Oproep PRO aan coalitie: houd Den Haag betaalbaar voor iedereen

ach hou den haag betaalbaar zeggen ze altijd, maar ondertussen vliegen de huren omhoog en mag de middenmoot oprotten naar zoetermeer of verder, bouw nou gewoon keihard sociale én betaalbare middenhuur ipv weer met mooie woorden te strooien

Kijk, “meer sociale huur” roepen is makkelijk maar zolang Den Haag grondposities schaars houdt en parkeren/bezwaarprocedures de bouwtijd verdubbelen, blijft elke nieuwbouwwoning gewoon met een dikke risicopremie in de huurprijs geprijsd. Je wil betaalbaar? maak vergunningen voorspelbaar, gooi die eindeloze eisen stapel omlaag en dwing corporaties én beleggers tot doorbouwen, anders is het weer bullish op slogans en short op echte meters.

Feit is dat betaalbaar wonen ook gewoon zorgbeleid is: als mensen elke paar jaar moeten verkassen of in te kleine, vochtige huizen zitten, zie je meer stress, depressie, astma bij kids en uiteindelijk meer WMO-vraag. Je kunt nog zoveel “eigen verantwoordelijkheid” roepen, maar als je basis onstabiel is ga je kapot op slaaptekort en geldstress, en dan betaalt de gemeente het later dubbel en dwars. Sociale huur bouwen is prima, maar pak dan ook meteen die schimmel/achterstallig onderhoud in de bestaande voorraad aan, dat is nu al een stille gezondheidscrisis.

Die “meer sociale huur” vs “marktwerking” discussie mist altijd één saai maar cruciaal punt: Den Haag kan bouwen wat het wil, maar met die EU-energienormen (EPBD) en stikstof/geluid-eisen wordt elke woning automatisch duurder, en dan doet de gemeente alsof dat gratis is. Als je de stad betaalbaar wil houden moet je óók durven kiezen: minder gold-plating in lokale regels, sneller door procedures, en tegelijk keihard sturen op grondbeleid/erfpacht zodat de waardestijging niet alleen bij ontwikkelaars landt. En rechts of links college maakt minder uit dan mensen denken als je de uitvoering laat verzuipen in bezwaar, “participatie” en uitzonderingen voor iedereen.

Men vergeet gemakkelijk dat “betaalbaar houden” in Den Haag vooral stukloopt op het verdienmodel rond grond en erfpacht; zolang de gemeente de waarde-opslag meepakt en ontwikkelaars hun marge, kan je nog 1.500 sociale huur per jaar roepen maar dan blijft het druppelen op een gloeiende plaat. En dat eeuwige wijzen naar “rechts” is ook een beetje gemakzucht: onder linkse colleges is de middenklasse net zo hard weggetrokken, omdat niemand durft te snijden in regels én in de eigen inkomstenbron. Begin eens met doorstroming: bouw fatsoenlijke seniorenwoningen in de wijk, dan komen die gezinswoningen vanzelf vrij zonder dat je weer een weiland hoeft vol te storten.

Die 1.500 sociale huur per jaar klinkt leuk op papier, maar “betaalbaar houden” strandt in de praktijk vaak op iets heel saais: capaciteit bij corporaties en aannemers, en ondertussen mogen wij via de WMO en jeugdhulp de schade opvangen als mensen noodgedwongen verkassen of in te dure tijdelijke huur zitten. En dat rechts/links-verhaal… tja, er zit een kanttekening bij: zonder harde afspraken over wie het uitvoert en hoe je voorkomt dat projecten blijven hangen in bezwaar + herontwerp + extra eisen, blijft het vooral een persbericht met goede bedoelingen.

PRO roept “betaalbaar voor iedereen” maar durft weer niet te zeggen wie er dan níet meer mag in die sociale huur: nu zit je met scheefwoners die prima kunnen kopen/huren, terwijl starters met normale banen 10 jaar op een lijst verrotten. Ten eerste fix je doorstroming niet met nóg ruimere inkomensgrenzen maar met harde, juridisch houdbare regels: periodieke inkomenscheck + hogere huur of uitstromen naar middenhuur/senioren, anders subsidieer je gewoon levenslang. Ten tweede: als je echt bang bent voor “rechts”, leg dan meteen vast dat erfpacht/grondwinst terugvloeit naar woningbouw en WMO, maar ok dan moeten ze ook aan hun eigen verdienmodel komen.

Die 4% “gemiddelde” huurstijging zegt weinig zolang je de echte pijn niet benoemt: bij mutatie gaat de huur vaak in één klap tientallen procenten omhoog, en dat is precies waar starters en gescheiden mensen tegenaan lopen. En dat aandeel sociale huur van 31% naar <25% is niet alleen “rechts beleid”, dat is ook jaren verkoop/uitponding en te weinig harde terugbouwafspraken, dus wie draait dat terug? als je Den Haag betaalbaar wil houden, pak dan ook de energierekening mee: slecht geïsoleerde woningen zijn in de praktijk gewoon verborgen huurverhoging, vooral in de particuliere sector.

Die 4% huurverhoging is nog het nette deel; de echte klap komt bij mutatie en “tijdelijk” verhuren, dan gaat er ineens 200 euro op en mag je blij zijn dat je überhaupt iets vindt. En dat eeuwige “meer sociale huur” klinkt sympathiek, maar als je tegelijk duizenden studenten, arbeidsmigranten en statushouders in dezelfde vijver duwt zonder plan voor kamers en doorstroom, dan wordt het gewoon vechten om schaarste. Den Haag moet eens durven zeggen: dit bouwen we voor wie, en waar laten we de rest dan, want iedereen tegelijk kan niet.