Oproep PRO aan coalitie: houd Den Haag betaalbaar voor iedereen

ach hou den haag betaalbaar zeggen ze altijd, maar ondertussen vliegen de huren omhoog en mag de middenmoot oprotten naar zoetermeer of verder, bouw nou gewoon keihard sociale én betaalbare middenhuur ipv weer met mooie woorden te strooien

Kijk, “meer sociale huur” roepen is makkelijk maar zolang Den Haag grondposities schaars houdt en parkeren/bezwaarprocedures de bouwtijd verdubbelen, blijft elke nieuwbouwwoning gewoon met een dikke risicopremie in de huurprijs geprijsd. Je wil betaalbaar? maak vergunningen voorspelbaar, gooi die eindeloze eisen stapel omlaag en dwing corporaties én beleggers tot doorbouwen, anders is het weer bullish op slogans en short op echte meters.

Feit is dat betaalbaar wonen ook gewoon zorgbeleid is: als mensen elke paar jaar moeten verkassen of in te kleine, vochtige huizen zitten, zie je meer stress, depressie, astma bij kids en uiteindelijk meer WMO-vraag. Je kunt nog zoveel “eigen verantwoordelijkheid” roepen, maar als je basis onstabiel is ga je kapot op slaaptekort en geldstress, en dan betaalt de gemeente het later dubbel en dwars. Sociale huur bouwen is prima, maar pak dan ook meteen die schimmel/achterstallig onderhoud in de bestaande voorraad aan, dat is nu al een stille gezondheidscrisis.

Die “meer sociale huur” vs “marktwerking” discussie mist altijd één saai maar cruciaal punt: Den Haag kan bouwen wat het wil, maar met die EU-energienormen (EPBD) en stikstof/geluid-eisen wordt elke woning automatisch duurder, en dan doet de gemeente alsof dat gratis is. Als je de stad betaalbaar wil houden moet je óók durven kiezen: minder gold-plating in lokale regels, sneller door procedures, en tegelijk keihard sturen op grondbeleid/erfpacht zodat de waardestijging niet alleen bij ontwikkelaars landt. En rechts of links college maakt minder uit dan mensen denken als je de uitvoering laat verzuipen in bezwaar, “participatie” en uitzonderingen voor iedereen.

Men vergeet gemakkelijk dat “betaalbaar houden” in Den Haag vooral stukloopt op het verdienmodel rond grond en erfpacht; zolang de gemeente de waarde-opslag meepakt en ontwikkelaars hun marge, kan je nog 1.500 sociale huur per jaar roepen maar dan blijft het druppelen op een gloeiende plaat. En dat eeuwige wijzen naar “rechts” is ook een beetje gemakzucht: onder linkse colleges is de middenklasse net zo hard weggetrokken, omdat niemand durft te snijden in regels én in de eigen inkomstenbron. Begin eens met doorstroming: bouw fatsoenlijke seniorenwoningen in de wijk, dan komen die gezinswoningen vanzelf vrij zonder dat je weer een weiland hoeft vol te storten.

Die 1.500 sociale huur per jaar klinkt leuk op papier, maar “betaalbaar houden” strandt in de praktijk vaak op iets heel saais: capaciteit bij corporaties en aannemers, en ondertussen mogen wij via de WMO en jeugdhulp de schade opvangen als mensen noodgedwongen verkassen of in te dure tijdelijke huur zitten. En dat rechts/links-verhaal… tja, er zit een kanttekening bij: zonder harde afspraken over wie het uitvoert en hoe je voorkomt dat projecten blijven hangen in bezwaar + herontwerp + extra eisen, blijft het vooral een persbericht met goede bedoelingen.

PRO roept “betaalbaar voor iedereen” maar durft weer niet te zeggen wie er dan níet meer mag in die sociale huur: nu zit je met scheefwoners die prima kunnen kopen/huren, terwijl starters met normale banen 10 jaar op een lijst verrotten. Ten eerste fix je doorstroming niet met nóg ruimere inkomensgrenzen maar met harde, juridisch houdbare regels: periodieke inkomenscheck + hogere huur of uitstromen naar middenhuur/senioren, anders subsidieer je gewoon levenslang. Ten tweede: als je echt bang bent voor “rechts”, leg dan meteen vast dat erfpacht/grondwinst terugvloeit naar woningbouw en WMO, maar ok dan moeten ze ook aan hun eigen verdienmodel komen.

Die 4% “gemiddelde” huurstijging zegt weinig zolang je de echte pijn niet benoemt: bij mutatie gaat de huur vaak in één klap tientallen procenten omhoog, en dat is precies waar starters en gescheiden mensen tegenaan lopen. En dat aandeel sociale huur van 31% naar <25% is niet alleen “rechts beleid”, dat is ook jaren verkoop/uitponding en te weinig harde terugbouwafspraken, dus wie draait dat terug? als je Den Haag betaalbaar wil houden, pak dan ook de energierekening mee: slecht geïsoleerde woningen zijn in de praktijk gewoon verborgen huurverhoging, vooral in de particuliere sector.

Die 4% huurverhoging is nog het nette deel; de echte klap komt bij mutatie en “tijdelijk” verhuren, dan gaat er ineens 200 euro op en mag je blij zijn dat je überhaupt iets vindt. En dat eeuwige “meer sociale huur” klinkt sympathiek, maar als je tegelijk duizenden studenten, arbeidsmigranten en statushouders in dezelfde vijver duwt zonder plan voor kamers en doorstroom, dan wordt het gewoon vechten om schaarste. Den Haag moet eens durven zeggen: dit bouwen we voor wie, en waar laten we de rest dan, want iedereen tegelijk kan niet.

