Tienduizenden huishoudens moeten helpen overbelasting stroomnet op te lossen

Luister, eerst laten ze je van het gas af en een warmtepomp aansmeren, en nou mogen ze op afstand aan je laadpaal en batterij zitten “tegen vergoeding”... ja jansen, en straks sta je om 07:30 met een lege auto omdat het net weer “even moest stabiliseren”, godverdomme. Fix dat stroomnet gewoon, in plaats van de huiskamer als noodcentrale te gebruiken.

Op zich logisch dat je pieken afvlakt met batterijen en laadpalen, maar dan wil ik wel keihard zelf kunnen instellen: minimaal 70% in de auto om 07:00 en anders niks aansturen, klaar. Aan de andere kant is “tegen vergoeding” natuurlijk leuk, maar als dat weer een tientje per jaar is en je zit met gedoe/risico, dan haken de meeste mensen toch af.

Ja jong, als ge dan toch “slim” wil sturen, regel dan eerst fatsoenlijke spelregels: geen gepruts met m’n warmtepomp als het vriest en geen teruglever-boetes achteraf omdat zij zitten te schuiven. En die vergoeding moet gewoon serieus zijn, anders is het weer gratis meewerken terwijl de netbeheerder z’n investeringen blijft uitstellen.

eerlijk, dit is gewoon een distributed grid en dat is technisch best netjes: je maakt van 10.000 huiskamers één virtuele centrale, veel sneller dan 10 jaar graven. maar dan moet het wel opt-in met harde SLA’s en realtime inzicht: ik wil kunnen zien wat ze doen, wat het oplevert, en een big red STOP-knop. anders wordt het weer “trust us” terwijl de overheid/netbeheerders als legacy code alles dichtregelen en jij de risico’s draagt.

Hier op het land sturen we al jaren dingen “op afstand” met tijdklokken en relais, maar dan wel met één simpele regel: als het misgaat kan ik ’m met de hand overnemen. Als ze dit willen laten werken moet het ook voor gewone mensen te snappen zijn én er moet een noodknop op zitten, anders krijg je straks 70.000 helpdesk-telefoontjes op een koude avond en haakt iedereen af. En eerlijk: het is ook wel tekenend dat we wéér gaan schuiven met gedrag omdat uitbreiden van het net zo traag is... dat graafwerk moet ook gewoon door.

tuurlijk gaan ze “tienduizenden huishoudens” inzetten, maar alleen de mensen met geld voor een thuisbatterij/EV/warmtepomp mogen cashen — huurders en lage inkomens zitten straks met hogere netkosten én nul vergoeding, lekker eerlijk. en ondertussen blijven datacenters en grootverbruikers vrolijk doordraaien, oh ja want daar zitten de lobby’s en de profits. maak dit dan minstens publiek en solidair: verplicht flex bij grootverbruik + opbrengst terug naar iedereen, niet weer een speeltje voor de happy few.

het probleem is dat dit “flex” programma nu wordt verkocht als oplossing, terwijl het in feite congestiemanagement is omdat de infrastructuur (trafo’s, middenspanning, wijkringen) gewoon vol zit en je met 255 MW vooral lokaal wat lucht koopt. de oplossing is: prima, maar dan met harde technische randvoorwaarden die netbeheerders zélf afdwingen: open protocollen (geen vendor-lockin), meetbare responstijden en een verplicht fail-safe profiel zodat bij storing/uitval de boel terugvalt op normaal laden/verwarmen i.p.v. dat half NL in de kou zit of met 30% accu wakker wordt. en ja, vergoeding moet niet alleen “leuk”, maar ook slijtage/extra cycli van die thuisbatterij dekken, anders is het draagvlak na één winter weg.

Dat sturen kan best werken, echter dan moet je ook eerlijk zijn dat vooral mensen met geld voor een thuisbatterij/EV hieraan verdienen terwijl de rest alleen de netkosten ziet stijgen. Maak die vergoeding en spelregels dus transparant én zorg dat huurders en VvE’s ook mee kunnen doen via buurtbatterijen of slimme boilers, daarentegen blijft netverzwaring gewoon prioriteit want anders schuif je het probleem elke winter door naar “de burger met een app”.

In de praktijk is dit vooral een speeltje voor mensen met geld: thuisbatterij, slimme laadpaal, warmtepomp… huurders en flats doen weer niet mee maar betalen wel de netkosten. en als ze echt willen sturen, pak dan ook die 16-21u piek met simpele dingen als boilers/koelhuizen bij bedrijven, daar haal je in één klap meer dan bij 70.000 huishoudens apps zitten prutsen.

Ten eerste: dit wordt verkocht als “vrijwillig”, maar als straks netbeheerders via tarieven en leveranciers via contractvoorwaarden iedereen richting zo’n flexpool duwen, is het gewoon verkapte dwang met een fooi. Ten tweede: wie is aansprakelijk als hun aansturing je batterij/omvormer sloopt of je warmtepomp in een rare cyclus duwt en je meer stroom vreet dan normaal — ga je dan echt met Liander procederen voor 400 euro schade, maar ok. Zet dan meteen in de regels: meetbaar SLA, automatische compensatie bij missers en een onafhankelijke audit op die algoritmes, anders is het weer “vertrouw ons” en jij draagt alle risico’s.

In mijn tijd bij de KLM noemden we dit gewoon load shedding met een mooi strikje erom: het net is te krap, dus je gaat de vraag “managen” bij de mensen thuis, prima, maar dan wil ik wel één ding zwart-op-wit: als hun aansturing mijn batterij extra cycli laat draaien of m’n warmtepomp rare sprongen maakt, dan betalen zij ook de slijtage en de storing, niet alleen een paar honderd euro lokkertje. En nog iets: al dat op afstand sturen betekent dus ook dat je je huisinstallatie aan een club koppelt die óók gehackt kan worden, dus kom niet aan met marketingpraat maar regel fatsoenlijke aansprakelijkheid en een simpele fysieke override, anders krijg je straks een koude winteravond met 60.000 boze mensen en een helpdesk die “even opnieuw koppelen” roept. Net uitbreiden blijft de enige echte oplossing, dit is hooguit tijd kopen omdat we jaren hebben zitten slapen.

Juridisch gezien wordt dit gewoon een sturingscontract met aansprakelijkheidsclausules waar bijna niemand naar kijkt: als hun algoritme jouw batterij extra cycli laat draaien of je warmtepomp net verkeerd timet, is “slijtage is voor rekening deelnemer” straks de standaard. De vraag is dus niet alleen of je om 07:00 genoeg % hebt, maar wie de facto opdraait voor schade, dataverwerking en storingen, mits het misgaat op een piekavond. Vergoeding van “paar honderd” klinkt leuk tot je de kleine lettertjes ziet en je ineens óók nog toestemming geeft voor remote access op je thuisnetwerk.