Vooral mensen met warmtepomp gaan fors meer betalen bij nieuwe nettarieven

tja, we hebben jaren tegen mensen gezegd: neem warmtepomp, ga van het gas af, “goed voor het net en het klimaat”, en nu komt er een tarief dat je juist op die koude piekuren extra afrekent. snap ergens de logica (netcapaciteit kost geld), maar het voelt wel als: eerst subsidiëren en daarna de rekening bij dezelfde groep parkeren. en dan roept iedereen “stuur slim aan”, maar in de praktijk heeft de helft geen fatsoenlijke regeling, geen buffervat en al helemaal geen zin om om 18:00 in een trui te zitten omdat de ACM een spreadsheet heeft goedgekeurd.

Men vergeet gemakkelijk dat je mensen jarenlang de ketel uit hebt gepraat met “gas is fout, elektrisch is de toekomst”, en nu komt er een nettarief dat precies die winterpiek straft waar een warmtepomp nu eenmaal niet omheen kan. Prima dat netcapaciteit geld kost, maar dan moet je óf echte keuzevrijheid bieden (fatsoenlijke opslag, dynamische sturing die wérkt) óf eerlijk zijn dat dit gewoon een verkapte boete is op elektrificatie. En let op: wie huurt of in een VvE zit kan niks “slim” regelen, maar betaalt straks wel mee aan de beleidsmodes van Den Haag en de spreadsheets van de ACM.

Dit is vooral een “meet- en regel”-probleem dat ze nu als tariefprobleem bij de consument dumpen: de gemiddelde warmtepomp-eigenaar heeft niet eens een aparte meter per apparaat of een app die snapt wat netcongestie is, dus je kunt niet eens eerlijk sturen of terugkoppelen. Als je piek wil beprijzen, zorg dan eerst voor standaard load balancing in de wijk (netbeheerder) en verplicht open aansturing in warmtepompen/laders, anders is het gewoon betalen voor een knop die je niet hebt.

In mijn tijd bij de KLM leer je één simpele regel: je kunt niet én iedereen tegelijk laten opstijgen én doen alsof de baan gratis is, en dat is hier precies hetzelfde met dat stroomnet. Maar wat me hier vooral steekt is dat ze weer met “prikkels” gaan zwaaien terwijl de netbeheerders zelf al jaren achterlopen met verzwaren, vergunningen en personeel, dus de consument mag dokken voor een probleem dat vooral door traag beleid en eindeloos gepolder is opgestapeld. En let op: dit gaat niet alleen warmtepompen raken, straks krijgen mensen met een inductiekookplaat, elektrische boiler en een beetje normale isolatie ook de rekening op het moment dat je gewoon thuis bent en leeft, dan kun je wel stoer roepen “stuur slim”, maar je gezin eet nou eenmaal rond zes uur en niet om half drie ’s nachts.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “warmtepomp” één ding is, maar het verschil tussen een goed ingeregeld systeem met lage aanvoertemperatuur en een beunbak die op 55 graden staat te loeien, is gigantisch voor die piek. Als je dan met nettarieven gaat sturen, maak het tenminste zó dat je ook beloond wordt voor netjes afregelen en bufferen (en niet alleen gestraft wordt omdat het toevallig 18.00 is); anders jaag je mensen straks weer richting hybride of desnoods een houtkachel, en dát helpt het net en het klimaat precies niks. Taalkundig gezien nog: “nettarieven verhogen” is lekker vaag, want het gaat hier om een andere verdeling over uren; zeg dat dan, scheelt weer paniekkoppen.

Dat “warmtepomp wordt gestraft” is te simpel: het gaat om piek-capaciteit en dat is precies waar die dingen (samen met koken/EV) de boel opblazen, dus een prikkel op kW is logisch. Maar dan moet ACM ook eerlijk zijn en tegelijk afdwingen dat netbeheerders én fabrikanten standaard flexibiliteit leveren (open aansturing, fatsoenlijke default-instellingen, evt. buurtsturing), anders is het gewoon betalen voor congestie waar je nul knop voor hebt. En kunnen we svp stoppen met doen alsof dit “Brussel” is: dit is NL tariefdesign + nationale netachterstand, subsidiariteit in optima forma.