar onze kinderen straks de rekening van krijgen.