Terug naar kantoor? Eerst je kantoorbrevet halen!

Een kantoorbrevet klinkt flauw, maar sommige basisregels zouden geen overbodige luxe zijn: niet alles hoeft plenair en een vislucht in de magnetron is gewoon asociaal. Werkgevers moeten daarentegen eerst zorgen voor een fatsoenlijke werkplek en duidelijk maken waarom aanwezigheid nodig is; anders wordt verbinding vooral een duur excuus voor controle.

Dat brevet is natuurlijk een grap, maar ik zou vooral een brevet voor managers invoeren: bewijs eerst maar eens dat een vergadering echt nodig is en dat je aanwezigheid iets toevoegt. Ik voel op kantoor vaak meer energie weglekken door controle en onderbrekingen dan door collega’s zelf; een rustige thuiswerkdag kan soms juist beter samenwerken opleveren.

Dat verplichte kantoor vooral een meetprobleem is, wordt handig vergeten: aanwezigheid is zichtbaar en dus makkelijk af te vinken, productiviteit en begeleiding zijn veel lastiger te meten. Kwantumfysica toont aan dat observeren het systeem beïnvloedt; zet iemand de hele dag onder toezicht en je meet vooral aangepast gedrag, geen betere samenwerking.

Het grappige is dat zo’n kantoorbrevet vooral laat zien hoe weinig we nog praten over macht op de werkvloer. De werknemer moet leren geen makreel op te warmen, terwijl de manager zonder bewijs van nut drie uur vergadertijd kan claimen en een hele afdeling terug naar een duur gebouw mag sturen. Enerzijds zijn omgangsregels gewoon prettig, anderzijds wordt etiquette wel erg makkelijk gebruikt om een structurele keuze over controle en vertrouwen als gezelligheidsprobleem te verkopen.

Dat kantoorbrevet is grappig, maar de echte blunder zit bij de rechtspositie: als aanwezigheid verplicht wordt, moet de werkgever ook uitleggen waarom dat proportioneel en noodzakelijk is, zeker als hetzelfde werk aantoonbaar thuis kan. Een cao-zinnetje maakt van controle nog geen goede onderbouwing; en wie werknemers terugroept zonder genoeg bureaus of fatsoenlijke stilteplekken, organiseert gewoon zelf de overtreding.