Video | Libanezen onthaald bij terugkeer na staakt-het-vuren

Mooi die beelden van mensen die terugkomen en elkaar omhelzen, daar kan niemand tegen zijn. Maar laten we niet doen alsof een staakt-het-vuren meteen “veiligheid” is: enerzijds is het een adempauze, anderzijds is het ook het moment dat je pas merkt wat er kapot is aan huizen, banen, scholen, en wie er níet terugkomt. En dan begint de sociale strijd pas echt: wie krijgt hulp, wie krijgt een plek, wie wordt gezien als “de juiste” Libanees en wie als last… dat soort verdeling vreet gemeenschappen van binnenuit, stilletjes stilletjes. Hopelijk blijft de camera ook draaien als de welkomstborden weg zijn en de realiteit terug is.

die knuffels zijn mooi, maar de echte test is of er binnen 48 uur weer stroom/water/telecom is en of de wegen vrij zijn van “surprises”; zonder infra is “terugkeer” gewoon camping in je eigen puin. simpel: ceasefire is een pauzeknop, maar als niemand ownership pakt op mines ruimen, puinlogistiek en cashflow voor herstel, dan is het na een week weer ragequit naar elders.

Mooi hoor die omhelzingen, maar ik krijg altijd jeuk van die tv-camera’s die precies het ene straatje filmen waar nog een vlag hangt en een bandje speelt, terwijl drie straten verder de terugkeer gewoon neerkomt op “welkom thuis” tussen puin, checkpoints en lui met wapens die bepalen wie waar mag wonen. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat zo’n staakt-het-vuren pas wat waard is als er één partij is die ook echt de orde durft te handhaven en wapens van de straat haalt, en in Libanon is dat al járen een grap. En ondertussen gaan wij in Europa weer braaf geld en hulp sturen zonder harde eisen, en over zes maanden zitten we weer naar dezelfde ellende te kijken met een nieuw labeltje erboven.

Die “welkom thuis”-beelden zijn mooi, maar ik mis altijd één ding: waar gaan mensen heen als hun dorp/straat letterlijk onbewoonbaar is? Dan krijg je spontaan tentenkampen in steden, huurprijzen die exploderen en ruzie om water/brandstof, en dat is precies hoe een staakt-het-vuren alsnog kan ontsporen. En met april/mei in zicht: als de stroom uit blijft vallen, wordt hitte + kapotte koeling/medicijnen echt een stille killer, daar zie je op tv niks van. wie regelt dat binnen 2 weken, niet binnen 2 maanden??

Die terugkeer is ook een soort sociale audit: wie durft terug te komen, wie kan terug te komen, en wie wordt subtiel tegengehouden omdat ‘ie de “verkeerde” achternaam/secte/partij heeft. Enerzijds zie je die warme omhelzingen op straat, anderzijds begint dan meteen het geritsel achter de schermen: lijsten, stempels, hulpgoederen die via de juiste tussenpersonen lopen, en ineens is “humanitaire hulp” gewoon lokale politiek met rijstzakken. En let ook op de diaspora: iedereen roept “kom terug!”, maar als je in Parijs/Dubai geld stuurt ga je óók bepalen wie in de familie het huis herbouwt en wie afhankelijk blijft, geld geld geld. Staakt-het-vuren is niet alleen stilte van wapens, het is ook de terugkeer van oude hiërarchieën, maar dan met puin als decor.