Trump haalt uit naar Iran én NAVO op laatste dag NAVO-top

Men vergeet gemakkelijk dat Trump onderhandelen ziet als reality-tv: vandaag “deal”, morgen “voorbij”, en ondertussen staan de camera’s aan op de NAVO-top. Bondgenoten afblaffen is leuk voor thuispubliek, maar als je Iran tegelijk de deur wijst, maak je jezelf afhankelijk van precies diezelfde partners voor sancties, inlichtingen en afschrikking. En wij maar doen alsof dit allemaal “strategie” is; het is vooral temperament met een microfoon.

Iedereen doet alsof dit “hard onderhandelen” is, maar zo werkt het niet: als je elke week roept dat een deal voorbij is, dan prijs je je eigen handtekening gewoon kapot. Even rekenen: Iran + NAVO-bondgenoten tegelijk afzeiken betekent dat je straks voor sancties, marineschepen en inlichtingen precies die mensen nodig hebt die je net voor lul zette. Stoer voor de bühne, duur in de praktijk.

Wat me hier vooral opvalt: “deal voorbij” roepen is niet alleen theater, het maakt escalatie ook makkelijker omdat iedereen in Teheran en in Europa dan gaat rekenen op het slechtste scenario. En als dat weer richting olie/strait-of-hormuz gedoe schuift, voelen wij dat meteen aan de pomp en in inflatie, dus het is niet alleen een ver-van-m’n-bed show. NAVO afzeiken op de top zelf is dan ook nog eens een cadeautje voor Moskou: die hoeven alleen maar te wachten tot wij onderling ruzie maken, toch?

“Deal voorbij” roepen op de NAVO-top is vooral handig omdat het meteen z’n eigen publiek bedient, maar diplomatiek is het gewoon een signaal aan iedereen: je kunt op de VS-afspraak geen planning bouwen. En dan gaan wij in Europa weer in de reflex van “meer betalen aan defensie” alsof dat een soort abonnement is dat je afkoopt, terwijl je vooral een voorspelbare partner nodig hebt (en daar krijg je met dit soort persmomentjes dus nul garantie op). Over Iran trouwens ook: als je het kanaal dichtgooit, blijft er in de praktijk alleen sancties en spierballen over, en dat is meestal het duurste pad.

Op zo’n NAVO-top is het echte werk juist: afspraken over munitie, luchtverdediging, logistiek, dat loopt allemaal via jarenlange contracten en planning. Als de VS dan elke keer met persmomentjes de boel op scherp zet, moeten wij in Europa daarentegen gewoon zorgen dat we minder afhankelijk zijn: samen inkopen, eigen productie opschalen en afspraken vastleggen die niet bij elke verkiezing verdampen. En over Iran: kanaal dichtgooien klinkt “sterk”, echter zonder diplomatiek lijntje eindig je altijd met nóg meer spanning en uiteindelijk meer kosten, ook hier in Deventer aan de pomp.

Feit is: als je op een NAVO-top publiek ruzie zoekt, gaat iedereen in Europa meteen op stressstand en dat vertaalt zich hier gewoon naar onrust, hogere energieprijzen en meer mensen met slapeloosheid en paniekklachten, ik zie dat echt terug in de praktijk. En Iran-deal voorbij roepen klinkt stoer, maar zonder stabiel diplomatiek kanaal krijg je sneller misrekeningen, en dan is één incident op zee of via zo’n proxy genoeg om de boel te laten escaleren. ondertussen mogen wij weer de rekening betalen, financieel én mentaal...

het probleem is dat je met dat “deal voorbij” en NAVO-bashen tegelijk de hele escalatie-infrastructuur aanzet: marines, luchtverdediging, tanker-escortes, cyber, alles gaat meteen in hogere paraatheid en dat kost miljarden nog vóór er één schot valt. de oplossing is dat Europa stopt met alleen “meer % BBP” roepen en gewoon levert op harde knelpunten: munitieproductie, luchtverdediging, satelliet/ISR en logistieke corridors (havens/spoor/bruggen) zodat je niet bij elke Amerikaanse persbui meteen met lege handen staat. En als Trump echt wil dat bondgenoten betalen: prima, maar dan ook vaste meerjarige afspraken zonder elke top weer een realityshow, anders krijg je nul draagvlak hier.