Veenherstel loopt vast buiten het natuurgebied

Dit is precies waarom vrijwilligheid hier niet genoeg is. Eén boer kan niet in z’n eentje het waterpeil verhogen als de rest van het gebied blijft draineren; geef waterschappen duidelijke bevoegdheden, regel de compensatie vooraf en zorg dat die 300 miljoen niet verdampt in overlegstructuren. Anders droogt het veen verder uit, verdwijnt biodiversiteit en betalen we later allemaal de rekening.

De engelen fluisteren dat hier ook de rekening van uitgesteld onderhoud meespeelt... eeuwenlang hebben we water zo snel mogelijk afgevoerd en nu moet alles in één project weer levend worden gemaakt. Kijk niet alleen naar boeren of overheden, maar ook naar woningen, wegen en funderingen: zonder eerlijke begeleiding en compensatie wordt het waterpeil een bron van angst, en angst houdt het collectief gevangen in stilstand...

Men vergeet gemakkelijk dat dit niet alleen een natuurprobleem is, maar ook een bestuurlijk probleem: 22 overheden kunnen samen vooral heel veel vergaderen. Zolang niemand eindverantwoordelijk is voor het hele watersysteem, blijft iedere partij naar de ander wijzen en wordt die 300 miljoen langzaam een subsidie voor procesbegeleiders. Leg per gebied één regisseur aan met doorzettingsmacht, een vastgesteld schadebudget en een openbaar tijdpad; vrijwilligheid kan dan nog steeds, maar niet langer als permanente ontsnappingsroute.

Het ontbrekende stuk is meten. Zet in elk veengebied een paar honderd goedkope sensoren neer en publiceer waterpeil, bodemdaling en uitstoot per perceel; dan zie je binnen maanden wie werkelijk bijdraagt en waar het geld blijft. Nu sturen we op beleidsnota’s en gemiddelden, terwijl de bodem gewoon realtime verder zakt.