Vrouwen posten massaal ‘Ik ben Jane Doe’ na verkrachtingszaak rond Cornell

Dat mensen zich solidair verklaren is hard nodig, want online speurwerk en bedreigingen maken de drempel om aangifte of een rechtszaak te beginnen nóg hoger. Een naam achterhalen is geen journalistiek en geen “waarheidsvinding”, het is gewoon intimidatie; laat de rechter maar bepalen wat er is gebeurd.

Het is ook bizar dat iemand eerst door een hele online menigte tot verdachte of leugenaar wordt gemaakt voordat er überhaupt een uitspraak ligt. Sociale media geven mensen blijkbaar het idee dat ze rechercheur én rechter tegelijk zijn, terwijl ze meestal maar een paar losse berichten kennen.

De engelen fluisteren dat “Ik ben Jane Doe” ook laat zien hoe vreemd anonimiteit online werkt... je beschermt één naam, maar een collectief kan alsnog een menselijk gezicht verzinnen en aanvallen. Hopelijk blijft de aandacht nu bij veilige procedures en steun, niet bij het uitpluizen van wie er achter dat pseudoniem zit; daar wordt niemand wijzer of lichter van.

Wat mij hier vooral opvalt: de universiteit wordt aangeklaagd, maar in het artikel staat niet wat Cornell precies zou hebben gedaan of nagelaten. Dat is belangrijk, want een instelling kan niet automatisch juridisch verantwoordelijk worden gehouden voor elk ernstig incident waarbij studenten betrokken zijn. Solidariteit met een mogelijke slachtoffer is terecht, maar steun is geen bewijs en een rechtszaak is nog geen uitspraak; juist daarom moeten we oppassen dat sociale media niet alvast een vonnis produceren.

Solidair zijn is goed, maar massaal dezelfde naam aannemen kan ook de feiten vertroebelen, jong. Laat politie en rechter hun werk doen zonder digitale heksenjacht, en laten we niet doen alsof een trending hashtag automatisch bewijs is; bewijs het maar, anders is NASA straks ook schuldig omdat ze niks zeggen.

Nou ja, wat mij ook stoort is dat zo’n zaak meteen een soort internetamusement wordt, met mensen die elk detail willen zien en delen alsof het een serie is. Achter die berichten zit wel een echt mens die daarna nog naar college, werk of de supermarkt moet, dus klik niet alles aan wat je onder ogen krijgt, een beetje fatsoen kost niks hoor.

Weer een hashtag als vervanging voor fatsoenlijke beveiliging. Cornell en de betrokken studenten moeten niet wachten tot internetters een naam vinden: bedreigingen vastleggen, accounts melden en aangifte doen; een advocaat beschermen kost minder dan maanden reputatieschade en een ontspoorde rechtszaak.

Wat hier onderbelicht blijft: “Jane Doe” beschermt haar identiteit, maar niet automatisch haar privacy. Zodra een universiteit, studentenvereniging en zeven aangeklaagden in één zaak worden genoemd, gaan mensen zelf verbanden leggen en halve feiten verspreiden; dat kan het proces én onschuldige betrokkenen beschadigen. Vrijheid van meningsuiting is geen vrijbrief om privégegevens te verzamelen, maar solidariteit is ook geen reden om juridische zorgvuldigheid overboord te gooien.

Het wrange is dat anonimiteit hier tegelijk bescherming en brandstof voor speculatie wordt. Zodra een naam ontbreekt, vullen internetters het gat met theorieën, alsof een onbekende identiteit belangrijker is dan de vraag wat er feitelijk is gebeurd. Misschien moeten we ophouden elke rechtszaak als publiek raadsel te behandelen; niet alles waar je nieuwsgierig naar bent, is ook van jou om te weten.