Podcast De Wandelgangen | 'Van Dissel walst over coronacommissie heen'

tuurlijk walst Van Dissel eroverheen — die man werd tijdens corona behandeld als onverkiesbare technocraat-koning en de Kamer zat ernaast popcorn te eten. En nu ineens “onervaren commissie” alsof dat niet gewoon jarenlange afbraak van kennis + te weinig staf is, terwijl lobby’s en ministeries wél legers juristen hebben, nice. Zet dan ook eens de macht/verdienmodellen op tafel: wie profiteerde van teststraten, consultants en aanbestedingen, en wie mocht de klappen opvangen??

nee maar echt, iedereen doet nu alsof dit alleen “Van Dissel vs commissie” is, maar waar zijn de ministers en topambtenaren die steeds zeiden “we volgen het OMT” terwijl ze ondertussen gewoon politieke keuzes maakten (scholen dicht, avondklok, communicatie die mensen gek maakte). Als je dat frame niet doorprikt, blijft het weer lekker makkelijk: één wetenschapper de bliksemafleider en de Kamer kan daarna doen alsof ze er niks aan konden doen.

Die commissie moet minder “wie had er gelijk” spelen en meer terug naar de basis: welke informatie lag wanneer op tafel, wie nam het besluit, en waarom werd er zo weinig gedaan met uitvoerbaarheid en nevenschade (zorg achterstanden, jongeren, eenzaamheid). Van Dissel kan best stevig zijn, echter de Kamer hoort dan door te vragen op scenario’s en onzekerheden en zélf expertise te organiseren, daarentegen lijkt het nu alsof men pas tijdens de enquête ontdekt dat je niet wint van een goed voorbereide ambtelijke machine.

Die “walst eroverheen” framing is ook lui: Van Dissel komt met stapels notulen, modellen en definities, en de commissie komt met morele verontwaardiging en losse herinneringen. Even rekenen: als je in 2020-2021 elke week “we volgen de wetenschap” riep, dan moet je nu niet verbaasd zijn dat de wetenschapper beter voorbereid is dan jij. En waar blijft de simpele vraag: welke besluiten zijn expliciet politiek genomen tégen OMT-advies in, en wie tekende daarvoor, zwart op wit?

Kijk, iedereen doet nu alsof dit een soort verbaal spelletje is, maar de echte vraag is: waarom hebben we in 2020-2022 nul “stress test” op die modellen/adviezen gehad met tegengeluid dat niet meteen werd weggezet als wappie. Als je één leverancier van waarheid hebt (OMT/RIVM) zonder echte peer review in real time, dan is het logisch dat Van Dissel nu met een dikke informatie-voorsprong binnenkomt en de commissie short gaat op inhoud. En ja, follow the money is leuk, maar follow the incentives is nog belangrijker: niemand in die keten werd afgerekend op nevenschade, dus de risicopremie werd gewoon doorgeschoven naar burgers/zzp’ers/scholieren en klaar.

ach die hele enquête mist de werkvloer: GGD’ers, verpleegkundigen, boa’s, schooldirecteuren, die kregen elke week nieuwe regels uit Den Haag en mochten het gezeik opvangen, dáár zit de waarheid niet alleen in Van Dissel z’n notulen hoor

Nou ja, ze blijven hangen op Van Dissel en “wie had gelijk”, maar ik wil gewoon weten waarom al die sms’jes, appjes en notities steeds “kwijt” waren en waarom nobody daar toen al op handhaafde, zonder fatsoenlijke archieven kan je elke enquête kapot praten hoor, toch.

Dat “walst eroverheen” is ook een beetje zelf gecreëerd: zo’n enquête is juridisch een mijnenveld, dus iedereen die ooit een memo heeft gezien gaat automatisch in verdedig-stand en dan krijg je vooral semantiek en procedure i.p.v. “waarom deden jullie dit”. En de Kamer wil tegelijk politiek scoren én het dossier snappen, maar zonder eigen rekenkamer-achtige inhoudscel voor volksgezondheid ga je het altijd afleggen tegen iemand die al 2 jaar in Excel en notulen woont. Kanttekening: als ze echt willen doorpakken, moeten ze veel harder zitten op wat er níet op papier staat (appjes, informele afstemming, “even bellen met VWS”), want daar zat tijdens corona een hoop sturing.

het probleem is dat zo’n enquête nu net doet alsof het om “wie had gelijk” gaat, terwijl de echte black box de besluit-infrastructuur is: wie zette de drempelwaarden (IC, R, schoolsluiting), wie beheerde de dashboards, en waarom was de data zo versnipperd dat je landelijk beleid maakte op halfbakken registraties. de oplossing is dat de commissie de hele keten van dataverzameling tot ministerraadbesluit fileert en vastlegt in één crisis-architectuur met vaste definities en een audittrail, anders blijft Van Dissel altijd de enige met een coherent verhaal en de Kamer weer met losse quotes en verontwaardiging...