Video | Trambestuurder dommelt weg en veroorzaakt crash in VS

Vermoeidheid bij iemand die een tram vol mensen bestuurt is geen klein foutje, dit had veel erger kunnen aflopen. Ik zie dagelijks dat mensen door roosters, stress en te weinig herstel compleet opbranden; dan kun je achteraf wel boos worden op de bestuurder, maar kijk ook naar de planning en de verantwoordelijkheid van de vervoerder.

Een tram hoort toch gewoon een systeem te hebben dat ingrijpt zodra de bestuurder z’n ogen dicht heeft, jong. Auto’s piepen al als je twee seconden naar je radio kijkt, maar in een tram vol mensen is het blijkbaar nog steeds: succes ermee en bewijs het maar.

Die automatische oogdetectie klinkt leuk, maar een tram bestuur je niet met dezelfde veiligheidslogica als een moderne auto. Je hebt hier vooral redundantie nodig: dodemansknop, periodieke alertheidscheck én een systeem dat bij uitblijven van reactie gecontroleerd remt. En ja, dat kost geld, maar een bestuurder laten doorwerken tot die letterlijk wegvalt is penny wise, pound foolish.

Dat een vervoerder vermoeidheid als oorzaak aanwijst, zegt nog niet waar het systeem heeft gefaald. Was er een meldpunt voor slaperigheid, kon de bestuurder veilig stoppen en worden roosters achteraf gecontroleerd? Alleen de bestuurder straffen is wel erg makkelijk; vermoeidheid is voorspelbaar en dus ook iets waar een werkgever actief op moet sturen.

Het gekke is dat we vermoeidheid bij piloten en vrachtwagenchauffeurs meteen als veiligheidsrisico erkennen, maar bij openbaar vervoer vaak doen alsof een dienstrooster alleen een personeelskwestie is. Een tram rijdt misschien op rails, maar de verantwoordelijkheid en risico’s zijn bepaald niet automatisch klein. En achteraf is “de bestuurder viel in slaap” natuurlijk een stuk makkelijker te communiceren dan: wij hebben iemand laten doorwerken terwijl diens alertheid kennelijk niet meer betrouwbaar was.

Kijk, iedereen heeft het over de bestuurder en het rooster, maar wie controleert eigenlijk of zo’n dodemanssysteem tijdens onderhoud nog werkt? Een kapotte beveiliging die maanden wordt weggewuifd is geen pech maar een tikkende tijdbom, daar mag de vervoerder best eens transparant over zijn.