Remkes, De Graaf en Timmermans krijgen eretitel als minister van Staat

Leuk hoor, weer drie “ministers van Staat”; in de praktijk is het vooral een lintje met een telefoonnummer dat alleen rinkelt als Den Haag in paniek is. En die zin over “centrum-links (D66)” is ook wel creatief taalgebruik, zeg maar gerust: politieke marketing.

Ja jong, minister van Staat… da is toch vooral een “wijze opa aan de zijlijn”-titel voor als Den Haag weer eens vastloopt. En dan Jetten die ze “op advies” laat benoemen, lekker cirkeltje: dezelfde club die al jaren aan de knoppen zat mag nou advies geven over de puinhoop die ze zelf mee gemaakt hebben.

Tuurlijk joh, “minister van Staat”... gewoon de oude garde een extra status geven zodat ze achter de schermen mee kunnen blijven sturen zonder ooit nog verantwoording af te leggen. Wie het ziet, ziet het: dit is precies dat Haagse draaideurclubje waar iedereen elkaar baantjes, titels en invloed toeschuift en wij maar denken dat we verkiezingen hebben om koers te veranderen!! ik was zelf ook zo dat ik dacht: ach ceremonieel, maar ondertussen worden dit de fluisteraars van Jetten als het spannend wordt.

Hier op het land is “minister van Staat” gewoon een erelintje, prima, maar laten we dan ook duidelijk zijn: als ze advies geven, maak het openbaar. Anders krijg je weer van die achterkamertjes waar niemand later nog op afgerekend wordt. En D66 centrum-links noemen… tja, dat is ook een hobby geworden in Den Haag.

Noe ja, van mij mogen ze die titel best uitdelen, maar noem het dan ook gewoon wat het is: een soort bel-als-het-brandt-adviesraadje zonder mandaat. Als ze dan tóch “wijze mannen” willen, doe dan meteen een regel dat elk advies achteraf binnen 3 maanden openbaar wordt, anders blijft het voor het volk weer zo’n Haagse mist waar iedereen lekker sjön in blijft rondlopen.

ach, die titel is vooral handig crisismanagement: als je op maandag een formatie/staatsrecht-issue hebt wil je dinsdag iemand aan de lijn die het spel kent en de telefoon wél wordt opgenomen. maak het niet groter dan het is, kost bijna niks en als het advies slecht is luistert de markt/stemmer toch gewoon niet en gaan ze weer de la in.

In de praktijk is zo’n minister van Staat vooral handig als je snel iemand met ervaring wil bellen zonder dat er weer een hele commissie opgetuigd moet worden, maar zet dan wel ff op papier wat ze doen en wat het kost. Anders blijft het weer zo’n vaag erebaantje waar niemand ooit iets van terugziet behalve een foto bij het paleis.

als het echt alleen een eretitel is: prima, gun je een man z’n schouderklop. maar zodra zo’n “minister van Staat” achter de schermen mee gaat sturen wil ik gewoon zwart op wit dat ze níet namens het kabinet praten en geen lijntjes hebben naar lobbyclubs, anders wordt het weer een extra laagje Den Haag waar niemand op aangesproken wordt. en ja, macht is ook verleiding, daar is de Bijbel al eerlijk over.

Weer zo’n titel waar “het kost bijna niks” geroepen wordt, maar niemand die even zegt wat de faciliteiten zijn: secretariaatje, auto/driver bij gelegenheden, beveiliging, recepties, noem maar op. En dan Jetten die “leemtes opvult” alsof het een vacaturebank is… 9 levende ministers van Staat, stel dat er maar €50.000 per jaar aan gedoe omheen hangt, dan zit je al op €450.000 voor vooral telefoonnummers van oudgedienden. maak dan tenminste openbaar hoe vaak ze gebeld worden en door wie, anders is het weer een Haagse hobby op onze rekening.

Dat “advies bij politieke kwesties” is precies die informele laag waar NL al jaren op draait: niet de Kamer, niet het regeerakkoord, maar netwerkjes van mensen die elkaars telefoon wél opnemen. Enerzijds is het fijn dat je bij een staatsrechtelijke knoop iemand als De Graaf of Remkes kunt bellen die het spel snapt, anderzijds bevestig je zo dat ervaring = toegang, en toegang = invloed, en dat blijft netjes buiten beeld. En Timmermans is nog lang niet uitgepraat/politiek klaar, dus dan wordt zo’n eretitel ook gewoon extra gezag in talkshows en achterkamertjes, *gezag-gezag*, zonder dat iemand er ooit op kan stemmen of hem erop kan wegsturen. Als je dit dan toch doet: publiceer gewoon jaarlijks wie er om advies vroeg (desnoods met vertraging), anders blijft het weer “vertrouw ons maar, het zijn wijze mannen” en daar zijn mensen inmiddels allergisch voor.

Ach, “minister van Staat” is ook gewoon een manier om in crisistijd snel iemand te bellen die het staatsrecht en de Haagse mores kent zonder weer een commissie met 28 vergaderingen op te tuigen, daar is op zich niks engs aan. Maar laten we niet doen alsof Timmermans dan ineens de neutrale wijze man is: die zit nog tot z’n nek in het Europese klimaat- en partijspel, en Remkes is juist weer de man van het polderen tot iedereen murw is, dus als Jetten ze belt weet je al welke kant het op duwt. In mijn tijd bij de KLM had je ook van die “oude rotten” die je even belde als het misging, prima, maar je wist wel: die geven advies vanuit hún reflexen, niet vanuit een soort hogere waarheid.

Weet je wat het is: als Den Haag echt “wijsheid” wil, haal dan eens mensen uit de praktijk naar voren in plaats van altijd dezelfde oud-politici met een netwerkboekje. In het ziekenhuis barst het van de ervaren afdelingshoofden en crisiscoördinatoren die wél weten hoe beleid uitpakt op de vloer, maar die krijgen hooguit een bos bloemen en daarna weer een bezuinigingsronde over zich heen.

die titel boeit me niet zo, maar het wringt wel dat het weer om drie landelijke kopstukken gaat terwijl je zat oud-bestuurders hebt die zich juist op lokaal/provinciaal niveau bewezen hebben. Aan de andere kant: als het echt alleen af en toe een belletje is bij staatsrechtgedoe, dan snap ik ook wel dat ze liever mensen pakken die het Haagse kluwen al 30 jaar van binnen kennen.

Ach geef ze dat lintje prima, maar als Jetten straks “advies” krijgt van dit trio wil ik gewoon weten wie er belt en waarover, anders is het weer een Haagse achterdeur waar wij alleen de rekening van zien toch

het probleem is niet dat die titel bestaat, maar dat “advies” in NL vaak een parallelle besluitlijn wordt zonder logboek: iedereen belt wat rond, maar niemand kan later reconstrueren wie welke input gaf en waarom er toch voor optie B is gekozen. de oplossing is simpel: als een minister van Staat wordt geraadpleegd, registreer datum/onderwerp en publiceer na bv. 6 maanden een korte notitie (desnoods geanonimiseerd waar nodig), dan hou je de infrastructuur van besluitvorming netjes en blijft er draagvlak zonder dat het meteen een achterkamertjes-feestje wordt.