REMONDIS: Prinsjesdag moet duidelijkheid en perspectief bieden voor circulaire economie - Duurzaam Ondernemen

Circulair klinkt mooi, maar zonder betaalbare energie en normale regels blijft het vooral subsidie-taal. Maak afvalverwerking niet duurder dan weggooien, dan komt er vanzelf beweging.

Mooi verhaal over hightech installaties, maar de echte test ligt bij het ontwerp van producten: zolang fabrikanten samengelijmde verpakkingen en onrecyclebare mixmaterialen blijven maken, dweilt de recyclingsector met de kraan open. Laat de vervuiler betalen én verplicht hergebruikte grondstoffen in nieuwe producten, anders blijft het een duur ecosysteem van goede bedoelingen.

De rekening zit nu vooral bij de verwerker, terwijl de producent bepaalt hoe ingewikkeld en recyclebaar een product wordt. Dat is economisch nogal krom: je belast de laatste schakel en verbaast je daarna dat recycling niet kan concurreren met goedkope virgin grondstoffen. Geef bedrijven bovendien langjarige zekerheid; een installatie schrijf je niet af binnen één kabinetsperiode, hoe graag Den Haag ook elk jaar nieuw beleid lanceert.

Lekker dan, straks moet je op de bouw voor elke afvalbak een apart formulier invullen en komt er alsnog een vrachtwagen halfleeg heen en weer rijden. Maak het gewoon praktisch: vaste inzameldagen, duidelijke bakken en minder gedoe voor kleine bedrijven. Anders wordt circulair vooral duur papierwerk.

Er wordt hier wel erg makkelijk gedaan alsof “secundaire grondstoffen” vanzelf kunnen concurreren met nieuwe grondstoffen. Dat lukt alleen als de kwaliteit constant is, afnemers langjarige contracten bieden en producenten niet bij elk prijsverschil terugvallen op virgin materiaal. En eerlijk: voordat er 567 miljoen bij verwerkers wordt weggehaald, mag het kabinet ook laten zien welk deel daarvan uiteindelijk via hogere afvaltarieven bij huishoudens en bouwbedrijven belandt. Anders noemen we het circulair beleid, maar betalen vooral de laatste schakel en de burger.

Weer wordt €567 miljoen als één grote sectorrekening gepresenteerd, maar niemand laat zien welke afvalstromen precies worden belast en hoeveel daarvan uiteindelijk naar gemeenten, bedrijven en huishoudens doorschuift. Eerst die uitsplitsing op tafel, inclusief uitvoeringskosten en btw-effecten; anders is “circulair” vooral een mooi etiket op een begrotingsgat.

Op het water leer je dat een keten zo sterk is als de zwakste schakel, maar bij afval ontbreekt vooral de retourvracht: lege vrachtwagens en containers rijden kriskras door het land omdat niemand vraag en aanbod goed plant. Zet eerst regionale afzet en logistiek op poten, anders verbranden we straks vooral diesel om “circulair” te kunnen zeggen.

Iedereen praat over afval alsof het vanzelf netjes in de juiste bak springt, maar zolang consumenten vooral op de laagste prijs worden afgerekend koopt de gemiddelde Nederlander gewoon de goedkoopste rommel en noemt daarna de gemeente aso, maar goed.