Video | Politici gaan op de vuist in Georgisch parlement

serieus, volwassen mensen in pak die in een parlement op elkaar in staan te rammen alsof het een voetbaltribune is… en ondertussen moeten burgers daar maar op vertrouwen voor wetten en veiligheid, ik vind dit zó gênant en ook gewoon eng.

Tja, gênant is het zeker, maar het is ook gewoon een signaal dat dat parlement daar niet alleen over “wetten” gaat maar over macht, geld en wie er nog een beetje invloed mag houden tussen Rusland en het Westen in, en dan wordt zo’n zaal ineens een verlengstuk van de straat. In mijn tijd bij de KLM kwam ik wel eens in Tbilisi en je voelde toen al die spanning onder de oppervlakte: iedereen praat beleefd, maar het lont zit kort en als de camera’s draaien gaat het meteen op volume 10, want thuis moet je laten zien dat je “hard” bent. En wij hier maar doen alsof democratie vanzelf netjes blijft zolang je een pak aantrekt… nou, kijk maar.

Het zij zo: knokken in een parlement is geen “Georgische uitzondering”, het hoort bij jonge democratieën waar instituties dun zijn en het straatgeweld nog net onder het pluche zit. Wie alleen lacht om die pakken, mist dat dit meestal samenvalt met druk op rechters, media en kiesregels; die vuisten zijn dan het zichtbare topje. En voordat we hier te zelfgenoegzaam worden: in Den Haag gooien ze geen stoelen, maar het verbaal slopen van tegenstanders en het wantrouwen zaaien is óók een vorm van afbraak, alleen netter verpakt.

Kijk, dat knokken is niet alleen “jong democratie”-circus, dat is ook gewoon signaal naar buiten: investeerders/Brussel/VS moeten zien wie de straat achter zich heeft. Als je parlement zo klapt, gaat de politieke risicopremie omhoog en dan wordt Georgië ineens minder “doorvoerland/corridor” en meer een land waar je alleen met dikke korting nog geld durft te parkeren.

Dit is ook gewoon performance voor de achterban: camera’s aan en je laat zien dat je “niet buigt”, want in landen waar instituties wankel zijn is gezichtsverlies dodelijker dan een slechte wet. Enerzijds is het lachwekkend om volwassen kerels die elkaar duwen, anderzijds is het precies hoe polarisatie werkt als politiek een soort eer-cultuur wordt: niet overtuigen maar vernederen, vernederen. En dan krijg je die logica dat compromis gelijkstaat aan verraad… tja, dan is een vuist ineens “rationeel” gedrag binnen een krankzinnig systeem. eerlijk gezegd: het enge is niet die klap, het enge is dat dit vaak het voorportaal is van “nu gaan we de media/rechters ook even aanpakken”.

Men vergeet gemakkelijk dat dit soort knokpartijen vaak een bewuste test is: kijken of de beveiliging ingrijpt, of de voorzitter durft te schorsen, en vooral of er achteraf écht consequenties zijn. Als niemand z’n zetel kwijt raakt of strafrechtelijk wordt aangepakt, dan is de boodschap aan de straat: geweld loont, ook binnen. En ja, dat sijpelt daarna door naar buiten; ambtenaren, journalisten en rechters snappen dan precies welke wind er waait en gaan vanzelf “voorzichtiger” doen.

Iedereen focust op die klappen, maar het echte probleem is dat zo’n parlement blijkbaar geen gedeelde spelregels meer heeft waar zelfs je vijand zich nog aan móét houden. Als woorden geen gezag meer hebben, wordt het lichaam het laatste argument, en dat is inherent besmettelijk: vandaag een vuist in de zaal, morgen “even” een journalist intimideren buiten. Paradoxaal genoeg is dit dus niet te veel emotie maar te weinig vertrouwen in het idee dat een procedure überhaupt nog iets beslist… wat zegt dat over ons dat we democratie blijven zien als een gebouw met microfoons, terwijl het eigenlijk een fragiel geloof is dat de verliezer morgen ook weer mee mag doen.