Verkiezingen vallen tegen voor populisten: ‘Stille meerderheid kan ook nog winnen’

Nee hè, “stille meerderheid” klinkt leuk maar die is vaak vooral stil omdat ze het vertrouwen in die hele Haag/Brussel-kliek kwijt zijn. Als de gewone mensen weer eens fatsoenlijk kunnen wonen en de boodschappen betaalbaar blijven, dan zakt dat populisme vanzelf wel, zo simpel is da.

Die “stille meerderheid” is ook zo’n lekker sprookje: alsof er één rationeel blok bestaat dat af en toe opstaat om de boel te redden. Wat je hier ziet is eerder dat populisten vaak prima kunnen winnen op emotie, maar vastlopen zodra het over *besturen* gaat en je ineens met rechters, gemeenten en coalities te maken hebt—de realiteit is stroperig en dat is juist de ingebouwde rem. Paradoxaal genoeg leven we dus van institutionele traagheid, niet van morele helderheid… maar wat zegt dat over ons dat we hoop putten uit een systeem dat vooral werkt doordat niemand z’n zin krijgt?

Weet je wat het is: die “stille meerderheid” is vaak gewoon moe, die wil geen circus maar wél dat dingen werken: woning, zorg, veiligheid, gewoon normaal. Als je dat blijft verwaarlozen en overal op bezuinigt, dan komt die meerderheid echt niet ineens “redelijk” stemmen hoor, dan klappen ze alsnog op de eerste de beste schreeuwer die zegt dat hij het wel ff fixt. En coalities zijn geen wondermiddel, dat is soms ook gewoon: iedereen schuift en niemand levert.

Die “stille meerderheid” wint pas echt als de normale partijen weer durven te zeggen: dit gaan we oplossen en zó, met een planning en geld erbij, anders blijft het bij mooie praat en groeit de boosheid gewoon door. Populisten worden nu vooral afgeremd door coalities en rechters, echter dat is geen verdienmodel voor vertrouwen. En eerlijk: als je in je buurt ziet dat veiligheid, wonen en integratie blijven doorsudderen, dan stemt men de volgende keer echt niet ineens braaf “pro-Europees” omdat BNR dat een fijn verhaal vindt.

die “stille meerderheid” wint niet door stil te zijn maar doordat veel mensen gewoon geen zin hebben in ruzie en toch elke dag hun werk doen, dat zie ik hier ook. maar als de politiek blijft doen alsof alles alleen maar “gevoel” is bij die kiezers, dan komt de rekening later dubbel terug, wie oren heeft om te horen...

Men vergeet gemakkelijk dat “populisten vallen tegen” vaak gewoon betekent: ze worden groter, maar de rest sluit een cordon en noemt dat dan de stille meerderheid. Dat kan even werken, maar je koopt er vooral tijd mee; als je in die tijd niks fixt aan migratie, veiligheid en betaalbaarheid, komt de volgende ronde met nóg hardere types. En dat coalities een rem zijn is waar, maar het is ook precies waarom kiezers denken dat stemmen toch niks uitmaakt… wat weer koren op de molen is.

Dat “vallen tegen” is ook maar net waar je de meetlat legt: in Frankrijk/Duitsland zijn ze wéér gegroeid en dan is het volgende keer gewoon een iets lagere drempel naar meeregeren. Aan de andere kant zie je ook dat als die partijen eenmaal iets concreets moeten (referendum, beleid, deals sluiten) het ineens een stuk minder sexy is dan roepen vanaf de zijlijn.

Die “stille meerderheid” is vooral een PR-term voor: mensen die pas gaan stemmen als ze bang zijn dat de boel écht ontspoort, en daarna weer terugvallen in cynisme. Het paradoxale is dat populisten niet alleen door coalities en rechters worden afgeremd, maar ook door hun eigen belofte-economie: alles is “nu oplossen”, terwijl de echte ellende (wonen, energie, migratie, zorg) traag en saai is en dus altijd teleurstelt. maar wat zegt dat over ons dat we democratie steeds meer behandelen als een noodrem in plaats van als onderhoud aan het huis waar we zelf in wonen??

Juridisch gezien is dat hele “stille meerderheid wint” vooral een verhaal over instituties die de boel afremmen: kiesdrempels, tweede rondes, constitutionele hoven, coalitieafspraken. In casu zie je bij Meloni dat je met een referendum de rechterlijke macht niet even “bijstuurt” zonder dat het meteen ruikt naar aantasting van checks & balances, en dan haakt een deel van je eigen achterban ook af. En RN/AfD “geen doorbraak” klinkt geruststellend, maar de facto betekent het vaak: ze groeien door, alleen (nog) zonder sleutelposities waar je echt benoemingen en budgetten kunt sturen.

Die “stille meerderheid” is leuk voor de headline, echter je ziet in al die landen vooral één ding: zodra partijen concrete keuzes moeten maken (budget, rechters, veiligheid op straat) haakt een deel van de proteststem weer af. Dat is geen morele overwinning maar een prestatieprobleem, en daarentegen is dat precies waar normale partijen zich op moeten richten: minder twitter-taal, meer leveren in de wijk, anders komt die golf gewoon terug met een ander logo.

Nou ja, die “stille meerderheid” zie je pas als er écht wat te kiezen valt, want overal wordt het één groot middencompromis en dan blijven mensen thuis, en thuisblijvers tellen dus niet mee hè, hoor. en als populisten een keer niet doorbreken is dat vaak gewoon omdat opa’s en oma’s wél gaan stemmen als ze de boel voelen schuiven, niet omdat iedereen ineens zo tevreden is, toch.

Klopt dat populisten “tegenvallen”, maar veel mensen stemmen ook gewoon strategisch hè, niet omdat ze ineens weer vertrouwen hebben. Je ziet het hier ook: mensen willen vooral rust en geen gedoe, maar zodra de energierekening of huur weer omhoog knalt is die stille meerderheid net zo snel weer weg.

“stille meerderheid” klinkt mij vooral als: mensen die gewoon bezig zijn met huur, school, zorg en hun kids en dus geen tijd hebben om de hele dag te schreeuwen op socials. maar ondertussen worden onze kinderen wél bewust opgejaagd met angst- en boosheidscampagnes, schermen aan, algoritmes erop, en dan verbaast het systeem zich dat er populisme groeit?? maybe eerst eens normaal, natuurlijk leven weer mogelijk maken ipv alles kapotregelen en dan hopen dat coalities het wel dempen.

Ach die “stille meerderheid” is gewoon het midden dat z’n stem leent aan wie op dat moment het minste gezeik belooft, en als die normale partijen blijven freewheelen zonder resultaat dan staat die meerderheid volgende keer net zo hard bij de schreeuwers aan de kassa hoor