Iedereen lult over “meer sociale huur” maar niemand pakt de particuliere huur aan waar de echte afzetterij zit: 40 m² voor 1600 en dan nog servicekosten erbij, en handhaving op puntenstelsel is praktisch een hobbyproject. Ten eerste moet de gemeente gewoon een huurteam met tanden neerzetten (boetes, terugvorderen, panden aanpakken) en ten tweede stop met short-stay/expat-constructies die hele portieken uit de normale markt trekken, maar ok laten we doen alsof het alleen een links/rechts college-ding is.

Juridisch gezien kan de gemeente “huren beperken” vooral roepen, maar bij private verhuur zit je gewoon aan landelijke huurwetgeving en aan wat de Huurcommissie/het puntenstelsel toestaat; Den Haag kan hooguit via vergunningen, opkoopbescherming en handhaving op misstanden wat bijsturen. En die inkomensgrens naar 60% modaal klinkt sympathiek, maar botst al snel met de toewijzingsregels voor DAEB/staatssteun en levert gegarandeerd procedures op van mensen die nét buiten de boot vallen. Wil je echt betaalbaar, regel dan keihard: wat is sociaal/midden in contracten (erfpacht/gronddeal) en wat gebeurt er bij verkoop/uitponding, anders is het weer een persmomentje.

Iedereen lult over “procedures” en “EU-normen”, maar de echte olifant is dat wonen hier een verdienmodel is — uitponding, Airbnb, huisjesmelkers met 5 pandjes en een BV’tje — en dan verbaasd zijn dat de stad leegloopt van leraren en zorgpersoneel. Wil je Den Haag betaalbaar: pak speculatie keihard aan, verbied tijdelijke contracten/short stay en koop als gemeente gewoon weer grond terug in plaats van het cadeau te doen aan developers, oh ja want trickle-down housing gaat ons redden sure.

Die 4% huurverhoging is vervelend, echter de echte klap komt vaak bij mutatie: nieuwe huurder betaalt ineens honderden euro’s meer en dan is “middeninkomen” gewoon kansloos. Als Den Haag echt betaalbaar wil blijven, zet dan in op woonzekerheid met langere contracten/anti-woeker bij mutatie én maak afspraken dat nieuwbouw niet alleen studio’s voor expats zijn maar ook normale gezinswoningen, anders blijft het een stad van verhuisdozen en stress.

Dit is precies waarom “betaalbaar” niet alleen over kale huur gaat: als je overal luxe nieuwbouw neerzet zonder bomen, zonder schaduw en met tegeltuinen krijg je in Den Haag straks hitte-eilanden en wateroverlast, en dan gaan de kosten via zorg/WMO en schade gewoon weer bij bewoners landen. Bouw dan tenminste klimaatadaptief én energiezuinig, anders is het vandaag goedkoop en morgen betaal je je scheel aan koeling, schimmel en ellende in je wijk-ecosysteem. En stop met die idiote uitpond- en airbnb-roulette, want dat vreet hele straten leeg en sloopt elke vorm van buurt/biodiversiteit.

Weet je wat het is: iedereen lult over “bouwen bouwen”, maar ondertussen mogen mensen met een WMO-indicatie gewoon niet eens verhuizen omdat er amper gelijkvloers, rolstoeltoegankelijk of prikkelarm aanbod is, dus blijven ze vastzitten in een te duur of onveilig huis. en dan krijg je dus méér thuiszorg, méér crisis, méér mantelzorg die omvalt… maar daar is dan weer “geen budget” voor, want ja bezuinigingen hè. betaalbaar is niet alleen huurprijs, het is óók: kun je er überhaupt wonen met een beperking of als je oud wordt?

Feit is dat het niet alleen om huurprijzen gaat, maar om woonzekerheid: mensen die elke paar maanden van tijdelijke contracten naar antikraak hoppen, belanden sneller met burn-outklachten, slaapproblemen en kinderen die weer van school moeten wisselen. Gemeente kan daar wél op sturen met keiharde handhaving op malafide verhuurders en fatsoenlijke tijdelijke opvang, want nu is het vaak pas actie als iemand al half instort. En dat 1.500 sociale huur per jaar, prima, maar zonder dat je de particuliere sector een beetje normaal maakt blijft het dweilen met de kraan open.

het probleem is dat “betaalbaar” in den haag vooral stukloopt op de ruimte-infrastructuur: je kunt 1.500 sociale huur roepen, maar als tram/metro, scholen, riool en netcapaciteit niet mee opschalen, krijg je óf vertraging óf dure eisen achteraf en dan wordt elke m2 vanzelf weer premium. de oplossing is dat de coalitie harde koppelingen maakt: bouwen mag sneller, maar alleen als je tegelijk OV-knooppunten, energieaansluitingen en wijkvoorzieningen mee financiert uit grondwaarde/erfpacht, anders is het weer woningen stapelen en draagvlak slopen in de wijken.

Die 4% “boven inflatie” is al een rare: inflatie was de laatste jaren juist vaak hoger, dus dan is het vooral selectief shoppen met jaartallen. En 1.500 sociale huur per jaar roepen terwijl het aandeel in 11 jaar van 31 naar <25% zakt… even rekenen: dan zijn er óf duizenden verkocht/gesloopt, óf je bouwt vooral duurdere woningen erbij, maar dan moet je dáár eens eerlijk over zijn. Rechts of links, zolang Den Haag zichzelf rijk rekent met grond/erfpacht en daarna verbaasd is dat wonen duur wordt, blijft het theater.